ਆਯੁਰ੍ਹਰਤਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਰਵਿਰੇਵ ਹਿ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਸੂਰਜ ਹੀ ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤਾਸ੍ਤਦ੍ਗਤਚਿਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਵੈष੍ਣਵਾਸ਼੍ਚਿਰਜੀਵਿਨਃ
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ੇषਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹਾਨ੍ਵਿਰਾਟ੍
ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ੇਸ਼, ਧਰਮ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਹਾਨ ਵਿਰਾਟ—
ਵੋਢੁਃ ਪਞ੍ਚਸ਼ਿਖੋ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਨਾਰਦਸ਼੍ਚ ਸਨਾਤਨਃ
ਵੋਢੂ, ਪੰਚਸ਼ਿਖਾ, ਦਕਸ਼, ਨਾਰਦ ਤੇ ਸਨਾਤਨ—
ਮੇਧਾਵੀ ਲੋਮਸ਼ਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋ ਵਸਿष੍ਠਃ ਕ੍ਰਤੁਰੇਵ ਚ
ਮੈਧਾਵੀ, ਲੋਮਸ਼, ਸ਼ੁਕਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਕ੍ਰਤੂ—
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਬਲਿਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ਼੍ਚ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਬਲੀ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਤੇ ਗਣੇਸ਼ਵਰ—
ਅਕੂਪਾਰ ਉਲੂਕਸ਼੍ਚ ਨਾਡੀਜਂਘਸ਼੍ਚ ਵਾਯੁਜਃ
ਅਕੂਪਾਰਾ, ਉਲੂਕ, ਨਾਡੀਜੰਘ ਤੇ ਵਾਯੁਜ—
ਨਵਧਾ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਨੌ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਰਪੂਰਨ ਹਨ।
ਯੇ ਤਦ੍ਭਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਤਦਂਸ਼ਾ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਸਪ੍ਤ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ 2.63.
ਉਪਰ ਸੱਤ ਅਸਮਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਸਮੇਤ ਹੈ।
ਏਵਂਵਿਧਾਨਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਸਂਖ੍ਯਾ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਪੁਤ੍ਰਕ
ਪੁੱਤਰ, ਐਸੇ ਵਿਸ਼ਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਦੇਵਾ ਦੇਵਰ੍षਯਸ਼੍ਚੈਵ ਮਨਵੋ ਮਾਨਵਾਦਯਃ
ਦੇਵਤੇ, ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਮਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ—
ਮਹਾਵਿष੍ਣੋਰ੍ਲੋਮਕੂਪੇ ਸਨ੍ਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਿ ਯਸ੍ਯ ਚ
ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਭਜ ਸਤ੍ਯਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਮਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਸਦਾ ਸੱਚਾ, ਸਰਵੋਤਮ, ਨਿਰਗੁਣ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ।
ਨਿਰੀਹਂ ਚ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਂ ਨਿਰਞ੍ਜਨਮ੍
ਉਹ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ, ਆਕਾਰ ਰਹਿਤ, ਬਦਲਾਅ ਰਹਿਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਮਯਂ ਸਰ੍ਵਰੂਪਂ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਦਇਆ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਨਾਸਾਧ੍ਯਂ ਦੁਰਾਰਾਧ੍ਯਂ ਸ਼ਿਵਾਦੀਨਾਂ ਚ ਯੋਗਿਨਾਮ੍
ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪੂਜਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਧਾਰਂ ਚ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਸਰ੍ਵਾਨਨ੍ਦਕਰਂ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਦਾਸ੍ਯਦਂ ਧਰ੍ਮਦਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਂ ਸਤਾਮ੍ 2.63.
ਉਹ ਸੇਵਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਤਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਤ੍ਪਰਤਰਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤਮਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ।
ਕृष੍ਣੇਤਿ ਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਦਾਸ੍ਯਦਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਮ ਦਾ ਦੋ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਦਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਜਪੇਨੈਵ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ਤਵ
ਦਸ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸਿਧੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਨਤ੍ਵਾ ਚ ਤਾਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚਾਗਮਤ੍ਪੁष੍ਕਰਂ ਮੁਨੇ ਭਗਵਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਕृष੍ਣਦਾਸੋ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਵੈਸ਼ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਗਵਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸੇਵਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਖਣ੍ਡੇ ਨਾਰਦਨਾਰਾਯਣਸਂ ਵਾਦੇ ਦੁਰ੍ਗੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਸੁਰਥਸਮਾਧਿਮੇਧਸ੍ਸਂਵਾਦੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਵੈਸ਼੍ਯਸਂਵਾਦਕਥਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ 'ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ' ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਦ ਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਸੰਵਾਦ, ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ, ਸੁਰਥ, ਸਮਾਧੀ ਤੇ ਮੇਧਸ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਵੈਸ਼ ਦਾ ਸੰਵਾਦ' ਨਾਮਕ ਤਿਰਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤਚ੍ਛ੍ਰੂਯਤਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਕ੍ਰਮਮੇਵ ਚ
ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਕਰਮ-ਕ੍ਰਮ ਸੁਣ।
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾऽऽਚਮ੍ਯ ਮਹਾਰਾਜਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਨ੍ਯਾਸਤ੍ਰਯਂ ਤਦਾ
ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਤਿੰਨ ਨਿਆਸ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ੋਧਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਸ ਲੈਣ ਦੀ ਕਲਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਕੀਤਾ।
ਪੁਨਰ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਨਾਰਦ
ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।