ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਰਾਜਾ ਕੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਸਿषੇਵੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਪਰਾਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਪਰਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ?
ਸਮਾਧਿਰ੍ਨਾਮ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਵਾ ਨਿष੍ਕਾਮਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਵਪਾਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਮਾਧੀ ਸੀ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿਰਗੁਣ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਕਿਂ ਵਾ ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਚ ਧ੍ਯਾਨਂ ਵਾ ਮਨੁਰੇਵ ਚ
ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਢੰਗ ਕੀ ਸੀ, ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਸੀ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਮੰਤਰ ਸੀ?
ਵੈਸ਼੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਕਿਂ ਵਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਦਦੌ ਪਰਮ੍
ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ?
ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵੈਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਿਂ ਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਗਿਆਨ ਪਾ ਕੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਰਲਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ?
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਚ ਕਵਚਂ ਦੇਵ੍ਯਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਚੈਵ ਪੁਰਸ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਕਵਚ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਰੀਤੀਆਂ ਅਦਾ ਕੀਤੀਆਂ।
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਵਰ੍षਂ ਚ ਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਕ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਾਜ੍ਞੇ ਦਦੌ ਰਾਜ੍ਯਵਰਂ ਮਨੁਤ੍ਵਂ ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਸੁਖਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਦਾ ਵਰ ਅਤੇ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁਖ ਦਿੱਤਾ।
ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਸ਼ੂਲਿਨੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕृष੍ਣੇਨ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਾ
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਰੁਰੋਦ ਕृਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੋਡੇ ਤਮਚੇष੍ਟਂ ਸ਼੍ਵਾਸਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ 2.63.
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਹਿਲੇ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸਾਹ ਦੇ, ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਚੇਤਨਾਂ ਚ ਦਦੌ ਤਸ੍ਮੈ ਸ੍ਵਯਂ ਚੈਤਨ੍ਯਰੂਪਿਣੀ
ਉਹ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ।
ਤਮੁਵਾਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾऽਸੌ ਕृਪਯਾऽਤਿਕृਪਾਮਯੀ
ਫਿਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦਇਆਲੂ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲ ਪਈ।
ਸ਼੍ਰੀਪ੍ਰਕृਤਿਰੁਵਾਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਮਮਰਤ੍ਵਂ ਵਾ ਤਤੋ ਵਾऽਤਿਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਅਮਰ ਹੋਣਾ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਦੌਲਤ—
ਇਨ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਵਾ ਮਨੁਤ੍ਵਂ ਵਾ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਤ੍ਵਮੇਵ ਚ
ਇੰਦਰ ਦਾ ਦਰਜਾ, ਜਾਂ ਮਨੂ ਦਾ ਦਰਜਾ, ਜਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਧੀਆਂ—
ਵੈਸ਼੍ਯ ਉਵਾਚ ਤਤੋऽਤਿਦੁਰ੍ਲਭਂ ਕਿਂ ਵਾ ਨ ਜਾਨੇ ਤਦਭੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਵੈਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਕੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕੀ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਤ੍ਵਯ੍ਯੇਵ ਸ਼ਰਣਾਪਨ੍ਨੋ ਦੇਹਿ ਯਦ੍ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਤਵ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਆਸਰੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੇ।
ਪ੍ਰਕृਤਿਰੁਵਾਚ ਯਤੋ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਗੋਲੋਕਂ ਪਦਮੇਵ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਗੋਲੋਕ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਰਲਾ ਥਾਂ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਰ੍ਵਸਾਰਂ ਚ ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸੁਰਰ੍षੀਣਾਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮੂਲ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲਾ ਹੈ—
ਸ੍ਮਰਣਂ ਵਨ੍ਦਨਂ ਧ੍ਯਾਨਮਰ੍ਚਨਂ ਗੁਣਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍
ਸਮਰਨ, ਵੰਦਨਾ, ਧਿਆਨ, ਅਰਚਨਾ, ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ—
ਏਤਦੇਵਂ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਨਵਧਾ ਭਕ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ 2.63.
ਇਹੀ ਨੌ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਲਕੜ ਹਨ।
ਆਯੁਰ੍ਹਰਤਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਰਵਿਰੇਵ ਹਿ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਸੂਰਜ ਹੀ ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤਾਸ੍ਤਦ੍ਗਤਚਿਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਵੈष੍ਣਵਾਸ਼੍ਚਿਰਜੀਵਿਨਃ
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ੇषਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹਾਨ੍ਵਿਰਾਟ੍
ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ੇਸ਼, ਧਰਮ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਹਾਨ ਵਿਰਾਟ—
ਵੋਢੁਃ ਪਞ੍ਚਸ਼ਿਖੋ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਨਾਰਦਸ਼੍ਚ ਸਨਾਤਨਃ
ਵੋਢੂ, ਪੰਚਸ਼ਿਖਾ, ਦਕਸ਼, ਨਾਰਦ ਤੇ ਸਨਾਤਨ—
ਮੇਧਾਵੀ ਲੋਮਸ਼ਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋ ਵਸਿष੍ਠਃ ਕ੍ਰਤੁਰੇਵ ਚ
ਮੈਧਾਵੀ, ਲੋਮਸ਼, ਸ਼ੁਕਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਕ੍ਰਤੂ—
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਬਲਿਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ਼੍ਚ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਬਲੀ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਤੇ ਗਣੇਸ਼ਵਰ—
ਅਕੂਪਾਰ ਉਲੂਕਸ਼੍ਚ ਨਾਡੀਜਂਘਸ਼੍ਚ ਵਾਯੁਜਃ
ਅਕੂਪਾਰਾ, ਉਲੂਕ, ਨਾਡੀਜੰਘ ਤੇ ਵਾਯੁਜ—
ਨਵਧਾ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਨੌ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਰਪੂਰਨ ਹਨ।
ਯੇ ਤਦ੍ਭਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਤਦਂਸ਼ਾ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਸਪ੍ਤ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ 2.63.
ਉਪਰ ਸੱਤ ਅਸਮਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਸਮੇਤ ਹੈ।