ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਦਦੌ ਨਿਤ੍ਯਂ ਰਤ੍ਨਕੋਟਿਂ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇਕ ਕਰੋੜ ਰਤਨ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਕੋਪਾਨ੍ਨਿਰਾਕृਤਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਪੁਨਰਨ੍ਵੇषਿਤਃ ਸ਼ੁਚਾ
ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤृਸ਼ੋਕੇਨ ਗृਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੁਰ੍ਵਨਮ੍
ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਂ ਹਰੇਰ੍ਦਾਸ੍ਯਂ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਚ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਵੈਸ਼ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਮੇਧਾ ਉਵਾਚ ਨਿਰ੍ਗੁਣਸ੍ਯ ਚ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾ ਵਿਸ਼੍ਵਮਾਜ੍ਞਯਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਮੇਧਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕृਪਾਂ ਕਰੋਤਿ ਯੇषਾਂ ਸਾ ਧਰ੍ਮਿਣਾਂ ਚ ਕृਪਾਮਯੀ
ਉਹ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਯੇषਾਂ ਮਾਯਾਵਿਨਾਂ ਮਾਯਾ ਨ ਕਰੋਤਿ ਕृਪਾਂ ਨृਪ 2.62.
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਨੇ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਇਆ ਕਦੇ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਨਸ਼੍ਵਰੇऽਨਿਤ੍ਯਸਂਸਾਰੇ ਭ੍ਰਾਮਯੇਦ੍ਬਰ੍ਬਰਾ ਸਦਾ
ਇਸ ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਮਨ੍ਯਂ ਨਿषੇਵਨ੍ਤੇ ਤਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਜਪਂਤਿ ਚ
ਉਹ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰ ਵੀ ਜਪਦੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਸੁ ਸਂਸੇਵ੍ਯ ਦੇਵਤਾਸ਼੍ਚ ਹਰੇਃ ਕਲਾਃ
ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਸੁ ਸਂਸੇਵ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾਂ ਕृਪਾਮਯੀਮ੍
ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਦਇਆਵਾਨ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਨਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵਂ ਚ ਹਰੇਸ੍ਸਂਸੇਵ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਕਰਮ੍
ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮੂਲ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਹਰੀ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੇਵਨ੍ਤੇ ਸਗੁਣਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਵਿषਯਿਣਂ ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਭਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਿषੇਵ੍ਯ ਸਗੁਣਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾ ਵੈष੍ਣਵਾ ਨਰਾਃ
ਸਾਤਵਿਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਸ੍ਤਦ੍ਭਕ੍ਤਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯ ਨਿਰਾਮਯਮ੍
ਜੋ ਭਲੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਨਿਰਮਲ ਮੰਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਸਂਖ੍ਯਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਂ ਪਾਤਂ ਤੇ ਚ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੈष੍ਣਵਾਃ
ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਕृष੍ਣਭਕ੍ਤਾਤ੍ਕृष੍ਣਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਯੋ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ 2.62.
ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਗਤ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਤਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਹੈ।
ਮਾਤਾਮਹਾਨਾਂ ਸਾਹਸ੍ਰਮੁਦ੍ਧਰੇਨ੍ਮਾਤਰਂ ਤਥਾ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਤਾ-ਪੱਖੀ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਤਰਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭਵਾਰ੍ਣਵੇ ਮਹਾਘੋਰੇ ਕਰ੍ਣਧਾਰਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਭਿਆਨਕ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧਨਂ ਛੇਤ੍ਤੁਂ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਚ ਵੈष੍ਣਵੀ
ਵੈਸ਼ਨਵੀ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਲਈ, ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵੇਚਿਕਾ ਚਾਵਰਣੀ ਸ਼ਕ੍ਤੇਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਧਾ ਨृਪ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਇੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਢਕਣ ਵਾਲੀ।
ਸਤ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਃ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਨਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੱਚ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਰੂਪਾ ਮਮੇਯਂ ਸ਼੍ਰੀਰਿਤਿ ਚਾਵਰਣੀ ਚ ਧੀਃ
ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਹੈ।
ਅਹਂ ਪ੍ਰਚੇਤਸਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੌਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਨृਪ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੌਤ੍ਰ ਹਾਂ।
ਗਚ੍ਛ ਰਾਜਨ੍ਨਦੀਤੀਰਂ ਭਜ ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਸਨਾਤਨੀਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾ ਕੇ ਸਦੀਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ।
ਨਿष੍ਕਾਮਾਯ ਚ ਵੈਸ਼੍ਯਾਯ ਵੈष੍ਣਵਾਯ ਚ ਵੈष੍ਣਵੀ
ਜੋ ਵਪਾਰੀ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਦੇਵੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਦਦੌ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ ।। 2.62.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਰਯੋਗ muni ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਦਇਆ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਚ ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਤਾਂ ਨਿषੇਵ੍ਯ ਕृਪਾਮਯੀਮ੍
ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਦਇਆਮਈ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦੁਰ੍ਗੋਪਾਖ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਵਧੀਆ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪ੍ਰਕृਤਿ ਖਣ੍ਡੇ ਨਾਰਦਨਾਰਾਯਣਸਂਵਾਦੇ ਦੁਰ੍ਗੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਸੁਰਥਮੇਧਸ੍ਸਂਵਾਦੇ ਸੁਰਥਵੈਸ਼੍ਯਯੋਰਭਿਲषਿਤਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਮ ਦ੍ਵਿषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਖੰਡ, ਨਾਰਦ ਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ, ਸੁਰਥ ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਬਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।