ਵਿਪ੍ਰੋ ਰੋषੇਣ ਤਤ੍ਯਾਜ ਤਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਕਾਮਿਨੀਮ੍ 1.10.
ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਦੋਨੋਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਤ੍ਰਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਪਾਠਯਾਮਾਸ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ।
ਵਿਪ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵੇਤਨਾਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਗਣਨਾਚ੍ਚ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਲੋਭੀ ਵਿਪ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਮਗ੍ਰੇ ਦਾਨਂ ਗृਹੀਤਵਾਨ੍
ਲਾਲਚੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਾਨ ਲੈ ਲਿਆ।
ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪੁਮਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਯਜ੍ਞੇ ਯਜ੍ਞਕੁਣ੍ਡਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ
ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜਨ ਦੇ ਯਜਨ-ਕੁੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਉਠ ਕੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਪੁਰਾਣਂ ਪਾਠਯਾਮਾਸ ਤਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਧਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਵੈਸ਼੍ਯਾਯਾਂ ਸੂਤਵੀਰ੍ਯ੍ਯੇਣ ਪੁਮਾਨੇਕੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਵੈਸ਼ਿਆ ਔਰਤ ਤੋਂ, ਸੂਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮਿਆ।
ਏਵਂ ਤੇ ਕਥਿਤਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਜਾਤਿਨਿਰ੍ਣਯ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਸਬਨ੍ਧੋ ਯੇषੁ ਯੇषਾਂ ਯਃ ਸਰ੍ਵਜਾਤਿषੁ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਹਰ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ—
ਪਿਤਾ ਤਾਤਸ੍ਤੁ ਜਨਕੋ ਜਨ੍ਮਦਾਤਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਪਿਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਤਾਤਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤਾਮਹਃ ਪਿਤृਪਿਤਾ ਤਤ੍ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਪਿਤਾਪਹਃ 1.10.
ਪਿਤਾਮਾ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਾ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤਾਮਹਃ ਪਿਤਾ ਮਾਤੁਃ ਪ੍ਰਮਾਤਾਮਹ ਏਵ ਚ
ਮਾਤਾਮਾ ਮਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਾਮਾ ਵੀ।
ਪਿਤਾਮਹੀ ਪਿਤੁਰ੍ਮਾਤਾ ਤਚ੍ਛ੍ਵਸ਼੍ਰੂਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹੀ
ਪਿਤਾਮਾਹੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਸ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਾਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਤਾਮਹੀ ਮਾਤृਮਾਤਾ ਮਾਤृਤੁਲ੍ਯਾ ਚ ਪੂਜਿਤਾ
ਮਾਤਾਮਾਹੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਵੇ।
ਵृਦ੍ਧਮਾਤਾਮਹੀ ਜ੍ਞੇਯਾ ਪਤ੍ਪਿਤੁਃ ਕਾਮਿਨੀ ਤਥਾ
ਮਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤृष੍ਵਸਾ ਪਿਤੁਰ੍ਮਾਤृष੍ਵਸਾ ਮਾਤੁਸ੍ਸ੍ਵਸਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੈਣ, ਮਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭੈਣ, ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਨਭਾਗ੍ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਜਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਂਸਿ ਜਨ੍ਯੇ ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਜੋ ਧਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਰਤਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ, ਇਹ ਸਭ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਪੁਤ੍ਰਪਤ੍ਨੀ ਵਧੂ ਜ੍ਞੇਯਾ ਜਾਮਾਤਾ ਦੁਹਿਤੁਃ ਪਤਿਃ
ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵਧੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਧੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜਾਮਾਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਰਃ ਸ੍ਵਾਮਿਨੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਨਨਾਂਦਾ ਸ੍ਵਾਮਿਨਃ ਸ੍ਵਸਾ
ਦੇਵਰ ਪਤੀ ਦਾ ਭਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਨਨੰਦ ਪਤੀ ਦੀ ਭੈਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਜਾਯਾ ਪ੍ਰਿਯਾ ਕਾਨ੍ਤਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵ ਪਤ੍ਨੀ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਭਾਰਿਆ, ਜਾਇਆ, ਪ੍ਰਿਆ, ਕਾਂਤਾ ਅਤੇ ਸਤਰੀ, ਇਹ ਸਭ ਪਤਨੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਪਤ੍ਨੀਮਾਤਾ ਤਥਾ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਸ੍ਤਤ੍ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ 1.10.
ਪਤਨੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਸੁਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਿਨੀਜੋ ਭਾਗਿਨੇਯੋ ਭ੍ਰਾਤृਜੋ ਭ੍ਰਾਤृਪੁਤ੍ਰਕਃ
ਭੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਯਾਲੀਪਤਿਸ੍ਤੁ ਭ੍ਰਾਤਾ ਚ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੈਕਤ੍ਵਹੇਤੁਨਾ
ਸਿਆਲੀ ਦਾ ਪਤੀ ਅਤੇ ਭਰਾ, ਸਸੁਰ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਦਾਤਾ ਭਯਤ੍ਰਾਤਾ ਪਤ੍ਨੀਤਾਤਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਖਾਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਦਾਤੁਸ਼੍ਚ ਯਾ ਪਤ੍ਨੀ ਭਗਿਨੀ ਗੁਰੁਕਾਮਿਨੀ ਮਾਤਾ ਚ ਤਤ੍ਸਪਤ੍ਨੀ ਚ ਕਨ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਪ੍ਰਿਯਾ ਤਥਾ
ਖਾਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਭੈਣ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਸਹਪਤਨੀ, ਕੁੜੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤੁਰ੍ਮਾਤਾ ਪਿਤੁਰ੍ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਪਿਤ੍ਰੋਃ ਸ੍ਵਸਾ ਤਥਾ
ਮਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਸਾਸ-ਸਸੁਰ ਦੀ ਭੈਣ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੌਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਪੁਤ੍ਰੇ ਚ ਪ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਸੁਤੇऽਪਿ ਚ
ਪੌਤ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਪੌਤ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਨ੍ਯਾਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦੌਹਿਤ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਬਾਂਧਵਾਃ
ਕੁੜੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੁੜੀ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਇਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ।
ਭ੍ਰਾਤृਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਪੁਨਰ੍ਜ੍ਞਾਤਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੁਕਨ੍ਯਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਪੋष੍ਯਾ ਮਾਤृਸਮਾ ਮੁਨੇ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਕੁੜੀ, ਭੈਣ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਹੋਈ ਕੁੜੀ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨੋ, ਹੇ ਮੁਨੀ।