ਅਵਿਦ੍ਧਕਰ੍ਣਾਃ ਕ੍ਰੂਰਾਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਭਯਾ ਰਣਦੁਰ੍ਜਯਾਃ 1.10.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਛੇਦੇ ਨਹੀਂ, ਕਠੋਰ, ਨਿਰਭੈ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਅਜਿੱਤ।
ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਤ੍ਕੁਵਿਨ੍ਦਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਜੋਲਾ ਜਾਤਿਰ੍ਬਭੂਵ ਹ।। । ਜੋਲਾਤ੍ਕੁਵਿਨ੍ਦਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਰਾਙ੍ਕਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਮਲੇਛ ਤੋਂ ਕੁਵਿੰਦ ਦੀ ਧੀ ਵਿਚ, ਜੋਲਾ ਜਾਤੀ ਜਨਮ ਲਈ; ਜੋਲਾ ਤੋਂ ਕੁਵਿੰਦ ਦੀ ਧੀ ਵਿਚ, ਸ਼ਰਾਂਕਾ ਨਾਮ ਹੋਇਆ।
ਵਰ੍ਣਸਙ੍ਕਰਦੋषੇਣ ਬਹ੍ਵ੍ਯਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਰੁਤਜਾਤਯ
ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ, ਕਈ ਨਵੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਵੈਦ੍ਯੋऽਸ਼੍ਵਿਨੀਕੁਮਾਰੇਣ ਜਾਤੋ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਯੋषਿਤਿ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ ਵਿਚ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾ ਤੋਂ ਵੈਦ ਜਨਮਿਆ।
ਤੇ ਚ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਗੁਣਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰੌषਧਿਪਰਾਯਣਾਃ
ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ-ਉਸਧੀਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ਅਹੋ ਕੇਨਾਵਿਵੇਕੇਨ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਧਾਨਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹਾਏ, ਕਿਸ ਅਸਮਝ ਨਾਲ ਇਹ ਬੀਜ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ?
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਕਾਮੁਕਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਪੁष੍ਪੋਦ੍ਯਾਨੇ ਚ ਨਿਰ੍ਜਨੇ
ਸੌਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਇਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਾਂਤ, ਇਕੱਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਯਾ ਨਿਵਾਰਿਤੋ ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਬਲੇਨ ਬਲਵਾਨ੍ਸੁਰਃ
ਉਹ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ।
ਦ੍ਰੁਤਂ ਤਤ੍ਯਾਜ ਗਰ੍ਭਂ ਸਾ ਪੁष੍ਪੋਦ੍ਯਾਨੇ ਮਨੋਹਰੇ
ਉਹ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸਪੁਤ੍ਰਾ ਸ੍ਵਾਮਿਨੋ ਗੇਹਂ ਜਗਾਮ ਵ੍ਰੀਡਿਤਾ ਸਦਾ
ਸ਼ਰਮੀਂਦੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਘਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਈ।
ਵਿਪ੍ਰੋ ਰੋषੇਣ ਤਤ੍ਯਾਜ ਤਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਕਾਮਿਨੀਮ੍ 1.10.
ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਦੋਨੋਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਤ੍ਰਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਪਾਠਯਾਮਾਸ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ।
ਵਿਪ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵੇਤਨਾਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਗਣਨਾਚ੍ਚ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਲੋਭੀ ਵਿਪ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਮਗ੍ਰੇ ਦਾਨਂ ਗृਹੀਤਵਾਨ੍
ਲਾਲਚੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਾਨ ਲੈ ਲਿਆ।
ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪੁਮਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਯਜ੍ਞੇ ਯਜ੍ਞਕੁਣ੍ਡਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ
ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜਨ ਦੇ ਯਜਨ-ਕੁੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਉਠ ਕੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਪੁਰਾਣਂ ਪਾਠਯਾਮਾਸ ਤਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਧਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਵੈਸ਼੍ਯਾਯਾਂ ਸੂਤਵੀਰ੍ਯ੍ਯੇਣ ਪੁਮਾਨੇਕੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਵੈਸ਼ਿਆ ਔਰਤ ਤੋਂ, ਸੂਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮਿਆ।
ਏਵਂ ਤੇ ਕਥਿਤਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਜਾਤਿਨਿਰ੍ਣਯ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਸਬਨ੍ਧੋ ਯੇषੁ ਯੇषਾਂ ਯਃ ਸਰ੍ਵਜਾਤਿषੁ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਹਰ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ—
ਪਿਤਾ ਤਾਤਸ੍ਤੁ ਜਨਕੋ ਜਨ੍ਮਦਾਤਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਪਿਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਤਾਤਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤਾਮਹਃ ਪਿਤृਪਿਤਾ ਤਤ੍ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਪਿਤਾਪਹਃ 1.10.
ਪਿਤਾਮਾ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਾ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤਾਮਹਃ ਪਿਤਾ ਮਾਤੁਃ ਪ੍ਰਮਾਤਾਮਹ ਏਵ ਚ
ਮਾਤਾਮਾ ਮਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਾਮਾ ਵੀ।
ਪਿਤਾਮਹੀ ਪਿਤੁਰ੍ਮਾਤਾ ਤਚ੍ਛ੍ਵਸ਼੍ਰੂਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹੀ
ਪਿਤਾਮਾਹੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਸ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਾਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਤਾਮਹੀ ਮਾਤृਮਾਤਾ ਮਾਤृਤੁਲ੍ਯਾ ਚ ਪੂਜਿਤਾ
ਮਾਤਾਮਾਹੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਵੇ।
ਵृਦ੍ਧਮਾਤਾਮਹੀ ਜ੍ਞੇਯਾ ਪਤ੍ਪਿਤੁਃ ਕਾਮਿਨੀ ਤਥਾ
ਮਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤृष੍ਵਸਾ ਪਿਤੁਰ੍ਮਾਤृष੍ਵਸਾ ਮਾਤੁਸ੍ਸ੍ਵਸਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੈਣ, ਮਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭੈਣ, ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਨਭਾਗ੍ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਜਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਂਸਿ ਜਨ੍ਯੇ ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਜੋ ਧਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਰਤਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ, ਇਹ ਸਭ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਪੁਤ੍ਰਪਤ੍ਨੀ ਵਧੂ ਜ੍ਞੇਯਾ ਜਾਮਾਤਾ ਦੁਹਿਤੁਃ ਪਤਿਃ
ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵਧੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਧੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜਾਮਾਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਰਃ ਸ੍ਵਾਮਿਨੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਨਨਾਂਦਾ ਸ੍ਵਾਮਿਨਃ ਸ੍ਵਸਾ
ਦੇਵਰ ਪਤੀ ਦਾ ਭਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਨਨੰਦ ਪਤੀ ਦੀ ਭੈਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਜਾਯਾ ਪ੍ਰਿਯਾ ਕਾਨ੍ਤਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵ ਪਤ੍ਨੀ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਭਾਰਿਆ, ਜਾਇਆ, ਪ੍ਰਿਆ, ਕਾਂਤਾ ਅਤੇ ਸਤਰੀ, ਇਹ ਸਭ ਪਤਨੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।