ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਸਰ੍ਵਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਧਰ੍ਮੋ ਵੈ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਮ੍
ਧਰਮ ਸਦਾ ਸਭ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਤਥ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਂਵਰ੍ਤਸ਼੍ਚ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਉਤਥਿਆ ਅਤੇ ਸੰਵਰਤ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ ਹੈ।
ਸਂਵਰ੍ਤਾਯ ਕਨਿष੍ਠਾਯ ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦਦੌ ਗੁਰੁਃ
ਸੰਵਰਤ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਮਧ੍ਯਮਸ੍ਯੋਤਥ੍ਯਕਸ੍ਯ ਸਤੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਚ ਗੁਰ੍ਵਿਣੀਮ੍
ਉਤਥਿਆ, ਜੋ ਵਿਚਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਗੁਰਵੀ ਦਿੱਤੀ।
ਯੋ ਹਰੇਦ੍ਭ੍ਰਾਤृਜਾਯਾਂ ਚ ਕਾਮੀ ਕਾਮਾਦਕਾਮੁਕੀਮ੍ 2.59.
ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਸ ਯਾਤਿ ਕੁਮ੍ਭੀਪਾਕਂ ਚ ਯਾਵਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਉਹ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਰਹਿਣ ਤਕ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦੁਤ੍ਤੀਰ੍ਯ੍ਯ ਪਾਪੀ ਚ ਵਿष੍ਠਾਯਾਂ ਜਾਯਤੇ ਕृਮਿਃ
ਉਥੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਪਾਪੀ ਵਿਅੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀੜਾ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਭਵੇਨ੍ਮਹਾਪਾਪੀ ਵਰ੍षਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗृਧ੍ਰਃ ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਜਨ੍ਮਾਨਿ ਕੁਕ੍ਕੁਰਃ
ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਗਿਦੜ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਕੁੱਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਦਾਤਿ ਯੋ ਨ ਦਾਯਂ ਚ ਬਲਿष੍ਠੋ ਦੁਰ੍ਬਲਾਯ ਚ
ਜੋ ਤਾਕਤਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਵਾਰਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ,
ਨਾਭੁਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸ਼ਤੈਰਪਿ
ਜੋ ਕਰਮ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜਗਦ੍ਗੁਰੋਃ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯਾਪਿ ਗੁਰੁਪੁਤ੍ਰੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਵੀ ਗੁਰੂ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਸਮੂਹਾ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਸਵਾਹਨਾਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਪਸ਼੍ਚਾਦਹਂ ਚ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਨ੍ਨਰ੍ਮ੍ਮਦਾਤਟਮ੍
ਫਿਰ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯਸ੍ਯ ਸ਼ਮ੍ਭੋਸ਼੍ਚ ਗੁਰੁਪੁਤ੍ਰੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ ।। 2.59.
ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮ੍ਰਿਤਿਉਂਜੈ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਗੁਰੂਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹਨ।
ਅਙ੍ਗਿਰਾਸ੍ਤਵ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਅੰਗਿਰਾ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਇਮਾਂ ਪੁਰਾਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਂ ਚ ਕਥਯਾਮਿ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਮृਤਵਤ੍ਸਾ ਕਰ੍ਮ੍ਮਦੋषਾਦ੍ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਚਾਙ੍ਗਿਰਸਃ ਪੁਰਾ
ਕਦੇ ਕਰਮ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਅੰਗਿਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵ੍ਰਤਂ ਪੁਂਸਵਨਂ ਨਾਮ ਵਰ੍षਮੇਕਂ ਚਕਾਰ ਸਾ
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੁੰਸਵਨ ਨਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਕੀਤਾ।
ਤਦਾऽऽਗਤ੍ਯ ਚ ਗੋਲੋਕਾਤ੍ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਕृਪਾਮਯਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੋਲੋਕ ਤੋਂ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਇਆ।
ਸੁਵ੍ਰਤਾਂ ਚ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਾਂ ਤਾਮੁਵਾਚ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਦਇਆ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਨੇ ਉਸ ਸੁਚੱਜੀ ਤੇ ਲੱਖਮੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਭੁਂਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮਦ੍ਵਰਤਃ ਪੁਤ੍ਰਿ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਦਂਸ਼ਤਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਧੀਏ, ਮੇਰਾ ਵਰਤ ਮੰਨ, ਮੇਰੇ ਅੰਸ਼ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਘਰ ਜੰਮੇਗਾ।
ਪਤਿਰ੍ਗੁਰੁਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਮਹਤਾਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਵਰਃ
ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ, ਵੱਡਿਆਂ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਮਦ੍ਵਰੇਣ ਭਵੇਦ੍ਯੋ ਹਿ ਸ ਚ ਮਦ੍ਵਰਪੁਤ੍ਰਕਃ
ਮੇਰੇ ਵਰਤ ਨਾਲ ਉਹ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਰਤ ਨਾਲ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਵਰਜੋ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਜਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜਃ ਪਾਲਕਸ੍ਤਥਾ 2.59.
ਉਹ ਵਰਤ ਨਾਲ, ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਤੇ ਖੇਤ੍ਰ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਧਿਕਾਨਾਥਃ ਸ੍ਵਲੋਕਂ ਚ ਜਗਾਮ ਸਃ ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯਂ ਮਹਾਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ਿਵਾਯ ਪ੍ਰਦਦੌ ਪੁਰਾ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਧਾ ਦੇ ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ; ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਿਉਂਜੈ ਦਾ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਤ੍ਰਿਲਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਤਪਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਹਿਮਾਲਯੇ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾਂ ਚ ਸ੍ਵਾਂਸ਼ਂ ਵੈ ਵਾਹਨਂ ਵृषਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦਿਵਿਆ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਆਪਣਾ ਅੰਸ਼ ਤੇ ਆਪਣਾ ਵਾਹਨ ਬਲਦ ਨਾਲ।
ਸ੍ਵਸ਼ੂਲਂ ਚ ਸ੍ਵਕਵਚਂ ਸ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ਸ਼ਿਵਲੋਕੇ ਸ਼ਿਵਾ ਸਾ ਚ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਿਯਾ
ਆਪਣਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਆਪਣਾ ਕਵਚ, ਆਪਣਾ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ— ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸੀ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਸੀ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯੇਯਂ ਸਾऽऽਵਿਰ੍ਭੂਤਾ ਸਨਾਤਨੀ
ਇਹ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।
ਜਘਾਨ ਦੈਤ੍ਯਨਿਕਰਂ ਦੇਵੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਦਦੌ ਪਦਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।