ਰੁਰੋਦੋਚ੍ਚੈਃ ਸਸ਼ਿष੍ਯਸ਼੍ਚ ਹਦਯੇਨ ਵਿਦੂਯਤਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਦੁਖ ਨਾਲ ਚੀਰ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਵਾਚ ਸ਼ਿष੍ਯਾਨ੍ਸਮ੍ਬੋਧ੍ਯ ਨੀਤਿਂ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਮ੍ਮਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਚਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ ਦੁਃਖਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਯਃ ਸ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵਾਨੁਰਕ੍ਤਾ ਵਨਿਤਾ ਹृਤਾ ਯਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਤ੍ਰੁਣਾ
ਜਿਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪਤਨੀ ਵੈਰੀ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੋਵੇ—
ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਸੁਨ੍ਦਰੀ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਗਤਾ ਯਸ੍ਯ ਗृਹਾਦਹੋ 2.59.
ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਪਤਨੀ ਘਰ ਛੱਡ ਗਈ ਹੋਵੇ—ਹਾਏ!
ਦੈਵੇਨਾਪਹृਤਾ ਯਸ੍ਯ ਪਤਿਸਾਧ੍ਯਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਜਿਸ ਦੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪਤਿਵਰਤਾ ਪਤਨੀ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਜਾਂ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਲੈ ਲਈ ਹੋਵੇ—
ਯਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ਗृਹੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਗृਹਿਣੀ ਵਾ ਸੁਸ਼ਾਸਿਤਾ
ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ—
ਪ੍ਰਿਯਾਹੀਨਂ ਗृਹਂ ਯਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਣਂ ਦ੍ਰਵਿਣਬਨ੍ਧੁਭਿਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਘਰ ਪਿਆਰੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਧਨ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ—
ਭਾਰ੍ਯਾਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਵਨਸਮਾਃ ਸਭਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਗृਹਾ ਗृਹਾਃ
ਜਿਸ ਘਰ ਵਿਚ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਪਤਨੀ ਵਾਲੇ ਘਰ ਹੀ ਅਸਲ ਘਰ ਹਨ।
ਅਸ਼ੁਚਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਦੈਵੇ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਚ ਕਰ੍ਮਣਿ
ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇਸ਼ਟ ਤੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਦਾਹਿਕਾਸ਼ਕ੍ਤਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਯਥਾ ਮਨ੍ਦੋ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅੱਗ ਕੁਝ ਸਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਪਤਨੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਵੀ ਅਸਹਾਇ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਹੀਨੋ ਯਥਾ ਜੀਵੋ ਯਥਾ ਚਾਤ੍ਮਾ ਤਨੁਂ ਵਿਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦਗੀ ਬਿਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਆਤਮਾ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ—
ਨ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਯਥਾ ਯਜ੍ਞਃ ਫਲਦੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਵਿਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਦਾਨ ਬਿਨਾ ਯਜਨ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ—
ਵਿਨਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਕਾਰੋ ਯਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਿ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਬਿਨਾ ਸੋਨਾਰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ—
ਤਥਾ ਗृਹੀ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸਤਤਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਿ 2.59.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘਰਵਾਲਾ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਮੂਲਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਮੂਲਾ ਗृਹਾਸ੍ਤਥਾ
ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਘਰ ਵੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਮੂਲਃ ਸਦਾ ਹਰ੍षੋ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਮੂਲਂ ਚ ਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਖੁਸ਼ੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਵੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਰਥਸ਼੍ਚ ਰਥਿਨਾਂ ਗृਹਿਣਾਂ ਚ ਤਥਾ ਗृਹਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਰਥ ਰਥ ਵਾਲੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਘਰ ਘਰ-ਵਾਲੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਪ੍ਰਧਾਨਾ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤ੍ਨਂ ਦੁष੍ਕੁਲਾਦਪਿ
ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਔਰਤ ਰਤਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਘੱਟ ਘਰ ਤੋਂ ਹੋਵੇ।
ਯਥਾ ਜਲਂ ਵਿਨਾ ਪਦ੍ਮਂ ਪਦ੍ਮਂ ਸ਼ੋਭਾਂ ਵਿਨਾ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਕਮਲ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸੋਭਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਗੁਰੁਃ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਗृਹਂ ਮੁਹੁਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘਰ ਅੰਦਰ ਗਿਆ।
ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਚ ਚੇਤਨਾਂ ਸਮਵਾਪ ਸਃ
ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਅਥਾਨ੍ਤਰੇ ਮਹਾਜ੍ਞਾਨੀ ਜ੍ਞਾਨਿਭਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਬੋਧਿਤਃ
ਫਿਰ, ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜਗਾਇਆ ਗਿਆ।
ਸ ਗੁਰੁਃ ਪੂਜਿਤਸ੍ਤੇਨ ਚਾਤਿਥ੍ਯੇਨ ਮਰੁਤ੍ਵਤਾ
ਉਹ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਰੁਤਵਤ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਤਪਙ੍ਕਜਲੋਚਨਃ 2.59.
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੀਚੜ ਨਾਲ ਲਗਿਆ ਕਮਲ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਅਤੀਵ ਨਿਪੁਣਂ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਕਮ੍
ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਤੁਰ ਤੇ ਸਿਆਣਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।'
ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਪਾਤਕੀ ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾ ਤਾਰਯਾ ਸਹ
ਜਿੱਥੇ ਪਾਪੀ ਚੰਦਰ, ਤਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਹੈ—
ਤ੍ਯਜ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਸਰ੍ਵਂ ਭਦ੍ਰਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਏ; ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਸ਼ੁਨਾਸੀਰੋ ਦੂਤਾਨਾਂ ਚ ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ੁਨਾਸੀਰ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦੂਤ ਭੇਜੇ।
ਤੇ ਦੂਤਾ ਵੈ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਯਯੁਰ੍ਨਿਰ੍ਜਨਮੇਵ ਚ
ਉਹ ਦੂਤ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਸੁੰਨੇ ਥਾਵਾਂ 'ਚ ਵੀ, ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ।