ਸੁਸ੍ਨਾਤਾਂ ਸੁਨ੍ਦਰੀਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਪੀਨੋਨ੍ਨਤਪਯੋਧਰਾਮ੍
ਉਹ ਨ੍ਹਾਈ ਹੋਈ, ਸੋਹਣੀ, ਮੋਹਣੀ ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਸੁਦਤੀਂ ਕੋਮਲਾਂਗੀਂ ਚ ਨਵਯੌਵਨਸਂਯੁਤਾਮ੍
ਉਸਦੇ ਦੰਦ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ, ਅੰਗ ਨਰਮ ਤੇ ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਕਸ੍ਤੂਰੀਬਿਨ੍ਦੁਨਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮਧਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਬਿਨ੍ਦੁਨਾ 2.58.
ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਦਾ ਟਿੱਕਾ ਤੇ ਥੱਲੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲਕੀਰ ਸੀ।
ਵਾਯੁਨਾऽਧੋਵਸ੍ਤ੍ਰਹੀਨਾਂ ਸਕਾਮਾਂ ਰਕ੍ਤਲੋਚਨਾਮ੍
ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਹੇਠਲੇ ਕੱਪੜੇ ਉੱਡ ਗਏ, ਉਹ ਇੱਛਾਵਾਨ ਸੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਸਸ੍ਮਿਤਾਂ ਨਮ੍ਨਵਕ੍ਤ੍ਰਾਂ ਚ ਲਜ੍ਜਯਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਮ੍
ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੱਸ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਲਜਜਤ ਨਾਲ ਚੰਨ ਵਰਗੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਨ੍ਮਥਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਲਜ੍ਜਾਂ ਜਹੌ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਆਪਣੀ ਲਾਜ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਸੁਵਿਦਗ੍ਧੇ ਵਿਦਗ੍ਧਾਨਾਂ ਮਨੋ ਹਰਸਿ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਤੁਰ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਚਤੁਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈਂ।
ਨਿषੇਵ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਜਨ੍ਮਸਹਸ੍ਰੇ ਕਾਮਸਾਗਰੇ
ਕਾਮ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮ ਤੇਰੀ ਸੋਭਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ,
ਅਹੋ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮਵਿਦਗ੍ਧੇਨ ਵੇਧਸਾ
ਹਾਏ, ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਕਲ ਰਹਿਤ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕਿਂ ਵਾ ਸੁਖਂ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਤਮਵਿਜ੍ਞੇषੁ ਸਮਾਗਮੇ
ਜੋ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਕਾਮੇਨ ਕਾਮਿਨੀ ਤ੍ਵਂ ਚ ਦਗ੍ਧਾऽਸਿ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮੀਸ਼੍ਵਰਿ
ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਸੜ ਗਈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪ ਇੱਛਾਵਾਨ ਹੈਂ।
ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ ਵृਥਾ ਯਾਤਿ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਨਵਯੌਵਨਮ੍
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਕੀਮਤੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਲੰਘਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਤਪਸ੍ਯਾਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਮਾਤ੍ਮਾਨਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍ 2.58.
ਤੂੰ ਸਦਾ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਵਾਂਗ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ।
ਸਰ੍ਵਕਾਮਰਸਜ੍ਞਾ ਤ੍ਵਂ ਨਿष੍ਕਾਮਂ ਕਾਮਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋ ਕੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ।
ਅਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਨ੍ਮਨਃਕਾਮੋ ਭਿਨ੍ਨਂ ਤ੍ਵਦ੍ਭਰ੍ਤੁਰੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਹੋਰ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
ਵਾਸਨ੍ਤੀਪੁष੍ਪਤਲ੍ਪੇ ਚ ਗਨ੍ਧਚਨ੍ਦਨ ਚਰ੍ਚਿਤੇ
ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਛੌਣੇ ਉੱਤੇ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ,
ਸੁਗਨ੍ਧ੍ਯੁਤ੍ਫੁਲ੍ਲਕੁਸੁਮੇ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਚਨ੍ਦਨੇ ਵਨੇ
ਸੁਗੰਧੀ ਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ, ਇਕੱਲੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ,
ਚਨ੍ਦਨੇ ਚਮ੍ਪਕਵਨੇ ਸ਼ੀਤਚਮ੍ਪਕਵਾਯੁਨਾ
ਚੰਦਨ ਤੇ ਚੰਪਾ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ, ਠੰਢੀ ਚੰਪਾ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ,
ਤਾਰੋਵਾਚ ਅਤ੍ਰੇਰਭਾਗ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤੇ ਜਨ੍ਮ ਜੀਵਨਮ੍
ਤਾਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅਤ੍ਰੀ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਕਾਰਨ, ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿਅਰਥ ਗਿਆ, ਪੁੱਤ।
ਅਰੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਜਸੂਯਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਬਲੀ
ਅਰੇ! ਰਾਜਸੂਯ ਕਰ ਕੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਝ ਬੈਠਾ ਹੈਂ।
ਯਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਸੋऽਸ਼ੁਚਿਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ ।। ਨ ਕਰ੍ਮਫਲਭਾਕ੍ਪਾਪੀ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯੋ ਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਸਰ੍ਵਤਃ 2.58.
ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪਰਾਈ ਔਰਤਾਂ ਵਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤੀਤ੍ਵਂ ਮੇ ਨਾਸ਼ਯਸਿ ਯਕ੍ਸ਼੍ਮਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਿਵਰਤਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰੀਰਕ ਰੋਗ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ।
ਦੁष੍ਟਾਨਾਂ ਦਰ੍ਪਹਾ ਕृष੍ਣੋ ਦਰ੍ਪਂ ਤੇ ਨਿਹਨਿष੍ਯਤਿ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਮੰਦ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਗ਼ੁਰੂਰ ਵੀ ਚੱਕੀ ਚੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਰਕਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਰੁਰੋਦ ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਤਿ ਸੁਭਾਵ ਤਾਰਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੋ ਪਈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਮਾਕਾਸ਼ਂ ਪਵਨਂ ਧਰਾਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਅਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਧਰਤੀ—
ਤਾਰਕਾਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨ ਭੀਤਃ ਸ ਚੁਕੋਪ ਹ
ਤਾਰਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਡਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਚ ਆ ਗਿਆ।
ਰਥਂ ਚ ਚਾਲਯਾਮਾਸ ਮਨੋਯਾਯੀ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਰਥ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਵਿਸ੍ਪਨ੍ਦਕੇ ਸੁਰਵਨੇ ਚਨ੍ਦਨੇ ਪੁष੍ਪਭਦ੍ਰਕੇ
ਉਹ ਵਿਸਪੰਦਕ, ਸੁਰਵਨ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਪੁਸ਼ਪਭਦ੍ਰਕ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ।
ਸੁਗਨ੍ਧਿ ਪੁष੍ਪਤਲ੍ਪੇ ਚ ਪੁष੍ਪਚਨ੍ਦਨਵਾਯੁਨਾ
ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਵਿਛੋਨੇ ਉੱਤੇ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ਼ੈਲੇ ਸ਼ੈਲੇ ਨਦੇ ਨਦ੍ਯਾਂ ਸ਼ृਂਗਾਰਂ ਕੁਰ੍ਵਤੋਸ੍ਤਯੋਃ
ਹਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਹਰ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮ-ਰਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।