ਤਿਥਿਭੇਦੇ ਪਰ੍ਵਭੇਦੇ ਕਲ੍ਪਭੇਦੇऽਨ੍ਯਭੇਦਕੇ
ਤਿਥੀਆਂ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਕਲਪਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਦਾਂ ਵਿੱਚ—
ਮਹੋਤ੍ਸਵਵਿਸ਼ੇषੇ ਚ ਪਰ੍ਵਨ੍ਨਿਤਿ ਸੁਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਤੇ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਰਵਨ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਦੇਵੀ ਸਾऽऽਵਿਰ੍ਭੂਤਾ ਚ ਪਰ੍ਵਤੇ
ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਦੇਵੀ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਸਰ੍ਵਕਾਲੇ ਸਨਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵਿਸ੍ਤृਤੇ ਚ ਤਨੀਤਿ ਚ
ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ 'ਸਨਾ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ 'ਤਨੀ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਥਃ षੋਡਸ਼ਨਾਮ੍ਨਾਂ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਦੇ ਸੋਲਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮੇ ਪੂਜਿਤਾ ਸਾ ਚ ਕृष੍ਣੇਨ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਮਧੁਕੈਟਭਭੀਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਤਃ ।। 2.57.
ਫਿਰ, ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਭ੍ਰष੍ਟਸ਼੍ਰਿਯਾ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਦੁਰ੍ਵਾਸਸਃ ਪੁਰਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ, ਜੋ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਗਵਾ ਬੈਠਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਤਦਾ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸਿਦ੍ਧੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰ੍ਦੇਵੈਸ਼੍ਚ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵੈਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਤੇਜਸ੍ਸੁ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਸਾऽऽਵਿਰ੍ਭੂਤਾ ਪੁਰਾ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜੋਤ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ।
ਦੁਰ੍ਗਾਦਯਸ਼੍ਚ ਦੈਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨਿਹਤਾ ਦੁਰ੍ਗਯਾ ਤਯਾ
ਦੁਰਗਾ ਆਦਿਕ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੁਰਗਾ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰੇ ਪੂਜਿਤਾ ਸਾ ਸੁਰਥੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਇੱਕ ਹੋਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੁਰਥ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਮੇषਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਮਹਿषੈਃ ਕृष੍ਣਸਾਰੈਸ਼੍ਚ ਮਣ੍ਡਕੈਃ
ਮੇਂਡਿਆਂ, ਮਹਿਸਾਂ, ਕਾਲੇ ਹਿਰਨਾਂ ਤੇ ਮੰਡਕਾ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ,
ਵੇਦੋਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਦਤ੍ਤ੍ਵੈਵਮੁਪਚਾਰਾਂਸ੍ਤੁ षੋਡਸ਼
ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਸੋਲਾਂ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਰਾਜਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰੀਹਾਰਂ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਪ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਮੁਰਾਦ ਪਾ ਲਈ।
ਤੁष੍ਟਾਵ ਰਾਜਾ ਵੈਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਾਸ਼੍ਰੁਨੇਤ੍ਰਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਰਾਜਾ ਤੇ ਵਪਾਰੀ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਜੂ ਤੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਮृਨ੍ਮਯੀਂ ਤਾਮਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਜਲਧੌਤਾਂ ਨਰਾਧਿਪਃ 2.57.
ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਈ ਹੋਈ ਮੂਰਤੀ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਈ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਂ ਚ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਤੁ ਪੁष੍ਕਰੇ ਦੁष੍ਕਰਂ ਤਪਃ
ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਗੋਲੋਕਂ ਦੁਰ੍ਗਾਦੇਵੀਵਰੇਣ ਸਃ
ਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਗੋਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਭੋਗਂ ਚ ਬੁਭੁਜੇ ਭੂਪਃ षष੍ਟਿਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਕੀਤੇ।
ਮਨੁਰ੍ਬਭੂਵ ਸਾਵਰ੍ਣਿਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਵੈ ਪੁष੍ਕਰੇ ਤਪਃ
ਸਾਵਰਣੀ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ 'ਚ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਕੇ ਮਨੂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਦੁਰ੍ਗਾਖ੍ਯਾਨਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਿਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁರ್ಗਾ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪ੍ਰਕृ੦ ਨਾਰਦਨਾਰਾਯਣਸਂਵਾਦੇ ਦੁਰ੍ਗੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਦੁਰ੍ਗਾਦਿਨਾਮਵ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਾਦਿਕਥਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣ 'ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ' ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ, ਨਾਰਦ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਅਤੇ ਦੁರ್ಗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ 'ਦੁर्गਾ ਆਦਿ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸਤਾਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਕਥਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਵੈ ਜ੍ਞਾਨਂ ਮੇਧਸੋ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਵਰਾਤ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੇਧਸ ਨੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?
ਕਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਮੇਧਸੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ, ਮੇਧਸ ਕਿਹੜੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ?
ਸਖ੍ਯਂ ਬਭੂਵ ਕੁਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਵਾ ਪ੍ਰਭੋ ਨृਪਵੈਸ਼੍ਯਯੋਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਕਿੱਥੇ ਹੋਈ ਸੀ?
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਸ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਜਸੂਯਂ ਦ੍ਵਿਜਰਾਜੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਗੁਰੁਪਤ੍ਨ੍ਯਾਂ ਚ ਤਾਰਾਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਭੂਚ੍ਚ ਬੁਧਃ ਸੁਤਃ
ਉਸਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤਾਰਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਬੁਧ ਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਅਹੋ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵੇਦਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਉਲੰਘਣਾ ਤੇ ਵੇਦ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤਾਰਾਂ ਸੁਰਗੁਰੋਃ ਪਤ੍ਨੀਂ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾਂ ਚ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਮ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਾਰਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਬਹੁਤ ਧਰਮੀ ਤੇ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਸੀ।