ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞੇषੁ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਯਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵੈ ਸਤ੍ਯਰਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਸਭ ਯਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦীক্ষਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,
ਪਾਠੇ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਯਤ੍ਫਲਂ ਚ ਲਭੇਨ੍ਨਰਃ
ਚਾਰਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਰਾਜਦ੍ਵਾਰੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਚ ਸਿਂਹਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤੇ ਵਨੇ
ਰਾਜ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਜਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਤੇ ਬੱਘਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ,
ਕਾਰਾਗਾਰੇ ਵਿਪਦ੍ਗ੍ਰਸ੍ਤੇ ਘੋਰੇ ਚ ਦृਢਬਨ੍ਧਨੇ
ਜੈਲ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਨ੍ਹ ਵਿਚ,
ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਦੁਰ੍ਗੇ ਤਵੈਵੇਦਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਿ
ਹੇ ਦੁਰਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਂਇਸ਼ਵਰੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਪੁਲਕਾਙ੍ਕਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਃ ਸਾਸ਼੍ਰੁਨੇਤ੍ਰੋ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ।
ਨ ਕृष੍ਣਸਦृਸ਼ੋ ਦੇਵੋ ਨ ਗਙ੍ਗਾਸਦृਸ਼ੀ ਸਰਿਤ੍
ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਦਰਿਆ ਗੰਗਾ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ।
ਪਰਮਾਣੋਃ ਪਰਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਮਹਾਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰੋ ਮਹਾਨ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁੱਖਮ, ਵੱਡੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ।
ਯਥਾ ਨ ਵੈष੍ਣਵਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨੀ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਤ੍ਪਰਃ 2.56.
ਜਿਵੇਂ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗਿਆਨੀ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਜਾਗਰਣੇ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਕृष੍ਣਧ੍ਯਾਨਰਤਃ ਸ਼ਿਵਃ
ਸੁੱਤੇ ਤੇ ਜਾਗਦੇ, ਸ਼ਿਵ ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਵੈष੍ਣਵੇषੁ ਯਥਾ ਦੇਵੇषੁ ਮਾਧਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਭੂ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵਿਚ, ਤੇ ਮਾਧਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸ਼ਿਸ਼ਬ੍ਦੋ ਮਙ੍ਗਲਾਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਵਕਾਰੋ ਦਾਤृਵਾਚਕਃ
'ਸ਼ਿ' ਅੱਖਰ ਮੰਗਲ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, 'ਵ' ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਰਾਣਾਂ ਸਨ੍ਤਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਸ਼ਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਿਆਈ ਤੇ ਭਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਮੁਨੀਨਾਂ ਵੇਦਵਾਦਿਨਾਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਵੇਦ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ।
ਮਹਤੀ ਪੂਜਿਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰੀ
ਜੋ ਸਭ ਵਲੋਂ ਵੱਡੀ ਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਾਤਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਮਹਤਾਮੀਸ਼੍ਵਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵੱਡਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਹੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰ ਧਨ੍ਯੋऽਸਿ ਯਦ੍ਗੁਰੁਸ਼੍ਚ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਗੁਰੂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਅਧੁਨਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਦੁਰ੍ਗੋਪਾਖ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੁਰਗਾ ਜੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਦੁਰ੍ਗਾ ਨਾਰਾਯਣੀਸ਼ਾਨਾ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾ ਸ਼ਿਵਾ ਸਤੀ
ਦੁਰਗਾ, ਨਾਰਾਇਣੀ, ਈਸ਼ਾਨਾ, ਵਿਸ਼ਨੂਮਾਇਆ, ਸ਼ਿਵਾ, ਸਤੀ।
ਅਮ੍ਬਿਕਾ ਵੈष੍ਣਵੀ ਗੌਰੀ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਚ ਸਨਾਤਨੀ
ਅੰਬਿਕਾ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਗੌਰੀ, ਪਾਰਵਤੀ, ਸਦੀਵੀ।
ਅਰ੍ਥਂ षੋਡਸ਼ਨਾਮ੍ਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੀਪ੍ਸਿਤਂ ਵਰਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਚਾਹੀਦੀ ਵਾਰ ਦੱਸੋ।
ਕੇਨ ਵਾ ਪੂਜਿਤਾ ਸਾऽऽਦੌ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਕੇਨ ਵਾ ਪੁਰਾ
ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸਨੇ ਪੂਜਿਆ, ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਕਿਸਨੇ ਪੂਜਿਆ?
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਤ੍ਵਂ ਕਥਯਾਮਿ ਯਥਾਗਮਮ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਦੁਰ੍ਗੋ ਦੈਤ੍ਯੇ ਮਹਾਵਿਘ੍ਨੇ ਭਵਬਨ੍ਧੇ ਚ ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ
ਦੁਰਗਾ ਦੈਤ ਵਿਚ, ਵੱਡੇ ਵਾਘ ਵਿਚ, ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਹੈ।
ਮਹਾਭਯੇऽਤਿਰੋਗੇ ਚਾਪ੍ਯਾਸ਼ਬ੍ਦੋ ਹਨ੍ਤृਵਾਚਕਃ
ਵੱਡੇ ਡਰ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਬੀਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, 'ਆ' ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ਼ਸਾ ਤੇਜਸਾ ਰੂਪੈਰ੍ਨਾਰਾਯਣਸਮਾ ਗੁਣੈਃ
ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਚਮਕ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਈਸ਼ਾਨਃ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥੇ ਚਾਸ਼ਬ੍ਦੋ ਦਾਤृਵਾਚਕਃ 2.57.
ਈਸ਼ਾਨ ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ ਲਈ, 'ਆ' ਦੀ ਧੁਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸृष੍ਟਾ ਮਾਯਾ ਪੁਰਾ ਸृष੍ਟੌ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਾ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਸ਼ਿਵੇ ਕਲ੍ਯਾਣਰੂਪਾ ਚ ਸ਼ਿਵਦਾ ਚ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਿਯਾ
ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੰਗਲ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਮੰਗਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਸਦ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਾ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ
ਜੋ ਦੇਵੀ ਚੰਗੀ ਅਕਲ ਤੇ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।