ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਾਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਦਿਨਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਿਨ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲਰਾਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚ ਸਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਵੇਦੇषੁ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ
ਇਹੀ ਕਾਲ ਰਾਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਕਲ੍ਪੇ ਚਿਰਂਜੀਵੀ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਵਿਚ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਹੈ, ਲੰਬਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਥਿਤੇਨੈਵ ਸਹਸਾ ਸਙ੍ਕਰ੍षਣਮੁਖਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਉਹ ਸਨਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਤ੍ਰਿਵ੍ਯਤੀਤੇ ਤੁ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਸਸृਜੇ ਵਿਧਿਃ 2.54.
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਖਤਮ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੀ।
ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਮਨਵਸ਼੍ਚੈਵ ਤਤ੍ਰ ਦਗ੍ਧਾ ਨਰਾਦਯਃ
ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁਆਂ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਵੀ ਸੜ ਗਏ।
ਵਰ੍षਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮਾਸੈਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿ ਚੈਵ ਹਿ ਦੈਨਂਦਿਨਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਲਯੋ ਵੇਦੇषੁ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਇੱਕ ਸਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ; ਦਿਨ-ਦਿਨ ਦੀ ਪ੍ਰਲੈ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮੋਹਰਾਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚ ਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵੇਦਵਿਦ੍ਭਿਃ ਪੁਰਾਤਨੈਃ
ਇਹ ਰਾਤ ਮੋਹ ਦੀ ਰਾਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜਿਕਰ ਪੁਰਾਣੇ ਵੇਦ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਮਨਵੋ ਮਾਨਵਾਦਯਃ
ਆਦਿਤਿਆ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਮਨੁ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ।
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਲੋਮਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪੇਚਕਸ਼੍ਚਿਰਜੀਵਿਨਃ
ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਲੋਮਸ਼ ਅਤੇ ਪੇਚਕ ਲੰਬਾ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਨਾਡੀਜਂਘੋ ਬਕਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇ ਨष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰ ਵੈ
ਨਾਡੀਜੰਘ ਅਤੇ ਬਕਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਥੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਯਯੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਾਦਯਸ੍ਤਥਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਏਵਂ ਸ਼ਤਾਬ੍ਦਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪਰਮਾਯੁਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਮਾਤਾ ਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੇਦਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਦਯਸ੍ਤਥਾ 2.54.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸਾਵਿਤਰੀ, ਵੇਦ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ।
ਨਾਰਾਯਣੇ ਪ੍ਰਲੀਨਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਥਾ ਵੈष੍ਣਵਾਸ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਲੋਕ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯੇ ਮਹਾਦੇਵੇ ਪ੍ਰਲੀਨਃ ਸ ਤਮੋ ਗੁਣਃ
ਤਮਸ ਗੁਣ ਮ੍ਰਿਤਿਉਂਜੈ ਮਹਾਦੇਵ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਸ਼ਮ੍ਭੋਸ਼੍ਚ ਮਹਾਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਮਹਾਵਿਸ਼ਣੂ ਇਕ ਹੀ ਹਨ।
ਕृष੍ਣੋ ਨਿਮੇषਰਹਿਤੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣਃ ਪ੍ਰਕृਤੇ ਪਰਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਲਕ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਗੁਣਸ੍ਯ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਚਾਦ੍ਯਨ੍ਤਰਹਿਤਸ੍ਯ ਚ
ਜੋ ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ,
षष੍ਟਿਦਣ੍ਡਾਤ੍ਮਿਕਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਵਾਸਰਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਸਠ ਡੰਡਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਵਂ ਗਤੇ ਸ਼ਤਾਬ੍ਦੇ ਚ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੇ ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਲਯਃ
ਜਦੋਂ ਸੌ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਲੀਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਂਹृਤ੍ਯ ਸਾ ਚੈਕਾ ਮਹਾਵਿष੍ਣੋਃ ਪ੍ਰਸੂਸ਼੍ਚ ਯਾ
ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਜਨਨੀ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਚ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਯੈਵ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਮ੍ 2.54.
ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਰੂਪ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀਂ ਚ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕਾਂ ਵਰਾਮ੍
ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ਚ ਸ਼ਮ੍ਭੁਸ਼੍ਚ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਗਣਾਨ੍ਬਹੂਨ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਗੋਪਾ ਗੋਪ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗਾਵਸ਼੍ਚ ਸਵਤ੍ਸਾਸ਼੍ਚ ਨਰਾਧਿਪ । ਮਹਾਵਿष੍ਣੌ ਵਿਲੀਨਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਵਿष੍ਣਵਃ
ਗੋਪ, ਗੋਪੀਆਂ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਵਛੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸਭ ਛੋਟੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਮਹਾਵਿਸ਼ਣੂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ ਚ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਨਯਨਦ੍ਵਯੇ
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਿਦਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦੋ ਨੈਣਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਵਾਸਰੋ ਯਾਵਨ੍ਮਿਤਃ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਜਿੰਨੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਮੂਲ੍ਯ ਰਤ੍ਨਤਲ੍ਪੇ ਚ ਵਹ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਸ਼ੁਕਾਰ੍ਚਿਤੇ
ਅਮੋਲ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਖਟਿਆ ਤੇ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ,
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਜਾਗਰੇ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸृष੍ਟਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ਪੁਨਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੜ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੁੜ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।