ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰਂ ਚ ਪ੍ਰਹष੍ਟੋऽਭੂਤ੍ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਯਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਪੁਤ੍ਰੋऽਯਮਤਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੋ ਮਨੁਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਵਾਯੰਭੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਾ ਵਦਾਨ੍ਯੋ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸਮੋ ਮਹਾਨ੍
ਇਕ ਰਾਜਾ ਜੋ ਦਿਆਲੂ ਤੇ ਧਰਮੀ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਦੇ ਬਰਾਬਰ।
ਤੌ ਤृਤੀਯੌ ਚਤੁਰ੍ਥੌ ਚ ਵੈष੍ਣਵੌ ਤਾਪਸੋਤ੍ਤਮੌ
ਤੀਜਾ ਤੇ ਚੌਥਾ ਮਨੂ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨ।
ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾਨਾਂ ਵਰਿष੍ਠਸ਼੍ਚ ਰੈਵਤਃ ਪਞ੍ਚਮੋ ਮਨੁਃ 2.54.
ਧਰਮੀ ਮਨੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਰੈਵਤ ਪੰਜਵਾਂ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦੇਵਃ ਸੂਰ੍ਯਸੁਤੋ ਵੈष੍ਣਵਃ ਸਪ੍ਤਮੋ ਮਨੁਃ
ਸ਼੍ਰਾਧਦੇਵ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੱਤਵਾਂ ਮਨੂ ਸੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ।
ਨਵਮੋ ਦਕ੍ਸ਼ਸਾਵਰ੍ਣਿਰ੍ਵਿष੍ਣੁਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਃ
ਨੌਂਵਾਂ ਮਨੁ ਦਕਸ਼ ਸਾਵਰਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਸਾਵਰ੍ਣਿਰ੍ਮਨੁਰੇਕਾਦਸ਼ਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਮ ਸਾਵਰਨੀ ਨੂੰ ਗਿਆਰਵਾਂ ਮਨੁ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨੀ ਚ ਰੁਦ੍ਰਸਾਵਰ੍ਣਿਰ੍ਮਨੁਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਬਾਰਵਾਂ ਮਨੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਸਾਵਰਨੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੋ ਮਹਾਜ੍ਞਾਨੀ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਾਵਰ੍ਣਿਰੇਵ ਚ
ਚੌਦਵਾਂ ਮਨੁ, ਚੰਦ੍ਰ ਸਾਵਰਨੀ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਾਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਦਿਨਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਿਨ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲਰਾਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚ ਸਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਵੇਦੇषੁ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ
ਇਹੀ ਕਾਲ ਰਾਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਕਲ੍ਪੇ ਚਿਰਂਜੀਵੀ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਵਿਚ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਹੈ, ਲੰਬਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਥਿਤੇਨੈਵ ਸਹਸਾ ਸਙ੍ਕਰ੍षਣਮੁਖਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਉਹ ਸਨਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਤ੍ਰਿਵ੍ਯਤੀਤੇ ਤੁ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਸਸृਜੇ ਵਿਧਿਃ 2.54.
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਖਤਮ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੀ।
ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਮਨਵਸ਼੍ਚੈਵ ਤਤ੍ਰ ਦਗ੍ਧਾ ਨਰਾਦਯਃ
ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁਆਂ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਵੀ ਸੜ ਗਏ।
ਵਰ੍षਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮਾਸੈਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿ ਚੈਵ ਹਿ ਦੈਨਂਦਿਨਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਲਯੋ ਵੇਦੇषੁ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਇੱਕ ਸਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ; ਦਿਨ-ਦਿਨ ਦੀ ਪ੍ਰਲੈ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮੋਹਰਾਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚ ਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵੇਦਵਿਦ੍ਭਿਃ ਪੁਰਾਤਨੈਃ
ਇਹ ਰਾਤ ਮੋਹ ਦੀ ਰਾਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜਿਕਰ ਪੁਰਾਣੇ ਵੇਦ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਮਨਵੋ ਮਾਨਵਾਦਯਃ
ਆਦਿਤਿਆ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਮਨੁ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ।
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਲੋਮਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪੇਚਕਸ਼੍ਚਿਰਜੀਵਿਨਃ
ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਲੋਮਸ਼ ਅਤੇ ਪੇਚਕ ਲੰਬਾ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਨਾਡੀਜਂਘੋ ਬਕਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇ ਨष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰ ਵੈ
ਨਾਡੀਜੰਘ ਅਤੇ ਬਕਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਥੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਯਯੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਾਦਯਸ੍ਤਥਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਏਵਂ ਸ਼ਤਾਬ੍ਦਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪਰਮਾਯੁਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਮਾਤਾ ਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੇਦਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਦਯਸ੍ਤਥਾ 2.54.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸਾਵਿਤਰੀ, ਵੇਦ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ।
ਨਾਰਾਯਣੇ ਪ੍ਰਲੀਨਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਥਾ ਵੈष੍ਣਵਾਸ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਲੋਕ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯੇ ਮਹਾਦੇਵੇ ਪ੍ਰਲੀਨਃ ਸ ਤਮੋ ਗੁਣਃ
ਤਮਸ ਗੁਣ ਮ੍ਰਿਤਿਉਂਜੈ ਮਹਾਦੇਵ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਸ਼ਮ੍ਭੋਸ਼੍ਚ ਮਹਾਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਮਹਾਵਿਸ਼ਣੂ ਇਕ ਹੀ ਹਨ।
ਕृष੍ਣੋ ਨਿਮੇषਰਹਿਤੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣਃ ਪ੍ਰਕृਤੇ ਪਰਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਲਕ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਗੁਣਸ੍ਯ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਚਾਦ੍ਯਨ੍ਤਰਹਿਤਸ੍ਯ ਚ
ਜੋ ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ,
षष੍ਟਿਦਣ੍ਡਾਤ੍ਮਿਕਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਵਾਸਰਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਸਠ ਡੰਡਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।