ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਖਣ੍ਡੇ ਨਾਰਦਨਾਰਾਯਣਸਂਵਾਦਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਹਰਗੌਰੀਸਂਵਾਦੇ ਰਾਧੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਸੁਯਜ੍ਞੋਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ, ਹਰਾ ਤੇ ਗੌਰੀ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਹੇਠਾਂ, ਰਾਧਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਯਜ్ఞ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਨੀਤਿਜ੍ਞਾ ਨੀਤਿਵਚਨਂ ਤਨ੍ਮਾਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਨੀਤੀ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਨੀਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਮਝਾ।
ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਕ੍ਤੁਮਾਰੇਭੇ ਮੁਨਿਸਂਘੋ ਵਰਾਨਨੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ ਸੁਸ਼ੀਲਂ ਚ ਮਹੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਪਿਤਰੋऽਗ੍ਨਿਃ ਸੁਰਾਸ੍ਤਥਾ
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਉ, ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ, ਪਿਤਰ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ,
ਆਗਤਾ ਨृਪਗੇਹੇਭ੍ਯਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰष੍ਟਸ਼੍ਰਿਯਂ ਨृਪਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਘਰੋਂ ਆਏ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਚਮਕ ਖੋਹ ਲਈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤੁ ਹृਦਯਂ ਕੋਮਲਂ ਨਵਨੀਤਵਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਨਵੇਂ ਮੱਖਣ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵਾਗਚ੍ਛ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਕੁਰੁ ਨृਪਾਲਯਮ੍
ਮਾਫ ਕਰ, ਆ ਜਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ।
ਭृਗੁਰੁਵਾਚ ਪਿਤਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਵਹ੍ਨਿਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਚ
ਭਰਗੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵੀ,
ਨਿਰਾਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਤਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚਾਤਿਥੇਰਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਆਉਭਗਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਘ੍ਨੈਰ੍ਗੋਘ੍ਨੈਃ ਕृਤਘ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨੈਰ੍ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗੈਃ
ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਗਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਅਹਿਸਾਨਫਰਾਮੋਸ਼ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਪਾਪਂ ਤਸ੍ਮੈ ਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯਮਾਦਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। 2.51.
ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਆਪਣਾ ਪਾਪ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਪੁੰਨ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਨृਪਦੋषਂ ਚ ਗਚ੍ਛ ਵਤ੍ਸ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਰਾਜੇ ਦੀ ਭੁੱਲ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ, ਪੁੱਤ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਿਵੇਂ ਚਲਾ ਜਾ।
ਪੁਲਹ ਉਵਾਚ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਿਸਨ੍ਧ੍ਯਾਹੀਨੋ ਯਃ ਸ਼੍ਰੀਹੀਨਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਪੁਲਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਲਕੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼ੀਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਨੈਵੇਦ੍ਯਵਞ੍ਚਿਤਃ
ਜੋ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ—
ਕ੍ਰਤੁਰੁਵਾਚ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਹੀਨੋ ਭਵੇਤ੍ਸੋऽਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਯੋऽਵਮਨ੍ਯਤੇ
ਕ੍ਰਤੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਦীক্ষਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਧਨਹੀਨਃ ਪੁਤ੍ਰਹੀਨੋ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਹੀਨੋ ਭਵੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਹ ਜਰੂਰ ਹੀ ਮਾਲ ਤੋਂ, ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਤੇ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗਿਰਾ ਉਵਾਚ ਵृषਵਾਹੋ ਭਵੇਤ੍ਸੋऽਪਿ ਭਾਰਤੇ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਸੁ
ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਵੱਛਾ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਰੀਚਿਰੁਵਾਚ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਸ ਭਵੇਦ੍ਯੋऽਵਮਨ੍ਯਤੇ
ਮਰੀਚੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤਿ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੈ ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਵਾਚ ਵਿष੍ਣੁਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਪੂਜਾਵਿਰਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਸ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੰਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਚੇਤਾ ਉਵਾਚ ਪਿਤृਭਕ੍ਤਿਵਿਹੀਨਸ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ ਭਵੇਦ੍ਭਾਰਤੇ ਭੁਵਿ
ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਐਸਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕੌਞ੍ਜਰੀਂ ਯੋਨਿਂ ਸ ਮੂਢਃ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਸੁ 2.51.
ਉਹ ਮੂਰਖ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਹਾਥਣੀ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨ ਪ੍ਰਣਮੇਤ੍ਸ ਭਵੇਤ੍ਸੂਕਰੋ ਭੁਵਿ
ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੂਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਿਥ੍ਯਾਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਚ ਭਵਤਿ ਤਥਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤਕਃ
ਉਹ ਝੂਠਾ ਗਵਾਹ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜੋਵਾਚ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਸ੍ਪष੍ਟਂ ਮਾਂ ਮੂਢਂ ਬੋਧਯਨ੍ਤ੍ਵਹੋ
ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਫ ਕਰ ਕੇ, ਹਾਏ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਮੂਰਖ ਸਮਝਾ ਦੇਣ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਘ੍ਨਗੋਘ੍ਨਕृਤਘ੍ਨਾਨਾਂ ਗੁਰੁਸ੍ਤ੍ਰੀਗਾਮਿਨਾਂ ਤਥਾ
ਜੋ ਔਰਤ, ਗਾਂ ਜਾਂ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਜੋ ਪਰਾਈ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ—
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਯਵਯਾਵਕਭੋਜੀ ਚ ਕਰੇਣ ਚ ਜਲਂ ਪਿਬੇਤ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਜੌ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਅਨਾਜ ਖਾਣ, ਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀਣ।
ਤਦਾ ਧੇਨੁਸ਼ਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਃ ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਫਿਰ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਸੋ ਧੀਆਂ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਸਮੇਤ ਦੇਣ।
ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਵੈ ਚੀਰ੍ਣੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਨ੍ਨ ਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਪਰ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰ ਲੈਣ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਆਤਿਦੇਸ਼ਿਕਹਤ੍ਯਾਯਾਂ ਤਦਰ੍ਧਂ ਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਪਰੋਖੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਉਵਾਚ षष੍ਟਿਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਾਲਸੂਤ੍ਰੇ ਵਸੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਕਾਲਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।