ਮੁਨਿਨਾਰਦਮਨ੍ਵਾਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਨ੍ਵਿਤੇ
ਉਥੇ ਨਾਰਦ, ਮਨੂ ਆਦਿ ਮੁਨੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਰੂਕ੍ਸ਼ੋ ਮਲਿਨਵਾਸਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁष੍ਕਕਣ੍ਠੌष੍ਠਤਾਲੁਕਃ
ਉਹ ਰੁੱਖੇ, ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਸੁੱਕੀ ਗਲ੍ਹ, ਹੋਠ ਤੇ ਤਾਲੂ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਰਾਜਾਨਮਾਸ਼ਿषਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸਸ੍ਮਿਤਃ ਸਮ੍ਪੁਟਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਰਾਜਾ ਹੱਸ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਭਾਸਦਸ਼੍ਚ ਨੋਤ੍ਤਸ੍ਥੁਰ੍ਜਹਸੁਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਮੇਵ ਚ
ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨਾ ਉਠੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੱਸ ਪਏ।
ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਨृਪਤਿਂ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਤਤ੍ਰਾਤਿष੍ਠਨ੍ਨਿਰਂਕੁਸ਼ਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਖੜ੍ਹਾ, ਬਿਨਾ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੈਠਾ।
ਭਵਾਚਿਰਂ ਗਲਤ੍ਕੁष੍ਠੀ ਬੁਦ੍ਧਿਹੀਨੋऽਪ੍ਯੁਪਦ੍ਰੁਤਃ
ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗੀ ਹੋ ਜਾਵੇਂ, ਤੇਰੀ ਅਕਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਤੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਚ ਰਹੇਂ।
ਯੇ ਯਤ੍ਰ ਜਹਸੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੁਃ ਸਭਾਸਦਃ 2.50.
ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੱਸੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਗਤ੍ਯ ਰਾਜਾ ਤਂ ਰੁਰੋਦ ਭਯਕਾਤਰਃ
ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਰੋ ਪਿਆ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਗੂਢਰੂਪੀ ਚ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੇਜਸਾ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ ਤਿष੍ਠ ਤਿष੍ਠੇਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰੁਕ, ਰੁਕ!'
ਮਰੀਚਿਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਚੈਵ ਵਸਿष੍ਠਃ ਕ੍ਰਤੁਰੇਵ ਚ
ਉਥੇ ਮਰੀਚੀ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਤੇ ਕ੍ਰਤੂ ਵੀ ਸਨ।
ਗੌਤਮਸ਼੍ਚ ਕਣਾਦਸ਼੍ਚ ਕਣ੍ਵਃ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨਃ ਕਠਃ
ਉਥੇ ਗੌਤਮ, ਕਣਾਦ, ਕਣ੍ਵ, ਕਾਤਿਆਯਨ ਤੇ ਕਠ ਵੀ ਸਨ।
ਤੈਤ੍ਤਿਰਿਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਾਪਿਸ਼ਲਿਰ੍ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਤੈੱਤਿਰੀ, ਆਪੀਸ਼ਲ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਵੀ ਉਥੇ ਆਏ।
ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰੋ ਭਗਵਾਨ੍ਨਰਨਾਰਾਯਣਾਵृषੀ
ਮਾਣਯੋਗ ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ।
ਭਰਦ੍ਵਾਜਸ਼੍ਚ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰੌਰ੍ਵਸ਼੍ਚ ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਤਥਾ
ਭਰਦਵਾਜ, ਵਾਲਮੀਕ, ਔਰਵ ਅਤੇ ਚਯਵਨ ਵੀ ਉਥੇ ਆਏ।
ਸ਼ਿਲਾਲਿਰ੍ਲਾਙ੍ਗਲਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਾਕਲ੍ਯਃ ਸ਼ਾਕਟਾਯਨਃ
ਸ਼ਿਲਾਲੀ, ਲਾਂਗਲੀ, ਸ਼ਾਕਲਯ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਟਾਯਨ ਵੀ ਉਥੇ ਆਏ।
ਜੈਗੀषਵ੍ਯੋ ਵਾਮਦੇਵੋ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯਾਦਯਸ੍ਤਥਾ 2.50.
ਜੈਗੀਸ਼ਵਯ, ਵਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਵਾਲਖਿਲਯ ਆਦਿਕ ਵੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕੌਤ੍ਸਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯृਚੀਕੋऽਪ੍ਯਘਮਰ੍षਣਃ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ, ਕਉਤਸ, ਰਿਚੀਕ ਅਤੇ ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਵੀ ਉਥੇ ਆਏ।
ਦਿਕ੍ਪਾਲਾ ਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਮਾਯਯੁਃ
ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਿਦਵਾਨ ਕੋਲ ਆਏ।
ਸਮੂਚੁਸ੍ਤਂ ਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਨੀਤਿਂ ਨੀਤਿਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ
ਜੋ ਨੀਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਸਿੱਧੀ ਨੀਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਖਣ੍ਡੇ ਨਾਰਦਨਾਰਾਯਣਸਂਵਾਦਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਹਰਗੌਰੀਸਂਵਾਦੇ ਰਾਧੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਸੁਯਜ੍ਞੋਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ, ਹਰਾ ਤੇ ਗੌਰੀ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਹੇਠਾਂ, ਰਾਧਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਯਜ్ఞ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਨੀਤਿਜ੍ਞਾ ਨੀਤਿਵਚਨਂ ਤਨ੍ਮਾਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਨੀਤੀ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਨੀਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਮਝਾ।
ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਕ੍ਤੁਮਾਰੇਭੇ ਮੁਨਿਸਂਘੋ ਵਰਾਨਨੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ ਸੁਸ਼ੀਲਂ ਚ ਮਹੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਪਿਤਰੋऽਗ੍ਨਿਃ ਸੁਰਾਸ੍ਤਥਾ
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਉ, ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ, ਪਿਤਰ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ,
ਆਗਤਾ ਨृਪਗੇਹੇਭ੍ਯਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰष੍ਟਸ਼੍ਰਿਯਂ ਨृਪਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਘਰੋਂ ਆਏ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਚਮਕ ਖੋਹ ਲਈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤੁ ਹृਦਯਂ ਕੋਮਲਂ ਨਵਨੀਤਵਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਨਵੇਂ ਮੱਖਣ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵਾਗਚ੍ਛ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਕੁਰੁ ਨृਪਾਲਯਮ੍
ਮਾਫ ਕਰ, ਆ ਜਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ।
ਭृਗੁਰੁਵਾਚ ਪਿਤਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਵਹ੍ਨਿਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਚ
ਭਰਗੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵੀ,
ਨਿਰਾਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਤਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚਾਤਿਥੇਰਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਆਉਭਗਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਘ੍ਨੈਰ੍ਗੋਘ੍ਨੈਃ ਕृਤਘ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨੈਰ੍ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗੈਃ
ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਗਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਅਹਿਸਾਨਫਰਾਮੋਸ਼ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ,