ਭਾਰਾਵਤਰਣੇ ਭੂਮੇਰ੍ਭਾਰਤੇ ਨਨ੍ਦਗੋਕੁਲੇ ।। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤ੍ਪਦਾਮ੍ਭੋਜਂ ਤਪਸਸ੍ਤਤ੍ਫਲੇਨ ਚ
ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣਾ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੰਦਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਵਲ ਪੈਰ ਵੇਖੇ।
ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਾਲਂ ਸ ਵੈ ਕृष੍ਣਃ ਪੁਣ੍ਯੇ ਵृਨ੍ਦਾਵਨੇ ਵਨੇ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।
ਤਤਃ ਸੁਦਾਮਸ਼ਾਪੇਨ ਵਿਚ੍ਛੇਦਸ਼੍ਚ ਬਭੂਵ ਹ
ਫਿਰ, ਸੁਦਾਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਵਿੱਛੋੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼ਤਾਬ੍ਦੇ ਸਮਤੀਤੇ ਤੁ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਪ੍ਰਸਂਗਤਃ
ਜਦੋਂ ਸੌ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ—
ਤਤੋ ਜਗਾਮ ਗੋਲੋਕਂ ਰਾਧਯਾ ਸਹ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਫਿਰ, ਸੱਚ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਧਾ ਦੇ ਨਾਲ ਗੋਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਵृषਭਾਨੁਸ਼੍ਚ ਨਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਯਯੌ ਗੋਲੋਕਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 2.49.
ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੁ ਅਤੇ ਨੰਦ ਵੀ ਉੱਚਤਮ ਗੋਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ।
ਛਾਯਾ ਗੋਪਾਸ਼੍ਚ ਗੋਪ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਪੁਰ੍ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਚ ਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਛਾਂ, ਗੋਪ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਕੋਟ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗੋਪ੍ਯੋ ਗੋਪਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਸਮਾਃ
ਛੱਤੀ ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਗੋਪੀਆਂ ਅਤੇ ਗੋਪ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ।
ਦ੍ਰੋਣਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਨਨ੍ਦੋ ਯਸ਼ੋਦਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾ ਧਰਾ
ਦ੍ਰੋਣ ਜੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹਨ, ਨੰਦ ਜੀ; ਯਸ਼ੋਦਾ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਧਰਾ ਹਨ।
ਵਸੁਦੇਵਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਚ ਦੇਵਕੀ ਚਾਦਿਤਿਃ ਸਤੀ
ਵਸੁਦੇਵ ਜੀ ਕਸ਼ਯਪ ਹਨ, ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਜੀ ਅਦਿਤੀ ਹਨ, ਜੋ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਮਾਨਸੀ ਕਨ੍ਯਾ ਰਾਧਾਮਾਤਾ ਕਲਾਵਤੀ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਧੀ ਕਲਾਵਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਧਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਦੁਰ੍ਗੇ ਰਾਧਿਕਾਖ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਰਗਾ ਜੀ, ਰਾਧਿਕਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਧਾਰੂਪੋ ਦ੍ਵਿਭੁਜਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ: ਇੱਕ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੂਜਾ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ।
ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਚ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਤਨੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਪਤ੍ਨੀ ਸਾ ਰਾਧਾ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਾਙ੍ਗਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਾਧਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਧ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੈ।
ਆਦੌ ਰਾਧਾਂ ਸਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕृष੍ਣਂ ਵਦੇਦ੍ਬੁਧਃ 2.49.
ਸਿਆਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਧਾ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ।
ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੀਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਂ ਚ ਗੋਲੋਕੇ ਰਾਸਮਣ੍ਡਲੇ
ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗੋਲੋਕ ਵਿਚ, ਰਾਸ ਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ,
ਸਦ੍ਰਤ੍ਨਘੁਟਿਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਕਵਚਂ ਹਰਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੀ ਗੁਟਕ ਬਣਾਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਕਵਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮੇਤਚ੍ਚਕਾਰ ਸਃ
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਰਚਿਆ।
ਰਾਧਾ ਪੂਜ੍ਯਾ ਚ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਤਤ੍ਪੂਜ੍ਯੋ ਭਗਵਾਨ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪੂਜਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਉਹ ਪੂਜਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪੂਜਿਤਾ ਸਾ ਚ ਧਰ੍ਮੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਮਯਾ
ਦੂਜੇ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਗਈ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਚ ਰੁਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਮਨੁਨਾ ਮਾਨਵੇਨ ਚ
ਮਹਿੰਦਰ, ਰੁਦਰਾਂ, ਮਨੂ ਤੇ ਮਾਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਉਹ ਪੂਜੀ ਗਈ।
ਤृਤੀਯੇ ਪੂਜਿਤਾ ਸਾ ਚ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪੇਸ਼੍ਵਰੇਣ ਚ
ਤੀਜੇ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਉਹ ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਗਈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨਾਭਿਸ਼ਪ੍ਤੇਨ ਦੇਵਦੋषੇਣ ਭੂਭृਤਾ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੇ ਭੂਮੀ ਦੇ ਧਾਰਕ ਵਲੋਂ ਵੀ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਰਾਜ੍ਯਂ ਭ੍ਰष੍ਟਸ਼੍ਰੀਃ ਸ ਚ ਰਾਧਾਵਰੇਣ ਚ
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਖੋ ਗਈ ਸੀ, ਰਾਧਾ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ।
ਅਭੇਦ੍ਯਂ ਕਵਚਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਣ੍ਠੇ ਬਾਹੌ ਦਧਾਰ ਸਃ 2.49.
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਅਟੱਲ ਕਵਚ ਗਲ ਤੇ ਬਾਂਹ 'ਤੇ ਪਹਿਨਿਆ।
ਅਨ੍ਤੇ ਜਗਾਮ ਗੋਲੋਕਂ ਰਤ੍ਨਯਾਨੇਨ ਭੂਮਿਪਃ
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਗੋਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਕਥਂ ਵਿਪ੍ਰਾਭਿਸ਼ਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕਥਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਰਾਧਿਕਾਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਰਾਧਿਕਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀਂ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਪੂਜਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਕਿਵੇਂ ਪਾਇਆ?
षष੍ਟਿਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਪੁਰਾ ਵਿਧਿਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਨੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ।