ਰਾਸ਼ਬ੍ਦੋਚ੍ਚਾਰਣਾਦ੍ਭਕ੍ਤੋ ਰਾਤਿ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾਮ੍ ।। 2.48.
‘ਰਾਸ’ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਗਤ ਨੂੰ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਵਾਮਾਂਸ਼ਸਮ੍ਭੂਤਾ ਰਾਧਾ ਰਾਸੇਸ਼੍ਵਰੀ ਪੁਰਾ
ਰਾਧਾ, ਜੋ ਰਾਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ।
ਰਾ ਇਤ੍ਯਾਦਾਨਵਚਨੋ ਧਾ ਚ ਨਿਰ੍ਵਾਣਵਾਚਕਃ
‘ਰਾ’ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅੱਖਰ ਹੈ, ਤੇ ‘ਧਾ’ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬਭੂਵ ਗੋਪੀਸਂਘਸ਼੍ਚ ਰਾਧਾਯਾ ਲੋਮਕੂਪਤਃ
ਰਾਧਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਰਾਧਾਵਾਮਾਂਸ਼ਭਾਗੇਨ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਬਭੂਵ ਸਾ
ਰਾਧਾ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਸ੍ਯ ਸਾ ਪਤ੍ਨੀ ਦੇਵੀ ਵੈਕੁਣ੍ਠਵਾਸਿਨੀ
ਉਹ ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਤਦਂਸ਼ਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚ ਗृਹਿਣਾਂ ਚ ਗृਹੇ ਗृਹੇ
ਉਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਘਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਹਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕਸ਼ਮੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਵਯਂ ਰਾਧਾ ਕृष੍ਣਪਤ੍ਨੀ ਕृष੍ਣਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਥਲਸ੍ਥਿਤਾ
ਆਪ ਹੀ ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਪਾਰ੍ਵਤਿ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਤਿਨਕੇ ਤੱਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚਮੁੱਚ ਝੂਠ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ।
ਪਰਂ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਪਰਮਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੱਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਹੈ।
ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਮਯਂ ਨਿਤ੍ਯਰੂਪਂ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਵਿਗ੍ਰਹਮ੍ 2.48.
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕਾ ਰਾਧਾ ਬਹੁਸੌਭਾਗ੍ਯਸਂਯੁਤਾ
ਰਾਧਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁਭਾਗ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਮਾਨਿਨੀਂ ਰਾਧਿਕਾਂ ਸਨ੍ਤਃ ਸੇਵਨ੍ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਸ੍ਸਦਾ
ਸਾਰੇ ਸਾਧੂ ਸਦਾ ਮਾਣਣ ਵਾਲੀ ਰਾਧਿਕਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਰਾਧਾਪਦਾਮ੍ਭੋਜਂ ਨਹਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਬਲ੍ਲਵਾਃ
ਗੋਆਲੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਧਾ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
ਸ ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਗੋਪਾਨਾਂ ਰਾਯਾਣਪ੍ਰਵਰਃ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਉਹ, ਦਵਾਰ੍ਹਾ ਗੋਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਏ, ਪਿਆਰੀਏ,
ਸੁਦਾਮਸ਼ਾਪਾਤ੍ਸਾ ਦੇਵੀ ਗੋਲੋਕਾਦਾਗਤਾ ਮਹੀਮ੍
ਸੁਦਾਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਗੋਲੋਕ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਕਥਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਭृਤ੍ਯੋ ਹਿ ਸ੍ਵਾਭੀष੍ਟਾਂ ਦੇਵਕਾਮਿਨੀਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਕ ਨੌਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਚਾਹ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ?
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਗੋਪ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪੁਰਾਣੇषੁ ਸ਼ੁਭਦਂ ਭਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍
ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਸੁਭਾਗੀ ਹੈ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਏਕਦਾ ਰਾਧਿਕੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਗੋਲੋਕੇ ਰਾਸਮਣ੍ਡਲੇ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਰਾਧਾ ਦੇ ਪਤੀ ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਾਸ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਸਨ,
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਵਿਰਜਾਂ ਗੋਪੀਂ ਸੁਭਾਗ੍ਯਾਂ ਰਾਧਿਕਾਸਮਾਮ੍
ਉਹਨੇ ਵਿਰਜਾ, ਜੋ ਰਾਧਾ ਵਰਗੀ ਸੁਭਾਗਣ ਗੋਪੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆ,
ਰਤ੍ਨਪ੍ਰਦੀਪਸਂਯੁਕ੍ਤੇ ਰਤ੍ਨਨਿਰ੍ਮਾਣਮਣ੍ਡਲੇ
ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀਵਟੀਆਂ ਸਨ,
ਕਸ੍ਤੂਰੀਕੁਂਕੁਮਾਰਕ੍ਤੇ ਸੁਚਨ੍ਦਨਸੁਧੂਪਿਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਕਸਤੂਰੀ, ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਇਆ, ਚੰਗੀ ਚੰਦਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੀ,
ਸੁਰਤਾਦ੍ਵਿਰਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਦਮ੍ਪਤੀ ਰਤਿਪਣ੍ਡਿਤੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕਾਲਃ ਪਰਿਮਿਤੋ ਗਤਃ
ਲੱਖਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦੂਤ੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾऽਥ ਜਗਦੁਸ੍ਤਾਂ ਤੁ ਰਾਧਿਕਮ੍
ਫਿਰ ਚਾਰ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ।
ਪ੍ਰਬੋਧਿਤਾ ਚ ਸਖਿਭਿਃ ਕੋਪਰਕ੍ਤਾਸ੍ਯਲੋਚਨਾ 2.49.
ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਹੋਠ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਕ੍ਰੀਡਾਪਦ੍ਮਂ ਚ ਸਦ੍ਰਤ੍ਨਾਮੂਲ੍ਯਦਰ੍ਪਣਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍
ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਕਮਲ, ਸੋਹਣੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦਰਪਣ ਨਾਲ ਸੀ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਤੋਯਾਞ੍ਜਲਿਭਿਰ੍ਮੁਖਰਾਗਮਲਕ੍ਤਕਮ੍
ਉਸਨੇ ਹੱਥ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਏ, ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਤੇ ਲੱਕ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਸ੍ਤ੍ਰਪਰੀਧਾਨਾ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾ ਵੇषਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਰੁੱਖੀ ਹੋਈ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ।
ਆਜੁਹਾਵ ਸਖੀਸਂਘਂ ਰੋषਵਿਸ੍ਫੁਰਿਤਾਧਰਾ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹੋਠਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ।