ਮਾਲਾਕਾਰਃ ਸ਼ਙ੍ਖਕਾਰਃ ਕਰ੍ਮਕਾਰਃ ਕੁਵਿਨ੍ਦਕਃ 1.10.
ਮਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੰਖ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਕਾਰੀਗਰ ਅਤੇ ਕੁੰਡੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ—
ਸੂਤ੍ਰਕਾਰਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਾਰਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਕਾਰਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਧਾਗਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਾਰੀਗਰ ਵੀ—
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਯਾਮਧਮਾਯਾਂ ਚ ਕਥਂ ਤੇ ਪਤਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਏ?
ਕਥਂ ਤੇषੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਪੋ ਹ੍ਯਭਵਤ੍ਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਕਿਵੇਂ ਆਈ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਨਾਲ?
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਤਾਮਪਸ਼੍ਯਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਂ ਪੁष੍ਕਰੇ ਪਥਿ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।
ਆਗਚ੍ਛਤ੍ਤਦ੍ਵਿਲੋਕਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਸਾਦੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਮਾਨਮਃ
ਜਦ ਉਹ ਆਈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਿਆ।
ਰਤ੍ਨਾਲਙ੍ਕਾਰਭੂषਾਢ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਵਯਵਕੋਮਲਾਮ੍
ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਨਰਮ ਤੇ ਨਾਜੁਕ ਸਨ।
ਬृਹਨ੍ਨਿਤਮ੍ਬ ਭਾਰਾਰ੍ਤਾਂ ਮੁਨਿਮਾਨਸਮੋਹਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੋਣੀਂ ਕਠਿਨਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਯੁਨਾऽਪਹृਤਾਂਸ਼ੁਕਾਮ੍
ਜਦ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਮਰ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੋਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡ ਗਈ ਸੀ—
ਸੁਸ੍ਮਿਤਂ ਚਾਰੁ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ਰਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਵਿਨਿਨ੍ਦਕਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਮੁਸਕਾਨ ਭਰਿਆ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇਵੇ।
ਸਿਨ੍ਦੂਰਬਿਨ੍ਦੁਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕਸ੍ਤੂਰੀਬਿਨ੍ਦੁਸਂਯੁਤਮ੍ 1.10.
ਉਹ ਸਿੰਧੂਰ ਦੀ ਬਿੰਦੀ ਅਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਦੇ ਟਿਕੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਾਮੁਵਾਚ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਂ ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਕਾਮਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮੋਵਾਚ ਮਮ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ਼੍ਚਾਪਹਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠ ਕਾਨ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਤੇਰੀ ਵਾਸਤੇ ਖੋ ਗਿਆ, ਸੋਹਣੀਏ, ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ ਜਾ।
ਤਵੈਵਾਨ੍ਵੇषਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਮਾਮਿ ਜਗਤੀਤਲਮ੍
ਸਿਰਫ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ।
ਤ੍ਵਂ ਕਾਮਲੋਕਂ ਯਾਸੀਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਮ੍ਭਾਮੁਖੋਦਿਤਮ੍
ਰੰਭਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਕਾਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ—
ਅਹੋ ਸਰਸ੍ਵਤੀਤੀਰੇ ਪੁष੍ਪੋਦ੍ਯਾਨੇ ਮਨੋਹਰੇ
ਅਹਾ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ—
ਯਭ ਕਾਨ੍ਤੇ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਯੂਨਾ ਕਾਨ੍ਤੇਨ ਸ਼ੋਭਨੇ
ਸੋਹਣੀਏ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਐਸਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਸ੍ਥਿਰਯੌਵਨਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਮੇਵ ਚਿਰਜੀਵਿਨੀ
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਲੰਮਾ ਹੈ।
ਮृਤ੍ਯੁਂਜਯਵਰੇਣੈਵ ਮृਤ੍ਯੁਕਨ੍ਯਾ ਜਿਤਾ ਮਯਾ
ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵਰ ਤੋਂ, ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ।
ਰਤ੍ਨਮਾਲਾ ਚ ਵਰੁਣਾਦ੍ਵਾਯੋਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤ੍ਨਭੂषਣਮ੍
ਰਤਨਮਾਲਾ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ, ਵਰੁਣ ਤੇ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ।
ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕਾਮਦੇਵਾਦ੍ਯੋषਿਦ੍ਰਞ੍ਜਨਕਾਰਮ੍ 1.10.
ਕਾਮਸ਼ਾਸਤਰ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਾਮਦੇਵ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਰਤ੍ਨਮਾਲਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗ੍ਮਂ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ
ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਕਪੜਿਆਂ ਦਾ ਜੋੜਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਗਹਣੇ,
ਗृਹੇ ਤਾਨਿ ਚ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਚਾਗਤੋऽਨ੍ਵੇषਣੇ ਭਵੇ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਕਾਮੁਕਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਘृਤਾਚੀ ਸਸ੍ਮਿਤਾ ਮੁਨੇ
ਕਾਮੁਕ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਮੁਨੀ ਜੀ, ਹੱਸ ਪਈ।
ਘृਤਾਚ੍ਯੁਵਾਚ । ਕਿਨ੍ਤੁ ਸਾਮਯਿਕਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀष੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਮਰਾਤੁਰ
ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਰ ਮੈਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਗੱਲ ਕਹਾਂਗੀ, ਓ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ।
ਕਾਮਦੇਵਾਲਯਂ ਯਾਮਿ ਕृਤਵੇषਾ ਚ ਤਤ੍ਕृਤੇ
ਮੈਂ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਉਸ ਲਈ ਸਜੀ ਹੋਈ।
ਅਦ੍ਯਾਹਂ ਕਾਮਪਤ੍ਨੀ ਚ ਗੁਰੁਪਤ੍ਨੀ ਤਵਾਧੁਨਾ
ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਹਾਂ।
ਵਿਦ੍ਯਾਦਾਤਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਦਾਤਾ ਗੁਰੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਗੁਣੈਃ ਪਿਤੁਃ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਮੰਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਗੁਰੂ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਵਧ ਹੈ।
ਗੁਰੋਃ ਸ਼ਤਗੁਣੈਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਗੁਰੁਪਤ੍ਨੀ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ।
ਮਾਤ੍ਰਾ ਸਮਾਗਮੇ ਸੂਨੋਰ੍ਯਾਵਾਨ੍ਦੋषਃ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਜਦ ਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ।