ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਰਤ੍ਨਸਿਂਹਾਸਨੇ ਦੇਵੀਂ ਵਾਸਯਾਮਾਸ ਭਕ੍ਤਿਤਃ ।। 2.46.
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਗਙ੍ਗਾਜਲੇਨੈਵ ਰਤ੍ਨਕੁਮ੍ਭ ਸ੍ਥਿਤੇਨ ਚ
ਸਵਰਗ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਕੁੰਭ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ,
ਵਾਸਸੀ ਵਾਸਯਾਮਾਸ ਵਹ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਮਨੋਰਮੇ
ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ।
ਗਣੇਸ਼ਂ ਚ ਦਿਨੇਸ਼ਂ ਚ ਵਹ੍ਨਿਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਿਵਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਗਣੇਸ਼, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ੴ ਹ੍ਰੀਂ ਸ਼੍ਰੀਂ ਮਨਸਾਦੇਵ੍ਯੈ ਸ੍ਵਾਹੇਤ੍ਯੇਵਂ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ: 'ਓਂ ਹ੍ਰੀੰ ਸ਼੍ਰੀੰ ਮਨਸਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ।'
ਉਪਚਾਰਾਨ੍षੋਡਸ਼ਕਾਨ੍ਭਕ੍ਤਿਤੋ ਦੁਰ੍ਲਭਾਨ੍ਹਰਿਃ
ਹਰੀ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੋਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਦੁਲਭ ਪੂਜਾ ਦੇ ਰੂਪ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ।
ਵਾਦ੍ਯਂ ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਂ ਚ ਵਾਦਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਰ ਵੈ
ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾਏ ਗਏ।
ਦੇਵੋ ਵਿਪ੍ਰਾਜ੍ਞਯਾ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਜ੍ਞਯਾ
ਉਥੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਪਰਾਤ੍ਪਰਾਂ ਚ ਪਰਮਾਂ ਨਹਿ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮੋ ऽਧੁਨਾ
ਮਹੇਂਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਣਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵੇਦੇ ਸ੍ਵਭਾਵਾਖ੍ਯਾਨਤਃ ਪਰਮ੍
ਸਤਿ ਦੇ ਲਕੜਣ ਵੈਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਵਭਾਵ ਦੀ ਕਥਾ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਵਰੂਪਾ ਤ੍ਵਂ ਕੋਪਹਿਂਸਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਪੂਜਿਤਾ ਸਾਧ੍ਵਿ ਜਨਨੀ ਚ ਯਥਾऽਦਿਤਿਃ 2.46.
ਤੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਸਤਵ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਗਈ ਸਾਧਵੀ ਹੈਂ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਅਦਿਤੀ ਵਰਗੀ।
ਦਯਾਰੂਪਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਕ੍ਸ਼ਮਾਰੂਪਾ ਯਥਾ ਪ੍ਰਸੂਃ
ਤੂੰ ਦਇਆ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈਂ, ਭੈਣ ਵਾਂਗ; ਮਾਁ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਖ਼ਿਮਾ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈਂ।
ਅਹਂ ਕਰੋਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਪੂਜ੍ਯਾਂ ਮਮ ਪ੍ਰੀਤਿਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਥਾऽਪਿ ਤਵ ਪੂਜਾਂ ਵੈ ਵਰ੍ਦ੍ਧਯਾਮਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਮਨਸਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਮਾਸਾਨ੍ਤੇ ਵਾ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਪੰਜਮੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਨਸਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼,
ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਮਨ੍ਤੋ ਵਿਦ੍ਯਾਵਨ੍ਤੋ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਮਸ਼ਹੂਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ,
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਹੀਨਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇषਾਂ ਨਾਗਭਯਂ ਸਦਾ
ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਡਰ ਸਦਾ ਰਹੇਗਾ।
ਨਾਰਾਯਣਾਂਸ਼ੋ ਭਗਵਾਞ੍ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਰ੍ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਭਗਵਾਨ ਜਰਤਕਾਰੂ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੈ,
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯੈਵ ਤੇਨ ਤ੍ਵਂ ਮਨਸਾਭਿਧਾ
ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਤੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਸਿਮਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ।
ਤੇਨ ਤ੍ਵਂ ਮਨਸਾਦੇਵੀ ਪੂਜਿਤਾ ਵਨ੍ਦਿਤਾ ਭਵੇ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਪੂਜੀ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ।
ਤੇਨ ਤ੍ਵਾਂ ਮਨਸਾਦੇਵੀਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਪੁਰਾਵਿਦਃ 2.46.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪੁਰਾਣਾ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਮਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਯੋ ਹਿ ਯਦ੍ਭਾਵਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਤ੍ਸਮਮ੍
ਜੋ ਵੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਭਵਨਂ ਭੂषਾਵਾਸਪਰਿਚ੍ਛਦਾਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਆਪਣੇ ਗਹਣਿਆਂ, ਕਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ।
ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਪੂਜਿਤਾ ਸ਼ਸ਼੍ਵਨ੍ਮਾਨ੍ਯਾ ਵਨ੍ਦ੍ਯਾ ਚ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜੀ ਗਈ, ਹਰ ਥਾਂ ਆਦਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਈ।
ਤਾਂ ਸ੍ਨਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਸਾਦਰਮ੍ ਤਦਾ ਦੇਵੈਃ ਪੂਜਿਤਾ ਸਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਂ ਪੁਨਰ੍ਯਯੌ
ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ।
ਇਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪੁਣ੍ਯਬੀਜਂ ਤਾਂ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਚ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਵਿषਂ ਭਵੇਤ੍ਸੁਧਾਤੁਲ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਯਦਾ ਪਠੇਤ੍
ਉਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੂਰਨ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਪਸ਼ਾਯੀ ਭਵੇਤ੍ਸੋऽਪਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਸਰ੍ਪਵਾਹਨਃ
ਉਹ ਯਕੀਨਨ ਸੱਪਾਂ ਉੱਤੇ ਲੇਟਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਸੱਪ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਾਹਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਤਜ੍ਜਨ੍ਮਚਰਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਗਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਾ ਸੁਰਭੀ ਗੋਲੋਕੇ ਚ ਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਨਾਰਾਏਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਸੁਰਭੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਗੋਲੋਕ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਈ ਸੀ।