ਤੇਨ ਵਿਸ਼੍ਰਵਸਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕੁਬੇਰਸ਼੍ਚ ਧਨਾਧਿਪਃ 1.10.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਰਵਾਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਬੇਰ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਿਆ।
ਪੁਲਹਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਵਾਤ੍ਸ੍ਯਃ ਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰੁਚੇਃ ਸੁਤਃ
ਪੁਲਹ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਤਸਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਰੁਚਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ ਸੀ।
ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ ਕਸ਼੍ਯਪਾਜ੍ਜਾਤੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ
ਕਾਸ਼ਯਪ ਕਾਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਤੋਂ।
ਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰੁਚੇਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮੁਨਿਸ੍ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਾਂ ਵਰਃ
ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ, ਰੁਚਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ।
ਬਭੂਵੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦਨ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਜਾਤਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੰਸ਼ ਜਨਮੇ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਮਨੂਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਵਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਚੰਦ੍ਰ, ਆਦਿਤਿਆ ਤੇ ਮਨੂਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਵਧੀਆ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਊਰੁਦੇਸ਼ਾਚ੍ਚ ਵੈਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਾਦਤਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਜਾਤਯਃ
ਉਰ ਤੋਂ ਵੈਸ਼ਿਆ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ ਵੰਸ਼।
ਗੋਪਨਾਪਿਤਭਿਲ੍ਲਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਮੋਦਕਕੂਬਰੌ
ਗੋਪ, ਨਾਈ, ਭਿੱਲ, ਤੇ ਮੋਦਕ ਅਤੇ ਕੂਬਰਾ ਵੀ ਜਨਮ ਲਏ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦ੍ਯਾ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਚ੍ਛੂਦ੍ਰਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੂਲ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਯਾਂ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਧਾਨਂ ਚਕਾਰ ਸਃ
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਰੱਖਿਆ।
ਮਾਲਾਕਾਰਃ ਸ਼ਙ੍ਖਕਾਰਃ ਕਰ੍ਮਕਾਰਃ ਕੁਵਿਨ੍ਦਕਃ 1.10.
ਮਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੰਖ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਕਾਰੀਗਰ ਅਤੇ ਕੁੰਡੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ—
ਸੂਤ੍ਰਕਾਰਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਾਰਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਕਾਰਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਧਾਗਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਾਰੀਗਰ ਵੀ—
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਯਾਮਧਮਾਯਾਂ ਚ ਕਥਂ ਤੇ ਪਤਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਏ?
ਕਥਂ ਤੇषੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਪੋ ਹ੍ਯਭਵਤ੍ਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਕਿਵੇਂ ਆਈ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਨਾਲ?
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਤਾਮਪਸ਼੍ਯਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਂ ਪੁष੍ਕਰੇ ਪਥਿ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।
ਆਗਚ੍ਛਤ੍ਤਦ੍ਵਿਲੋਕਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਸਾਦੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਮਾਨਮਃ
ਜਦ ਉਹ ਆਈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਿਆ।
ਰਤ੍ਨਾਲਙ੍ਕਾਰਭੂषਾਢ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਵਯਵਕੋਮਲਾਮ੍
ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਨਰਮ ਤੇ ਨਾਜੁਕ ਸਨ।
ਬृਹਨ੍ਨਿਤਮ੍ਬ ਭਾਰਾਰ੍ਤਾਂ ਮੁਨਿਮਾਨਸਮੋਹਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੋਣੀਂ ਕਠਿਨਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਯੁਨਾऽਪਹृਤਾਂਸ਼ੁਕਾਮ੍
ਜਦ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਮਰ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੋਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡ ਗਈ ਸੀ—
ਸੁਸ੍ਮਿਤਂ ਚਾਰੁ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ਰਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਵਿਨਿਨ੍ਦਕਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਮੁਸਕਾਨ ਭਰਿਆ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇਵੇ।
ਸਿਨ੍ਦੂਰਬਿਨ੍ਦੁਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕਸ੍ਤੂਰੀਬਿਨ੍ਦੁਸਂਯੁਤਮ੍ 1.10.
ਉਹ ਸਿੰਧੂਰ ਦੀ ਬਿੰਦੀ ਅਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਦੇ ਟਿਕੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਾਮੁਵਾਚ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਂ ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਕਾਮਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮੋਵਾਚ ਮਮ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ਼੍ਚਾਪਹਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠ ਕਾਨ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਤੇਰੀ ਵਾਸਤੇ ਖੋ ਗਿਆ, ਸੋਹਣੀਏ, ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ ਜਾ।
ਤਵੈਵਾਨ੍ਵੇषਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਮਾਮਿ ਜਗਤੀਤਲਮ੍
ਸਿਰਫ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ।
ਤ੍ਵਂ ਕਾਮਲੋਕਂ ਯਾਸੀਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਮ੍ਭਾਮੁਖੋਦਿਤਮ੍
ਰੰਭਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਕਾਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ—
ਅਹੋ ਸਰਸ੍ਵਤੀਤੀਰੇ ਪੁष੍ਪੋਦ੍ਯਾਨੇ ਮਨੋਹਰੇ
ਅਹਾ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ—
ਯਭ ਕਾਨ੍ਤੇ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਯੂਨਾ ਕਾਨ੍ਤੇਨ ਸ਼ੋਭਨੇ
ਸੋਹਣੀਏ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਐਸਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਸ੍ਥਿਰਯੌਵਨਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਮੇਵ ਚਿਰਜੀਵਿਨੀ
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਲੰਮਾ ਹੈ।
ਮृਤ੍ਯੁਂਜਯਵਰੇਣੈਵ ਮृਤ੍ਯੁਕਨ੍ਯਾ ਜਿਤਾ ਮਯਾ
ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵਰ ਤੋਂ, ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ।
ਰਤ੍ਨਮਾਲਾ ਚ ਵਰੁਣਾਦ੍ਵਾਯੋਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤ੍ਨਭੂषਣਮ੍
ਰਤਨਮਾਲਾ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ, ਵਰੁਣ ਤੇ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ।