ਸ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਭੀष੍ਟਦੇਵਂ ਨਿਗੁਣੇ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹਨ।
ਨਮਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸ਼ਮ੍ਭੁਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਕਸ਼੍ਯਪਂ ਤਥਾ
ਉਹ ਨੇ ਸ਼ਿਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਹਸਾ ਸਮਯੋਚਿਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਯਦਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਧਰ੍ਮਪਤ੍ਨੀ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾ ਮਨਸਾ ਸਤੀ
ਜੇ ਧਰਮਪਤਨੀ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮਨ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਹੋਵੇ,
ਯਤਿਰ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਵਾ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਨਚਰੋऽਪਿ ਵਾ
ਜਾਂ ਕੋਈ ਯਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਭਿਖਾਰੀ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ,
ਅਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸੁਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਿਰਾਗੀ ਯਸ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਪਰ ਜੇ ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਵਿਰਾਗੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਰ੍ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ 2.46.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਰਤਕਾਰੂ,
ਤਸ੍ਯੈ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ਿषਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੁਰ੍ਦੇਵਾ ਮੁਦਾऽਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਹਨੂੰ ਚੰਗੀ ਅਸੀਸ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਚਲੇ ਗਏ।
ਮੁਨੇਃ ਕਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਸਦ੍ਯੋ ਗਰ੍ਭੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਛੂਹੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਗਰਭ ਬਣ ਗਿਆ।
ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਰੁਵਾਚ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠੋ ਵੈष੍ਣਵਾਗ੍ਰਣੀਃ
ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਧਰਮਵਾਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ,'
ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਚ ਤਪਸ੍ਵੀ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਚ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ
'ਉਜਲਾ, ਤਪਸਵੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ,'
ਸ ਚ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੋ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ ਕੁਲਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍
'ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕੇਗਾ।'
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਯਾ ਸਪ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨੀ
ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ,
ਹਰਿਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦੋ ਬਨ੍ਧੁਸ੍ਤਦਿष੍ਟਂ ਯਤ੍ਸੁਖਪ੍ਰਦਮ੍
ਜੋ ਹਰਿ-ਭਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸੱਚੀ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ,
ਸਾ ਗਰ੍ਭਧਾਰਿਣੀ ਯਾ ਚ ਗਰ੍ਭਵਾਸਵਿਮੋਚਿਨੀ
ਜੋ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਬੱਚਾ ਜਨਮਾਉਂਦੀ ਹੈ,
ਗੁਰੁਸ਼੍ਚ ਜ੍ਞਾਨਦਾਤਾ ਚ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਕृष੍ਣਭਾਵਨਮ੍
ਜੋ ਗੁਰੂ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ,
ਆਵਿਰ੍ਭੂਤਂ ਤਿਰੋਭੂਤਂ ਕਿਂ ਵਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਦਨ੍ਯਤਃ 2.46.
ਉਹ ਗਿਆਨ ਜੇ ਆਵੇ, ਜੇ ਲੁਕ ਜਾਏ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਗਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਸਾਰਭੂਤਂ ਚ ਹਰੇਰਨ੍ਯਦ੍ਵਿਡਮ੍ਬਨਮ੍
ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰਿ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਨਕਲ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ਬਨ੍ਧਾਤ੍ਸ ਰਿਪੁਰ੍ਯੋ ਹਿ ਬਨ੍ਧਦਃ
ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੀ ਬੰਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ ਰਿਪੁਃ ਸ਼ਿष੍ਯਘਾਤੀ ਚ ਯਤੋ ਬਨ੍ਧਾਨ੍ਨ ਮੋਚਯੇਤ੍
ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨ ਮੋਚਯੇਦ੍ਯਃ ਸ ਕਥਂ ਗੁਰੁਸ੍ਤਾਤੋ ਹਿ ਬਾਨ੍ਧਵਃ
ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਸੱਚਾ ਮਿਤ੍ਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ਯਃ ਸ ਕਥਂ ਕੀਦृਸ਼ੋ ਬਾਨ੍ਧਵੋ ਨृਣਾਮ੍ ਨਿਰ੍ਮੂਲਂ ਚ ਪੁਰਾਕਰ੍ਮ ਭਵੇਦ੍ਯਤ੍ਸੇਵਯਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜੋ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਿਤ੍ਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਕਰਮ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਯਾ ਛਲੇਨ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਦੋषਂ ਮੇ ਕ੍ਸ਼ਮ੍ਯਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਮੈਂ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਮਾਫ ਕਰ, ਪਿਆਰੀ।
ਪੁष੍ਕਰੇ ਤਪਸੇ ਯਾਮਿ ਗਚ੍ਛ ਦੇਵਿ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਮੈਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੇ ਤਪ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ, ਦੇਵੀ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੀ ਜਾ।
ਧਨਾਦਿषੁ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਪਥਗਾਮਿਨਾਮ੍
ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਦੌਲਤ ਆਦਿ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੀਤਿ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਨਸਾ ਸ਼ੋਕਕਾਤਰਾ
ਜਰਤਕਾਰੂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਆ ਗਿਆ।
ਮਨਸੋਵਾਚ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਬਨ੍ਧੋ ਤਤ੍ਰ ਮਾਮਾਗਮਿष੍ਯਸਿ।।2.46.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਂ, ਮਿਤ੍ਰ, ਉਥੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇਂ।
ਬਨ੍ਧੁਭੇਦਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਤਮਃ ਪੁਤ੍ਰਭੇਦਸ੍ਤਤਃ ਪਰਃ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ; ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਹੈ।
ਪਤਿਃ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ਤਪੁਤ੍ਰਾਧਿਕਃ ਪ੍ਰਿਯਃ
ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਪਤੀ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰੇ ਯਥੈਕਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਯਥਾ ਹਰੌ
ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤਾਂ ਲਈ, ਹਰਿ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।