ਮਹਾਜ੍ਞਾਨਯੁਤਾਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਵਰਾਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਸਤਾਮ੍
—ਉਹ ਵੱਡੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ—
ਇਤਿ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਚ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਮੂਲੇਨੈਵ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵੇਦੋਕ੍ਤੋ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਾਞ੍ਛਿਤਪ੍ਰਦਃ
ਮੂਲ ਮੰਤਰ, ਜੋ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ੴ ਹ੍ਰੀਂ ਸ਼੍ਰੀਂ ਕ੍ਰੀਂ ਐਂ ਮਨਸਾਦੇਵ੍ਯੈ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਇਹ ਮੰਤਰ ਐਸਾ ਹੈ: "ਓਂ ਹ੍ਰੀੰ ਸ਼੍ਰੀੰ ਕ੍ਰੀੰ ਐੰ ਮਨਸਾ ਦੇਵੀਏ ਸਵਾਹਾ।"
ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਸਿਦ੍ਧੋ ਜਗਤੀਤਲੇ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਿਧੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਾषਾਢਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਗੁਡਾਸ਼ਾਖਾਸੁ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਰਮੀ ਦੀ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸਮੇਂ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਯਤਨ ਕਰਕੇ—
ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਮਾਨਸਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਦੇਵ੍ਯੈ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਯੋ ਬਲਿਮ੍
—ਮਾਨਸਾ ਨਾਮ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬਲੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਕਥਿਤਂ ਤਦਾਖ੍ਯਾਨਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯ 2.46.
ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।
ਪੁਰਾ ਨਾਗਭਯਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਮਾਨਵਾ ਭੁਵਿ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀਂ ਤਾਂ ਮਾਨਸਾਂ ਸਸृਜੇ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।
ਕੁਮਾਰੀ ਸਾ ਚ ਸਂਭੂਯ ਚਾਗਮਚ੍ਛਙ੍ਕਰਾਲਯਮ੍
ਉਹ ਕੁਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਤਂ ਸਿषੇਵੇ ਮੁਨੇਃ ਸੁਤਾ
ਉਥੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਮਹਾਜ੍ਞਾਨਂ ਦਦੌ ਤਸ੍ਯੈ ਪਾਠਯਾਮਾਸ ਸਾਮ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮਾਯਾਕਾਮਬੀਜ ਙੇਨ੍ਤਂ ਕृष੍ਣਪਦਂ ਤਥਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਙ੍ਗਲਂ ਨਾਮ ਕਵਚਂ ਪੂਜਨਕ੍ਰਮਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਮਾਇਆ, ਕਾਮ ਦੇ ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗਲ ਕਵਚ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਸਿਖਾਇਆ।
ਸ੍ਤਵਨਂ ਸਰ੍ਵਪੂਜ੍ਯਂ ਚ ਧ੍ਯਾਨਂ ਭੁਵਨਪਾਵਨਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਿਆ ਸਤਵ ਅਤੇ ਉਹ ਧਿਆਨ ਸਿਖਾਇਆ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਪਰਂ ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯਂ ਸਤੀ
ਮ੍ਰਿਤਿਉੰਜਯ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਚਮੁਚ ਮੌਤ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਗਈ।
ਤ੍ਰਿਯੁਗਂ ਚ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ 2.46.
ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਤਿੰਨ ਯੁਗ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृਸ਼ਾਙ੍ਗੀਂ ਬਾਲਾਂ ਚ ਕृਪਯਾ ਚ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਵਰਂ ਚ ਪ੍ਰਦਦੌ ਤਸ੍ਯੈ ਪੂਜਿਤਾ ਤ੍ਵਂ ਭਵੇ ਭਵ
ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: "ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜੀ ਜਾਵੇ।"
ਪ੍ਰਥਮੇ ਪੂਜਿਤਾ ਸਾ ਚ ਕृष੍ਣੇਨ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪੂਜਿਆ।
ਮਨੁਨਾ ਮੁਨਿਨਾ ਚੈਵ ਹ੍ਯਹਿਨਾ ਮਾਨਵਾਦਿਨਾ
ਮਨੂ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੱਪ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਤਾਂ ਦਦੌ ਪੁਰਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਕृਤ੍ਵੋਦ੍ਵਾਹਂ ਮਹਾਯੋਗੀ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਤਪਸਾ ਚਿਰਮ੍
ਵਿਆਹ ਕਰ ਕੇ, ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਪ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਜਗਾਮ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਰੇਸ਼ਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਨੀਂਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਤਤ੍ਰ ਮਨਸਾ ਚ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਉਥੇ, ਪਤੀਵਰਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।
ਅਕृਤ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਨਿਤ੍ਯਾਂ ਚੈਵ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਾਮ੍
ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਨੋਪਤਿष੍ਠਤਿ ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਨੋਪਾਸ੍ਤੇ ਯਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਮ੍ 2.46.
ਜੋ ਪਹਿਲਿਆਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਪਿੱਛਲੇ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,
ਵੇਦੋਕ੍ਤਮਿਤਿ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਬੋਧਯਾਮਾਸ ਤਂ ਮੁਨਿਮ੍
ਇਹ ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ।
ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਰੁਵਾਚ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵ੍ਰਤਾਦਿਕਂ ਤਸ੍ਯਾ ਯਾ ਭਰ੍ਤ੍ਤੁਸ਼੍ਚਾਪਕਾਰਿਣੀ
ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਵਰਤ ਤੇ ਹੋਰ ਰੂੜੀਆਂ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹਨ।
ਤਪਸ਼੍ਚਾਨਸ਼ਨਂ ਚੈਵ ਵ੍ਰਤਂ ਦਾਨਾਦਿਕਂ ਚ ਯਤ੍
ਉਹ ਜੋ ਭਗਤੀ, ਉਪਵਾਸ, ਵਰਤ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ—