ੴ ਨਮੋ ਮਨਸਾਯੈ ਵੈष੍ਣਵੀ ਨਾਗਭਗਿਨੀ ਸ਼ੈਵੀ ਨਾਗੇਸ਼੍ਵਰੀ ਤਥਾ
ਓਂ, ਮਨਸਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਹੈ, ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਸ਼ੈਵੀ ਅਤੇ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਵੀ ਹੈ।
ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਪ੍ਰਿਯਾऽऽਸ੍ਤੀਕਮਾਤਾ ਵਿषਹਰੀਤਿ ਚ
ਉਹ ਜਰਤਕਾਰੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਆਸਤਿਕ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਪੂਜਾਕਾਲੇ ਚ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਨਾਮ ਪੂਜਾ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਨਾਗਭੀਦੇ ਚ ਸ਼ਯਨੇ ਨਾਗਗ੍ਰਸ੍ਤੇ ਚ ਮਨ੍ਦਿਰੇ
—ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਡਰ ਵਿੱਚ, ਸੌਣ ਵੇਲੇ, ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ—
ਇਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
—ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਦਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਜਪੇਨੈਵ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵੇਨ੍ਨृਣਾਮ੍ 2.45.
ਇਸ ਨੂੰ ਦਸ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਿਧੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਗੌਘਂ ਭੂषਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ ਭਵੇਨ੍ਨਾਗਵਾਹਨਃ
ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਗਹਿਣਾ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਖਣ੍ਡੇ ਨਾਰਦਨਾਰਾਯਣਸਂਵਾਦੇ ਮਨਸੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਮਨਸਾਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਦਿਕ ਥਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਮਨਸਾ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਮਨਸਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਆਦਿ ਖੰਡ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਚੁਆਲੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਧ੍ਯਾਨਂ ਚ ਸਾਮਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵੀਪੂਜਾਵਿਧਾਨਕਮ੍
ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਿਆਨ ਜੋ ਸਾਮ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧੀ—
ਸ਼੍ਵੇਤਚਮ੍ਪਕਵਰ੍ਣਾਭਾਂ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਾਮ੍
—ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਸਫੈਦ ਚੰਪਾ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ—
ਮਹਾਜ੍ਞਾਨਯੁਤਾਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਵਰਾਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਸਤਾਮ੍
—ਉਹ ਵੱਡੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ—
ਇਤਿ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਚ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਮੂਲੇਨੈਵ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵੇਦੋਕ੍ਤੋ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਾਞ੍ਛਿਤਪ੍ਰਦਃ
ਮੂਲ ਮੰਤਰ, ਜੋ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ੴ ਹ੍ਰੀਂ ਸ਼੍ਰੀਂ ਕ੍ਰੀਂ ਐਂ ਮਨਸਾਦੇਵ੍ਯੈ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਇਹ ਮੰਤਰ ਐਸਾ ਹੈ: "ਓਂ ਹ੍ਰੀੰ ਸ਼੍ਰੀੰ ਕ੍ਰੀੰ ਐੰ ਮਨਸਾ ਦੇਵੀਏ ਸਵਾਹਾ।"
ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਸਿਦ੍ਧੋ ਜਗਤੀਤਲੇ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਿਧੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਾषਾਢਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਗੁਡਾਸ਼ਾਖਾਸੁ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਰਮੀ ਦੀ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸਮੇਂ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਯਤਨ ਕਰਕੇ—
ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਮਾਨਸਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਦੇਵ੍ਯੈ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਯੋ ਬਲਿਮ੍
—ਮਾਨਸਾ ਨਾਮ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬਲੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਕਥਿਤਂ ਤਦਾਖ੍ਯਾਨਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯ 2.46.
ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।
ਪੁਰਾ ਨਾਗਭਯਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਮਾਨਵਾ ਭੁਵਿ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀਂ ਤਾਂ ਮਾਨਸਾਂ ਸਸृਜੇ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।
ਕੁਮਾਰੀ ਸਾ ਚ ਸਂਭੂਯ ਚਾਗਮਚ੍ਛਙ੍ਕਰਾਲਯਮ੍
ਉਹ ਕੁਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਤਂ ਸਿषੇਵੇ ਮੁਨੇਃ ਸੁਤਾ
ਉਥੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਮਹਾਜ੍ਞਾਨਂ ਦਦੌ ਤਸ੍ਯੈ ਪਾਠਯਾਮਾਸ ਸਾਮ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮਾਯਾਕਾਮਬੀਜ ਙੇਨ੍ਤਂ ਕृष੍ਣਪਦਂ ਤਥਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਙ੍ਗਲਂ ਨਾਮ ਕਵਚਂ ਪੂਜਨਕ੍ਰਮਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਮਾਇਆ, ਕਾਮ ਦੇ ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗਲ ਕਵਚ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਸਿਖਾਇਆ।
ਸ੍ਤਵਨਂ ਸਰ੍ਵਪੂਜ੍ਯਂ ਚ ਧ੍ਯਾਨਂ ਭੁਵਨਪਾਵਨਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਿਆ ਸਤਵ ਅਤੇ ਉਹ ਧਿਆਨ ਸਿਖਾਇਆ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਪਰਂ ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯਂ ਸਤੀ
ਮ੍ਰਿਤਿਉੰਜਯ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਚਮੁਚ ਮੌਤ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਗਈ।
ਤ੍ਰਿਯੁਗਂ ਚ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ 2.46.
ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਤਿੰਨ ਯੁਗ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृਸ਼ਾਙ੍ਗੀਂ ਬਾਲਾਂ ਚ ਕृਪਯਾ ਚ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਵਰਂ ਚ ਪ੍ਰਦਦੌ ਤਸ੍ਯੈ ਪੂਜਿਤਾ ਤ੍ਵਂ ਭਵੇ ਭਵ
ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: "ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜੀ ਜਾਵੇ।"
ਪ੍ਰਥਮੇ ਪੂਜਿਤਾ ਸਾ ਚ ਕृष੍ਣੇਨ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪੂਜਿਆ।