ਆਤ੍ਮਾਰਾਮਾ ਚ ਸਾ ਦੇਵੀ ਵੈष੍ਣਵੀ ਸਿਦ੍ਧਯੋਗਿਨੀ
ਉਹ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਰਨ ਯੋਗਿਨੀ ਹੈ।
ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਸ਼ਰੀਰਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ਣਮੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਰਤਕਾਰੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੇਖਿਆ।
ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਚ ਦਦੌ ਤਸ੍ਯੈ ਕृਪਯਾ ਚ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਨੇ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਚ ਨਾਗਲੋਕੇ ਚ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਬਹ੍ਮਲੋਕਤਃ
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਨਾਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ—
ਜਗਦ੍ਗੌਰੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਤੇਨ ਸਾ ਪੂਜਿਤਾ ਸਤੀ
ਉਹ ਜਗਦਗੌਰੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਾऽਤੀਵ ਰਮ੍ਯਾ ਵੈष੍ਣਵੀ ਤੇਨ ਨਾਰਦ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
ਨਾਗੇਸ਼੍ਵਰੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਸਾ ਨਾਗਭਗਿਨੀ ਤਥਾ 2.45.੧
ਉਹ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ।
ਮਹਾਜ੍ਞਾਨਯੁਤਾਂ ਤਾਂ ਚ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ
ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਵੱਡੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਆਸ੍ਤੀਕਮਾਤਾ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਰਿਤਿ ਸ੍ਮ ਸਾ
ਉਹ ਆਸਤਿਕ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਤੇ ਜਰਤਕਾਰੂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੋਗਿਨੋ ਵਿਸ਼੍ਵਪੂਜ੍ਯਸ੍ਯ ਜਰਤ੍ਕਾਰੋਃ ਪ੍ਰਿਯਾ ਤਤਃ
ਯੋਗੀ ਜਰਤਕਾਰੂ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ੴ ਨਮੋ ਮਨਸਾਯੈ ਵੈष੍ਣਵੀ ਨਾਗਭਗਿਨੀ ਸ਼ੈਵੀ ਨਾਗੇਸ਼੍ਵਰੀ ਤਥਾ
ਓਂ, ਮਨਸਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਹੈ, ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਸ਼ੈਵੀ ਅਤੇ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਵੀ ਹੈ।
ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਪ੍ਰਿਯਾऽऽਸ੍ਤੀਕਮਾਤਾ ਵਿषਹਰੀਤਿ ਚ
ਉਹ ਜਰਤਕਾਰੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਆਸਤਿਕ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਪੂਜਾਕਾਲੇ ਚ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਨਾਮ ਪੂਜਾ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਨਾਗਭੀਦੇ ਚ ਸ਼ਯਨੇ ਨਾਗਗ੍ਰਸ੍ਤੇ ਚ ਮਨ੍ਦਿਰੇ
—ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਡਰ ਵਿੱਚ, ਸੌਣ ਵੇਲੇ, ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ—
ਇਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
—ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਦਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਜਪੇਨੈਵ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵੇਨ੍ਨृਣਾਮ੍ 2.45.
ਇਸ ਨੂੰ ਦਸ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਿਧੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਗੌਘਂ ਭੂषਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ ਭਵੇਨ੍ਨਾਗਵਾਹਨਃ
ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਗਹਿਣਾ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਖਣ੍ਡੇ ਨਾਰਦਨਾਰਾਯਣਸਂਵਾਦੇ ਮਨਸੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਮਨਸਾਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਦਿਕ ਥਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਮਨਸਾ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਮਨਸਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਆਦਿ ਖੰਡ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਚੁਆਲੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਧ੍ਯਾਨਂ ਚ ਸਾਮਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵੀਪੂਜਾਵਿਧਾਨਕਮ੍
ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਿਆਨ ਜੋ ਸਾਮ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧੀ—
ਸ਼੍ਵੇਤਚਮ੍ਪਕਵਰ੍ਣਾਭਾਂ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਾਮ੍
—ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਸਫੈਦ ਚੰਪਾ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ—
ਮਹਾਜ੍ਞਾਨਯੁਤਾਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਵਰਾਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਸਤਾਮ੍
—ਉਹ ਵੱਡੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ—
ਇਤਿ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਚ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਮੂਲੇਨੈਵ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵੇਦੋਕ੍ਤੋ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਾਞ੍ਛਿਤਪ੍ਰਦਃ
ਮੂਲ ਮੰਤਰ, ਜੋ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ੴ ਹ੍ਰੀਂ ਸ਼੍ਰੀਂ ਕ੍ਰੀਂ ਐਂ ਮਨਸਾਦੇਵ੍ਯੈ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਇਹ ਮੰਤਰ ਐਸਾ ਹੈ: "ਓਂ ਹ੍ਰੀੰ ਸ਼੍ਰੀੰ ਕ੍ਰੀੰ ਐੰ ਮਨਸਾ ਦੇਵੀਏ ਸਵਾਹਾ।"
ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਸਿਦ੍ਧੋ ਜਗਤੀਤਲੇ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਿਧੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਾषਾਢਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਗੁਡਾਸ਼ਾਖਾਸੁ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਰਮੀ ਦੀ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸਮੇਂ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਯਤਨ ਕਰਕੇ—
ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਮਾਨਸਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਦੇਵ੍ਯੈ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਯੋ ਬਲਿਮ੍
—ਮਾਨਸਾ ਨਾਮ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬਲੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਕਥਿਤਂ ਤਦਾਖ੍ਯਾਨਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯ 2.46.
ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।
ਪੁਰਾ ਨਾਗਭਯਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਮਾਨਵਾ ਭੁਵਿ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀਂ ਤਾਂ ਮਾਨਸਾਂ ਸਸृਜੇ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।