ਪਾਤਯੇਤ੍ਪੁਰੁषਾਨ੍ਸਪ੍ਤ ਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ਵੈ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਪੂਜਾਵਿਧਿਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾਃ ਪੁਰਾ ਯਜ੍ਞਕृਤਂ ਵਦ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦਕਸ਼ਣਾ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਦੱਸੋ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਕਰ੍ਮਣਿ ਚ ਫਲਮੇਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸਹੀ ਦਕਸ਼ਣਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਾ ਯਾ ਕਰ੍ਮਣਿ ਸਾਮਗ੍ਰੀ ਬਲਿਰ੍ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਚ ਤਾਂ ਮੁਨੇ
ਮੁਨੇ! ਜਿਸ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਮੱਗਰੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਲੀ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਅਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਵਸ੍ਤੁ ਚਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦਾਨਮੇਵ ਚ
ਜੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਵਸਤੂ ਅਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਾਂਗ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ,
ऋਤ੍ਵਿਜਾ ਨ ਕृਤਂ ਯਜ੍ਞਮਸ਼ੁਚੇਃ ਪੂਜਨਂ ਚ ਯਤ੍
ਜੇ ਯਜਨ ਰਿਤਵਿਗਾਂ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾਸ਼੍ਚ ਯਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪੂਜਾਵਿਧਿਕ੍ਰਮਮ੍ 2.42.
ਦਕਸ਼ਣਾ ਲਈ ਜੋ ਧਿਆਨ, ਸਤੋਤ੍ਰ ਜਾਂ ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਪੁਰਾ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਾਂ ਯਜ੍ਞਃ ਕਰ੍ਮਦਕ੍ਸ਼ਾਂ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਯਜਨ ਦੀ ਦਕਸ਼ਣਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਯਜਨ ਤੇ ਕਰਮ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਯਜ੍ਞ ਉਵਾਚ ਰਾਧਾਸਮਾ ਤਤ੍ਸਖੀ ਚ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਪ੍ਰੇਯਸੀ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਯਜਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਧਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਉਸ ਦੀ ਸਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਪਿਆਰੀ।
ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੀਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਂ ਤੁ ਰਾਸੇ ਰਾਧਾਮਹੋਤ੍ਸਵੇ
ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਰਾਸ ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ ਮਹਾਉਤਸਵ ਦੌਰਾਨ,
ਪੁਰਾ ਤ੍ਵਂ ਚ ਸੁਸ਼ੀਲਾਖ੍ਯਾ ਸ਼ੀਲੇਨ ਸੁਸ਼ੁਭੇਨ ਚ
ਪਹਿਲਾਂ, ਤੂੰ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚਲਣ ਕਰਕੇ।
ਗੋਲੋਕਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਧ੍ਵਸ੍ਤਾ ਮਮ ਭਾਗ੍ਯਾਦੁਪਸ੍ਥਿਤਾ
ਤੂੰ ਗੋਲੋਕ ਤੋਂ ਉਤਰੀ, ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਆਈ।
ਕਰ੍ਤॄਣਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਦੇਵੀ ਤ੍ਵਮੇਵ ਫਲਦਾ ਸਦਾ
ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਫਲਸ਼ਾਖਾਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਯਥਾ ਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹੀਤਲੇ
ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੁੱਖ ਫਲ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਦਿਕ੍ਪਾਲਾਦਯ ਏਵ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਹੇਸ਼ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ,
ਕਰ੍ਮਰੂਪੀ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਫਲਰੂਪੀ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਕਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਹੈ, ਫਲ ਦਾ ਰੂਪ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ।
ਫਲਦਾਤਾ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਰ੍ਗੁਣਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਃ 2.42.
ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ।
ਤ੍ਵਮੇਵ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕਾਨ੍ਤੇ ਮੇ ਸ਼ਸ਼੍ਵਜ੍ਜਨ੍ਮਨਿ ਜਨ੍ਮਨਿ
ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪੁਰਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਯਜ੍ਞਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵਕਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਯਜਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਇਦਂ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਯਜ੍ਞਕਾਲੇ ਚ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਯਜਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਦਕਸ਼ੀਣਾ ਵਾਲਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਰਾਜਸੂਯੇ ਵਾਜਪੇਯੇ ਗੋਮੇਧੇ ਨਰਮੇਧਕੇ
ਰਾਜਸੂਯ, ਵਾਜਪੇਯ, ਗੋਮੇਧ ਤੇ ਮਨੁਸ਼ਯ ਯਜਨ ਵਿੱਚ,
ਧਨਦੇ ਭੂਮਿਦੇ ਫਲ੍ਗੌ ਪੁਤ੍ਰੇष੍ਟੌ ਗਜਮੇਧਕੇ
ਧਨ ਦੇਣ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ, ਫਲਗਾ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਹਾਥੀ ਯਜਨ ਵਿੱਚ,
ਸ਼ਿਵਯਜੇ ਰੁਦ੍ਰਯਜ੍ਞੇ ਸ਼ਕ੍ਰਯਜ੍ਞੇ ਚ ਬਨ੍ਧਕੇ
ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਯਜਨ, ਇੰਦਰ ਯਜਨ ਤੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ,
ਸ਼ੁਚਿਯਾਗੇ ਧਰ੍ਮਯਾਗੇ ਰੇਚਨੇ ਪਾਪਮੋਚਨੇ
ਸੁੱਚੀ ਯਜਨ, ਧਰਮ ਯਜਨ, ਸ਼ੁਧੀ ਤੇ ਪਾਪ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ,
ਏਤੇषਾਂ ਚ ਸਮਾਰਮ੍ਭੇ ਇਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਚ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਇਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਚ ਕਥਿਤਂ ਧ੍ਯਾਨਂ ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਕਮ੍
ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਦਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼ਸਮ੍ਭੂਤਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਕਮਲਾਕਲਾਮ੍ 2.42.
ਮੈਂ ਦਕਸ਼ੀਣਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਕਮਲ ਦੀ ਕਿਰਣ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੋਃਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪਾਂ ਚ ਸੁਸ਼ੀਲਾਂ ਸ਼ੁਭਦਾਂ ਭਜੇ
ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ, ਨੇਕ ਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਦ੍ਯਾਦਿਕਂ ਦੇਵ੍ਯੈ ਵੇਦੋਕ੍ਤੇਨ ਚ ਨਾਰਦ
ਨਾਰਦ ਜੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੀਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਿਧਿਵਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਸਰ੍ਵਪੂਜਿਤਾਮ੍
ਦਕਸ਼ੀਣਾ, ਜੋ ਸਭ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।