ਸृष੍ਟੇਰਾਦੌ ਪਿਤृਗਣਾਨ੍ਸਸਰ੍ਜ ਜਗਤਾਂ ਵਿਧਿਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਣਾਏ।
ਸਪ੍ਤ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਿਤृਗਣਾਨ੍ਸਿਦ੍ਧਿਰੂਪਾਨ੍ਮਨੋਹਰਾਨ੍
ਉਹ ਨੇ ਸੱਤ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਤਰ੍ਪਣਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨ੍ਤਂ ਦੇਵਪੂਜਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਰਪਣ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਨ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦ੍ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਿਸਨ੍ਧ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਤਰ੍ਪਣਮ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸੰਧਿਆ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਤਰਪਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,
ਹਰਿਸੇਵਾਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਹਰੇਰਨਿਵੇਦ੍ਯਭੁਕ੍
ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਦਿਕਂ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਪਿਤृਹੇਤਵੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਜਗ੍ਮੁਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਾ ਵਿषਣ੍ਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸਭਾਮ੍
ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਮਾਨਸੀਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸਸृਜੇ ਤਾਂ ਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਸੀ।
ਵਿਦ੍ਯਾਵਤੀਂ ਗੁਣਵਤੀਮਪਿ ਰੂਪਵਤੀਂ ਸਤੀਮ੍ 2.41.
ਉਹ ਗਿਆਨਵਤੀ, ਗੁਣਵਤੀ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਸਤਵੰਤੀ ਸੀ।
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਰਂਸ਼ਾਂ ਸਸ੍ਮਿਤਾਂ ਵਰਦਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸੀ।
ਸ਼ਤਪਦ੍ਮਪਦਨ੍ਯਸ੍ਤਪਾਦਪਦ੍ਮਂ ਚ ਬਿਭ੍ਰਤੀਮ੍
ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਸੌ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪਿਤृਭ੍ਯਸ੍ਤਾਂ ਦਦੌ ਕਨ੍ਯਾਂ ਤੁष੍ਟੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁष੍ਟਿਰੂਪਿਣੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਣ ਦੀ ਮੂਰਤ ਸੀ।
ਸ੍ਵਧਾਨ੍ਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ੍ਯ ਪਿਤृਭ੍ਯੋ ਦੇਹਿ ਚੇਤਿ ਚ
ਸਵਧਾ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਓ।'
ਸ੍ਵਾਹਾ ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਦੇਵਦਾਨੇ ਪਿਤृਦਾਨੇ ਸ੍ਵਧਾ ਵਰਾ
'ਸਵਾਹਾ' ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ 'ਸਵਧਾ' ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਮੁਨਯੋ ਮਾਨਵਾਸ੍ਤਥਾ
ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ,
ਦੇਵਾਦਯਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਾਃ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਮਨੋਰਥਾਃ
ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਧੋਪਾਖ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਧਾ ਦੀ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਵਦ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਨਾਸਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਵੈ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ਵृਦ੍ਧਯੇ ।। 2.41.
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਧੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
ਸ਼ਰਤ੍ਕृष੍ਣਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮਘਾਯਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਵਾਸਰੇ
ਸਰਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ ਦੀ ਤੇਰ੍ਹੀਂ ਮਾਘਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਵਧਾਂ ਨਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦਹਂਮਤਿਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਫ ਮਨ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਧਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰੇ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸੀਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਸੁਸ੍ਥਿਰਯੌਵਨਾਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਨ ਤੋਂ ਜਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਇਤਿ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਘਟੇ ਰਮ੍ਯੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮੇऽਥਵਾ ਸ਼ੁਭੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਤੇ,
ਆਂ ਸ਼੍ਰੀਂ ਕ੍ਲੀਂ ਸ੍ਵਧਾਦੇਵ੍ਯੈ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਚ ਮਹਾਮਨੁਮ੍
ਉਹ ਵੱਡਾ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੇ: 'ਆਂ, ਸ਼੍ਰੀਂ, ਕਲੀੰ, ਸਵਧਾ ਦੇਵੀਏ, ਸਵਾਹਾ।'
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸ਼ृਣੁ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਾਰਦ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੁਣ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਵਾਜਪੇਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਧਾ ਸ੍ਵਧਾ ਸ੍ਵਧੇਤ੍ਯੇਵਂ ਯਦਿ ਵਾਰਤ੍ਰਯਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ 'ਸਵਧਾ, ਸਵਧਾ, ਸਵਧਾ' ਯਾਦ ਕਰੇ,
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਸ੍ਵਧਾਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਸਮੇਂ ਸਵਧਾ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਵਧਾ ਸ੍ਵਧਾ ਸ੍ਵਧੇਤ੍ਯੇਵਂ ਤ੍ਰਿਸਨ੍ਧ੍ਯਂ ਯਃ ਪਠੇਨ੍ਨਰਃ 2.41.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ 'ਸਵਧਾ, ਸਵਧਾ, ਸਵਧਾ' ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਪਿਤॄਣਾਂ ਪ੍ਰਾਣਤੁਲ੍ਯਾ ਤ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਜਜੀਵਨਰੂਪਿਣੀ
ਤੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸਾਹ ਵਾਂਗ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਣੇ ਦੀ ਜਿੰਦ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈਂ।