ਈषਦ੍ਧਾਸ੍ਯਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ੍ਯਾ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਿਣੀ
ਹਲਕਾ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਚਿਰਚਿਰਾ ਚਿਹਰਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਭਗਤਾਂ 'ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਧਿਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਤ੍ਸਮੁਵਾਚ ਤਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਨੇ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਦਗ੍ਧੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਸ੍ਵਹੁਤਂ ਹੁਤਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਨਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਅੱਗ ਵੀ, ਅਰਪਿਤ ਹਵਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਮੋਚ੍ਚਾਰ੍ਯ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਯਦ੍ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਹਵਿਰ੍ਨਰਃ 2.40.
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਹਵਨ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਅਗ੍ਨੇਃ ਸਮ੍ਪਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਸ਼੍ਰੀਰੂਪਾ ਚ ਗृਹੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਅੱਗ ਤੋਂ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇਪਨ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਾ ਵਿषਣ੍ਣਾ ਬਭੂਵ ਹ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ।
ਸ੍ਵਾਹੋਵਾਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤਦਨ੍ਯਦ੍ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਦ੍ਭ੍ਰਮ ਏਵ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਭਟਕਣਾ ਹੈ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ।'
ਵਿਧਾਤਾ ਜਗਤਾਂ ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈਂ, ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਦ੍ਯਪੂਜ੍ਯੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਗਣੇषੁ ਚ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈਂ।
ऋषਯੋ ਮੁਨਯਸ਼੍ਚੈਵ ਪੂਜਿਤਾ ਯਂ ਨਿषੇਵ੍ਯ ਚ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪੂਜਿਆ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਪਦ੍ਮਾਸ੍ਯਾ ਪਾਦ੍ਮਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਦ੍ਮਲਾਭਾਨੁਸਾਰਤਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪਦਮਾ' ਆਖਦੇ ਸਨ, ਕਮਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ।
ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਲਕ੍ਸ਼ਵਰ੍षਮੇਕਪਾਦੇਨ ਪਾਦ੍ਮਜਾ
ਪਦਮਜਾ ਨੇ ਲੱਖ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਇਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਅਤੀਵ ਕਮਨੀਯਂ ਚ ਰੂਪਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ,
ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਦਭਿਪ੍ਰਾਯਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਤਾਮੁਵਾਚ ਸਃ 2.40.
ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਨਾਮ੍ਨਾ ਨਾਗ੍ਨਜਿਤੀ ਕਨ੍ਯਾ ਕਾਨ੍ਤੇ ਨਗ੍ਨਜਿਤਸ੍ਯ ਚ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਨਾਗਨਜਿਤੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਨਾਗਨਜਿਤ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਕੁੜੀ ਹੈਂ।'
ਅਧੁਨਾऽਗ੍ਨੇਰ੍ਦਾਹਿਕਾ ਤ੍ਵਂ ਭਵ ਪਤ੍ਨੀ ਚ ਭਾਵਿਨਿ
ਹੁਣ, ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਤੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਜਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ।
ਵਹ੍ਨਿਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਚ ਗृਹੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍
ਅੱਗ ਤੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਵਜੋਂ ਪੂਜੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਦੇਵੋ ਦੇਵੀਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਨਾਰਦ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
ਧ੍ਯਾਨੈਸ਼੍ਚ ਸਾਮਵੇਦੋਕ੍ਤੈਰ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਜਗਦਮ੍ਬਿਕਾਮ੍
ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਚਿਤ ਵਿੱਚ ਧਿਆਇਆ।
ਤਦਾ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਸ ਰੇਮੇ ਰਾਮਯਾ ਸਹ
ਫਿਰ, ਸੋ divine ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਰਾਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ।
ਬਭੂਵ ਗਰ੍ਭਂ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਹੁਤਾਸ਼ਸ੍ਯੈਵ ਤੇਜਸਾ
ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
ਤਤਃ ਸੁषਾਵ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਰਮਣੀਯਾਨ੍ਮਨੋਹਰਾਨ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ऋषਯੋ ਮੁਨਯਸ਼੍ਚੈਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਦਯਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮੁਨੀਆਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ,
ਸ੍ਵਾਹਾਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਯੋ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਕਮ੍ 2.40.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ 'ਸਵਾਹਾ' ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਉੱਤਮ ਮੰਤ੍ਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਵਿषਹੀਨੋ ਯਥਾ ਸਰ੍ਪੋ ਵੇਦਹੀਨੋ ਯਥਾ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੱਪ ਜਾਂ ਵੇਦ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ,
ਫਲਸ਼ਾਖਾਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਯਥਾ ਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਹਿ ਨਿਨ੍ਦਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਫਲ ਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰੁੱਖ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਪਰਿਤੁष੍ਟਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸਂਪ੍ਰਾਪੁਰਾਹੁਤਿਮ੍
ਸਾਰੇ ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹੋਮ ਦੀ ਭੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਰ੍ਣਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਹੋਪਾਖ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਸਵਾਹਾ' ਦੇ ਉੱਤਮ ਵਰਣਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਵਹ੍ਨਿਸ੍ਤੁष੍ਟਾਵ ਯੇਨ ਤਾਂ ਵਦ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਗਨਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕੌਣ ਸੀ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਵਦਾਮਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਾਵਧਾਨਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।