ਅਧੁਨੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵषਟ੍ਕਂ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਚ ਪੁਰਨ੍ਦਰਃ
ਹੁਣ, ਛੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ,
ਅਹੋ ਪੁਰਾਣਵਕ੍ਤॄਣਾਂ ਦੁਰ੍ਬੋਧਂ ਵਚਨਂ ਨृਣਾਮ੍
ਅਹੋ! ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮਝਣੀ ਔਖੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤਦਾ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਤਜ੍ਜਨ੍ਮ ਪੂਜਾਕਾਲੇ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਪੂਜਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
ਸੁਚਿਰਂ ਦੁਃਖਿਤਾ ਦੇਵਾ ਬਭ੍ਰਮੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਪਤਃ
ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਰੂਪੇਣ ਚ ਗੁਣੈਸ਼੍ਚੈਵ ਯਸ਼ਸਾ ਤੇਜਸਾ ਤ੍ਵਿषਾ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰੂਪ, ਗੁਣ, ਯਸ਼, ਚਮਕ ਤੇ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ,
ਤ੍ਵਮੇਵ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਯੋਗਿਨਾਂ ਤਥਾ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਉਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਵਿਜ੍ਞਾਤਂ ਮਹਦਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਸਿਧਾਂ ਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ; ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੱਡੀ ਤੇ ਅਜੋਬੀ ਹੈ, ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦੁਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਨਿਗੂਢਂ ਵਦ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ ਅਪ੍ਰਕਾਸ਼੍ਯਂ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮਸਂਯੁਤਮ੍
ਹੁਣ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਪਰ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਲੇਖ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਕਤਿਵਿਧਂ ਗੂਢਮਾਸ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤੇषੁ ਯਤ੍ਸਾਰਭੂਤਂ ਚ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਕਿਂਵਾ ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮੂਲ ਹੈ?
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਪਿਤृਦਾਨੇ ਸ੍ਵਧਾ ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਰਾ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ 'ਸਵਧਾ' ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਏਤਾਸਾਂ ਚਰਿਤਂ ਜਨ੍ਮ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ, ਜਨਮ, ਫਲ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ—
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਕਥਾਂ ਕਥਿਤੁਮਾਰੇਭੇ ਪੁਰਾਣੋਕ੍ਤਾਂ ਪੁਰਾਤਨੀਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਭਾਮਗਮ੍ਯਾਂ ਸੁਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭਾ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁਹਾਵਣੀ ਸੀ—
ਗਤ੍ਵਾ ਨਿਵੇਦਨਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮੁਨੇ ਤ੍ਵਾਹਾਰਹੇਤੁਕਮ੍ 2.40.
ਉਹ ਉਥੇ ਗਏ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੋਜਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਮুনি ਜੀ।
ਯਜ੍ਞਰੂਪੋ ਹਿ ਭਗਵਾਨ੍ਕਲਯਾ ਚ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਭਗਵਾਨ ਯਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਨਾਲ ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਹਵਿਰ੍ਦਦਤਿ ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਦਯਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਹਵਨ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ।
ਦੇਵਾ ਵਿषਣ੍ਣਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਤਤ੍ਸਭਾਂ ਚ ਪੁਨਰ੍ਯਯੁਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਨਸਾ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਂ ਸ਼ਰਣਂ ਯਯੌ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ।
ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਕਲਯਾ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਆਪਣੀ ਝਲਕ ਨਾਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ।
ਗ੍ਰੀष੍ਮਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡ ਪ੍ਰਭਾਨ੍ਯਕ੍ਕਾਰਕਾਰਿਣੀ
ਉਹ ਗਰਮੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਈषਦ੍ਧਾਸ੍ਯਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ੍ਯਾ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਿਣੀ
ਹਲਕਾ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਚਿਰਚਿਰਾ ਚਿਹਰਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਭਗਤਾਂ 'ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਧਿਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਤ੍ਸਮੁਵਾਚ ਤਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਨੇ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਦਗ੍ਧੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਸ੍ਵਹੁਤਂ ਹੁਤਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਨਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਅੱਗ ਵੀ, ਅਰਪਿਤ ਹਵਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਮੋਚ੍ਚਾਰ੍ਯ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਯਦ੍ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਹਵਿਰ੍ਨਰਃ 2.40.
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਹਵਨ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਅਗ੍ਨੇਃ ਸਮ੍ਪਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਸ਼੍ਰੀਰੂਪਾ ਚ ਗृਹੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਅੱਗ ਤੋਂ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇਪਨ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਾ ਵਿषਣ੍ਣਾ ਬਭੂਵ ਹ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ।
ਸ੍ਵਾਹੋਵਾਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤਦਨ੍ਯਦ੍ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਦ੍ਭ੍ਰਮ ਏਵ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਭਟਕਣਾ ਹੈ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ।'
ਵਿਧਾਤਾ ਜਗਤਾਂ ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈਂ, ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਦ੍ਯਪੂਜ੍ਯੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਗਣੇषੁ ਚ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈਂ।
ऋषਯੋ ਮੁਨਯਸ਼੍ਚੈਵ ਪੂਜਿਤਾ ਯਂ ਨਿषੇਵ੍ਯ ਚ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪੂਜਿਆ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।