ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲਵੋ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦੇਹਿ ਮੇ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਕਲਪਵ੍ਰਿਖ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।'
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ
ਮਹਿੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ ਹੱਸ ਪਏ।
ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਯੁष੍ਮਦ੍ਵਿਧਾਨਾਂ ਚ ਨ ਲਯੇ ਪ੍ਰਾਕृਤੇऽਪਿ ਚ
ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਇ en ਜਗਤ ਦੇ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਨਹੀਂ।'
ਆਵਿਰ੍ਭਾਵਃ ਸृष੍ਟਿਵਿਧੌ ਤਿਰੋਭਾਵੋ ਲਯੇऽਪਿ ਚ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਤੇ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਲੁਕ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਭ੍ਰਮਤਿ ਕਾਲਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਵਿषਯਿਣੋ ਧੁਵਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇੰਦਰਿਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਲਮੇਕਂ ਭਵੇਦੇਵ ਯਥਾ ਵਿਪਲषष੍ਟਿਭਿਃ 2.36.
ਇੱਕ ਪਲ ਸੱਠ ਵਿਪਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਭਵੇਦੇਵ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਤੇ ਤੀਹ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਕ੍ਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਮਾਸ ਏਵ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਦੋ ਪੱਖਿਆਂ, ਚੰਨਣੇ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਪੱਖ, ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ऋਤੁਤ੍ਰਯੇਣਾਯਨਂ ਚ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਵਤ੍ਸਰਃ
ਤਿੰਨ ਰੁੱਤਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਯਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਦੋ ਅਯਨ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਤ੍ਸਰੈਰ੍ਨਰਮਾਨੈਸ਼੍ਚ ਯੁਗਾਨਾਂ ਚ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਸਾਲਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਨਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੁਗੇ ਨਰਾਣਾਂ ਸ਼ਕ੍ਰਾਯੁਰ੍ਮਨੋਰਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍
ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਮਨੂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਪਾਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭਵੇਤ੍ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕੋ ਲਯਃ
ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਲੀਨਤਾ, ਕੁਦਰਤੀ ਲੈ ਜਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਨਿਮੇषਃ ਸृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਪੁਨਰੁਨ੍ਮੀਲਨੇ ਤਥਾ
ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਝਪਕਣਾ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁੜ ਅੱਖ ਖੁਲਣੀ ਵੀ ਰਚਨਾ ਹੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਰੇਣੂਨਾਮਿਤ੍ਯੂਚੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰਃ
ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਉਂ ਚੰਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਸृष੍ਟਿਸੂਤ੍ਰਸ੍ਵਰੂਪਂ ਹਿ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਵृਣੁ ਵਰਂ ਸੁਰ
ਰਚਨਾ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ, ਦੇਵਤਾ।
ਆਤ੍ਮਨਃ ਪੂਰ੍ਵਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਂ ਵਰਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਰ ਵੈ 2.36.
ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮੰਗ ਲਿਆ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਕਿਂ ਚਕਾਰ ਗृਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਹ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਕੀ ਕਰਦਾ ਸੀ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਵਰ੍ਦ੍ਧਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੈਰਾਗੀਤਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਗਿਆ।
ਮੁਨਿਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਗृਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਮਰਾਵਤੀਮ੍
ਮੁਨੀ ਦੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵੇਖੀ।
ਵਿषਣ੍ਣਬਾਨ੍ਧਵਾਂ ਚੈਵ ਬਨ੍ਧੁਹੀਨਾਂ ਚ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਵੇਖਿਆ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਗ੍ਰਸ੍ਤਾਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਮਗਮਦ੍ਵਾਕ੍ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਸਨੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਕਪਤੀ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਧ੍ਯਾਯਮਾਨਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਗਙ੍ਗਾਤੋਯੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਪਰਮ੍
ਉਸਨੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ।
ਸਾਸ਼੍ਰੁਨੇਤ੍ਰਂ ਪੁਲਕਿਤਂ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਸਂਯੁਤਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਰੋਮਾਂਚਤ ਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਚ ਵਨ੍ਧੁਵਰ੍ਗਾਣਾਮਤਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਚ ਮਾਨਿਨਾਮ੍
ਉਹ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਮਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗੁਰੁਂ ਜਪਨ੍ਤਂ ਚ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਥੌ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਜਪ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚਰਣਾਮ੍ਭੋਜੇ ਰੁਰੋਦੋਚ੍ਚੈਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਰ੍ਹੁਃ 2.37.
ਉਸ ਨੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਇਆ।
ਪੁਨਰ੍ਵਰੋ ਮਯਾ ਲਬ੍ਧੋ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਾਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਐਸਾ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਤਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾਂ ਵਰਃ
ਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੰਗਿਆਂ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ,
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ ਨ ਕਾਤਰੋ ਹਿ ਨੀਤਿਜ੍ਞੋ ਵਿਪਤ੍ਤੌ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਦਾਚਨ
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੋ ਨੀਤੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ।'