ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਰਜੀਵੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਨਾਮਨੁਰੂਪਕਃ
ਚੌਥੇ ਪਹਿਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ।
ਯਾਦृਸ਼ੇ ਚ ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਜਨ੍ਮ ਪ੍ਰਸਵਸ੍ਤਾਦृਸ਼ੇ ਭਵੇਤ੍
ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਣਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲਲਂ ਤ੍ਵੇਕਰਾਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਇੱਕੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਣਨ ਵਾਲਾ ਰਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਹ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਸਤ੍ਰਯੇ ਮਾਂਸਪਿਣ੍ਡੋ ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਚ ਚਮੜੀ ਦਾ ਗੁੱਛਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਆਦਿ ਅੰਗ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ।
ਭਵੇਤ੍ਤੁ ਜੀਵਸਂਚਾਰਃ षਣ੍ਮਾਸੇ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਛੇਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਜਿੰਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ।
ਮਾਤृਜਗ੍ਧਾਨ੍ਨਪਾਨਂ ਚ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇऽਮੇਧ੍ਯਸ੍ਥਲੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਮਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਖਾਂਦੀ ਪੀਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਬੱਚਾ ਵੀ ਖਾਂਦਾ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਚ ਚਤੁਰੋ ਮਾਸਾਨ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਮਯਾਤਨਾਮ੍ 2.36.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਸਹਿ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਿਗ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਵ੍ਯੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਿਸ੍ਮृਤੋ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਯਾ
ਉਹ ਦਿਸਾ, ਥਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਯਤ੍ਤੋऽਪ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮਸ਼੍ਚ ਮਸ਼ਕਾਦਿਨਿ ਵਾਰਣੇ
ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਮੱਖੀਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ੍ਤਨਾਨ੍ਧੋऽਪ੍ਯਸਮਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਯਾਞ੍ਚਾਂ ਕਰ੍ਤੁਮਭੀਪ੍ਸਿਤਾਮ੍
ਛਾਤੀ ਲੱਗ ਕੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ।
ਪੌਗਣ੍ਡੇ ਯਾਤਨਾਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਤੇ ਯੌਵਨਂ ਪੁਨਃ
ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਹਾਰਮੈਥੁਨਾਰ੍ਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਨਾਨਾਮੋਹਾਦਿਵੇष੍ਟਿਤਃ
ਉਹ ਭੁੱਖ, ਕਾਮ ਤੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਯਾਵਤ੍ਸਮਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਤਾਵਦੇਵ ਹਿ ਪੂਜਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਸਮਰਥ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੀ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾऽਤੀਵ ਜਰਾਯੁਕ੍ਤੋ ਜਡੋऽਤਿਬਧਿਰੋ ਭਵੇਤ੍
ਜਦ ਉਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਕ ਬੁੱਢਾ, ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਬਹਿਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਤਦਨ੍ਤਰੇऽਨੁਤਾਪਂ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਸਨ੍ਤਤਂ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਮਾਨਵੀਂ ਯੋਨਿਂ ਲਭਾਮਿ ਭਾਰਤੇ ਯਦਿ
ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, 'ਕਾਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।'
ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਿ ਮਨਸਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਂ ਤਂ ਜਡਂ ਸੁਰ 2.36.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਉਹ ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਯਮਦੂਤਂ ਚ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਂ ਚ ਦਣ੍ਡਿਨਮ੍
ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫਾਹੀ ਤੇ ਲਾਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰ੍ਯ੍ਯਮੁਪਾਯੈਸ਼੍ਚ ਬਲਿष੍ਠਂ ਚ ਭਯਙ੍ਕਰਮ੍
ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ਮਹਾਭੀਤੋ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਚ ਸਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ, ਵੱਡੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉਹ ਪੇਸ਼ਾਬ ਤੇ ਗੁਆਣ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
ਅਂਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਂ ਪੁਰੁषਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰਃ
ਜਦੋਂ ਜਮ ਦੇ ਸੇਵਕ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,
ਜੀਵੋ ਗਤ੍ਵਾ ਯਮਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞਮੇਵ ਚ
ਉਹ ਜਿੰਦ ਜਮ ਦੇ ਦਰਬਾਰ 'ਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਜਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਵਿਚਾਰਜ੍ਞਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਸਰ੍ਵਤੋਮੁਖਮ੍
ਉਹ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਵਹ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਸ਼ੁਕਾਧਾਨਂ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਮ੍
ਉਹ ਅੱਗ ਵਿਚ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਪਨ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਨਾਮ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਾਟਿਕਮਾਲਯਾ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਫੈਦ ਸੁਤਲੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਗਦ੍ਗਦਂ ਸਾਸ਼੍ਰੁਨੇਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਿਨਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਰੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਸੁਖਦृਸ਼੍ਯਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ 2.36.
ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਰੂਪਂ ਪਾਪਿਨਾਂ ਚ ਭਯਙ੍ਕਰਮ੍
ਨੇਕ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਵਿਚਾਰੇਣ ਯੇषਾਂ ਯਦੁਚਿਤਂ ਫਲਮ੍
ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਤੇषਾਂ ਗਤਾਯਾਤੇ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਜੀਵਿਨਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ।