ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਰਾਹ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਚਰਨ੍ਤਿ ਜੀਵਿਨਸ਼੍ਚਾਦੌ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੌ ਦੁਃਖਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ
ਜੀਵ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਖੀਰਕਾਰ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਾਤਮਧੁਰੇ ਲੋਭਾਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੇ ਚ ਸੁਖਮਾਨਿਨਃ
ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਸੁਖ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਦੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਭ੍ਰਮਣਂ ਮੁਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਕृष੍ਣਾਨੁਗ੍ਰਹਾਚ੍ਚ ਸਤ੍ਸਙ੍ਗਂ ਲਭਤੇ ਜਨਃ
ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਧੁਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਪ੍ਰਦੀਪੇਨ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍
ਸਾਧੂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਯੋਗੇਨ ਤਪਸਾऽਨਸ਼ਨੇਨ ਚ
ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ, ਤਪ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਗੁਰੋਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਵਸਰੇਣ ਚ 2.36.
ਇਹ ਗੱਲ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ, ਸਤਸੰਗ ਦੇ ਵੇਲੇ ਸੁਣੀ ਸੀ।
ਅਧੁਨਾ ਵਿਧਿਨਾ ਦਤ੍ਤੋ ਵਿਪਤ੍ਤੌ ਜ੍ਞਾਨਸਾਗਰਃ
ਹੁਣ, ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਸਿਨ੍ਧੋ ਦੀਨਬਨ੍ਧੋ ਮਹ੍ਯਂ ਦੀਨਾਯ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੁਸੀਬਤੀਆਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਗੁਰੁਃ
ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਮੁਸਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ ਆਪਾਤਤੋ ਦੁਃਖਬੀਜਂ ਪਰਿਣਾਮਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁੱਖ ਦਾ ਬੀਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਗਰ੍ਭਯਾਤਨਾਨਾਸ਼ਪੀਡਾਖਣ੍ਡਨਕਾਰਣਮ੍
ਇਹ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਗਰਭ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਵृਕ੍ਸ਼ਾਙ੍ਕੁਰਚ੍ਛੇਦਕਾਰਣਂ ਸਰ੍ਵਤਾਰਕਮ੍
ਇਹ ਕਰਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਤਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਦਾਨੇਨ ਤਪਸਾ ਵਾऽਪਿ ਵ੍ਰਤੇਨਾਨਸ਼ਨਾਦਿਨਾ
ਦਾਨ, ਤਪ, ਜਾਂ ਵਰਤ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ,
ਕਾਮ੍ਯਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਚੈਵ ਮੂਲਂ ਸਂਛਿਦ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹਵਾਂ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਜਤਨ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦਸਂਕਲ੍ਪਿਤਮੇਵ ਚ
ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਤਵਿਕ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਲਾਲਚ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਸਾਂਸਾਰਿਕਾਣਾਮੇਤਤ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਮੋਚਕਂ ਵਿਦੁਃ 2.36.
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੇਵਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਧਾਯੋਤ੍ਤਮਦੇਹਕਮ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਤਮ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ।
ਹਰਿਸੇਵਾਦਿਰੂਪਾਂ ਚ ਮੁਕ੍ਤਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵੈष੍ਣਵਾਃ
ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਗਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਮਰਣਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਵਿष੍ਣੋਰਰ੍ਚਨਂ ਪਾਦਸੇਵਨਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਯਾਦ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ,
ਚਰਣੋਦਕਪਾਨਂ ਚ ਤਨ੍ਮਂਤ੍ਰਜਪਨਂ ਪਰਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨਾ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯਜ੍ਞਾਨਂ ਦਤ੍ਤਂ ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯੇਨ ਮੇ
ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸ ਜਨ੍ਮਦਾਤਾ ਸ ਗੁਰੁਃ ਸ ਚ ਬਨ੍ਧੁਃ ਸਤਾਂ ਪਰਃ
ਉਹ ਹੀ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਹੀ ਸਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਦਨ੍ਯਮਾਰ੍ਗਂ ਚ ਵਿਨਾ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸੇਵਨਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਏ,
ਸਨ੍ਤਤਂ ਜਗਤਾਂ ਕृष੍ਣਨਾਮ ਮਙ੍ਗਲਕਾਰਣਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਤੇਭ੍ਯੋऽਪ੍ਯਪੈਤਿ ਕਾਲਸ਼੍ਚ ਮृਤ੍ਯੁਸ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਰੋਗ ਏਵ ਚ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਮਾਂ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਸਿਰਫ ਰੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਮਨ੍ਤ੍ਰੋਪਾਸਕਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ਼੍ਵਪਚੋऽਪਿ ਵਾ 2.36.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੀਚ ਜਾਤਿ ਦਾ ਹੋਵੇ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੂਜਿਤਃ ਸੋऽਪਿ ਮਧੁਪਰ੍ਕਾਦਿਨਾ ਚ ਯਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਧੁਪਰਕ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਹੈ,
ਜ੍ਞਾਨਸਾਰਂ ਤਪਃਸਾਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਰਂ ਪਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਉਹ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮੂਲ, ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਅਸਲ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਗਲ ਹੈ,