ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਪੁष੍ਪਂ ਗਰ੍ਵਾਦ੍ਵੈ ਹਸ੍ਤਿਮਸ੍ਤਕੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਫੁੱਲ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,
ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤੋऽਹਂ ਨ ਬਿਭੇਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਵਿਧਿਮ੍
ਮੈਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਭਗਤ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਂ ਵਿਧੀ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ।
ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਤੇ ਤਾਤਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਕਸ਼ਯਪ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਕੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਧृਤ੍ਵਾ ਤਚ੍ਚਰਣਦ੍ਵਯਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਚਰਨ ਫੜ ਲਏ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਹृਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ਚੇਤ੍ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਕਿਯਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਦੇਹਿ ਮੇ
ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਮੇਰੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਤੂੰ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦੇ।
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਂ ਵਿਪਦਾਂ ਬੀਜਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਜ੍ਞਾਨਕਾਰਣਮ੍
ਰਾਜਪਦ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨ੍ਮਮृਤ੍ਯੁਜਰਾਰੋਗਸ਼ੋਕਦੁਃਖਾਂਕੁਰਂ ਪਰਮ੍
ਇਹੀ ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਬੁੱਢਾਪਾ, ਰੋਗ, ਗਮ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪਨ੍ਮਤ੍ਤਃ ਸਮੂਢਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਮਤ੍ਤਃ ਸਚੇਤਨਃ 2.36.
ਦੌਲਤ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਇਨਸਾਨ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਹੋਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪਨ੍ਮਦੇ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਿषਯਾਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਦੌਲਤ ਦੇ ਗੁਮਾਨ ਵਿਚ ਬੰਦਾ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਤੇ ਭੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਵਿਧੋ ਵਿषਯਾਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਰਾਜਸਸ੍ਤਾਮਸਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਰਾਜਸੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਤਾਮਸੀ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਰਾਹ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਚਰਨ੍ਤਿ ਜੀਵਿਨਸ਼੍ਚਾਦੌ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੌ ਦੁਃਖਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ
ਜੀਵ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਖੀਰਕਾਰ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਾਤਮਧੁਰੇ ਲੋਭਾਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੇ ਚ ਸੁਖਮਾਨਿਨਃ
ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਸੁਖ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਦੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਭ੍ਰਮਣਂ ਮੁਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਕृष੍ਣਾਨੁਗ੍ਰਹਾਚ੍ਚ ਸਤ੍ਸਙ੍ਗਂ ਲਭਤੇ ਜਨਃ
ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਧੁਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਪ੍ਰਦੀਪੇਨ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍
ਸਾਧੂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਯੋਗੇਨ ਤਪਸਾऽਨਸ਼ਨੇਨ ਚ
ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ, ਤਪ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਗੁਰੋਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਵਸਰੇਣ ਚ 2.36.
ਇਹ ਗੱਲ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ, ਸਤਸੰਗ ਦੇ ਵੇਲੇ ਸੁਣੀ ਸੀ।
ਅਧੁਨਾ ਵਿਧਿਨਾ ਦਤ੍ਤੋ ਵਿਪਤ੍ਤੌ ਜ੍ਞਾਨਸਾਗਰਃ
ਹੁਣ, ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਸਿਨ੍ਧੋ ਦੀਨਬਨ੍ਧੋ ਮਹ੍ਯਂ ਦੀਨਾਯ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੁਸੀਬਤੀਆਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਗੁਰੁਃ
ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਮੁਸਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ ਆਪਾਤਤੋ ਦੁਃਖਬੀਜਂ ਪਰਿਣਾਮਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁੱਖ ਦਾ ਬੀਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਗਰ੍ਭਯਾਤਨਾਨਾਸ਼ਪੀਡਾਖਣ੍ਡਨਕਾਰਣਮ੍
ਇਹ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਗਰਭ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਵृਕ੍ਸ਼ਾਙ੍ਕੁਰਚ੍ਛੇਦਕਾਰਣਂ ਸਰ੍ਵਤਾਰਕਮ੍
ਇਹ ਕਰਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਤਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਦਾਨੇਨ ਤਪਸਾ ਵਾऽਪਿ ਵ੍ਰਤੇਨਾਨਸ਼ਨਾਦਿਨਾ
ਦਾਨ, ਤਪ, ਜਾਂ ਵਰਤ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ,
ਕਾਮ੍ਯਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਚੈਵ ਮੂਲਂ ਸਂਛਿਦ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹਵਾਂ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਜਤਨ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦਸਂਕਲ੍ਪਿਤਮੇਵ ਚ
ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਤਵਿਕ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਲਾਲਚ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਸਾਂਸਾਰਿਕਾਣਾਮੇਤਤ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਮੋਚਕਂ ਵਿਦੁਃ 2.36.
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੇਵਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਧਾਯੋਤ੍ਤਮਦੇਹਕਮ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਤਮ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ।
ਹਰਿਸੇਵਾਦਿਰੂਪਾਂ ਚ ਮੁਕ੍ਤਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵੈष੍ਣਵਾਃ
ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਗਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।