ਤਤੋ ਨਾਨਾਵਿਧਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਜਾਤਯਸ਼੍ਚ ਤਤੋ ਨਰਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਣਕਾਰਃ ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਵਣਿਕ੍ਤਥਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰੋ ਦੈਵਜ੍ਞੋਪਜੀਵੀ ਵੈਦ੍ਯਜੀਵੀ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋਤਿਸ਼ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵੈਦ ਬਣ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ—
ਸ ਯਾਤਿ ਨਾਗਵੇष੍ਟਂ ਚ ਨਾਗੈਰ੍ਵੇष੍ਟਿਤ ਏਵ ਚ
—ਉਹ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਭਵੇਤ੍ਸ ਗਣਕੋ ਵੈਦ੍ਯੋ ਵੈ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਸੁ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਗਣਿਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਵੈਦ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਚ ਕੁਣ੍ਡਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ ਪਤਿਵ੍ਰਤੇ 2.31.
ਹੇ ਪਤਿਵਰਤਾ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁਆਂਡੀਆਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸਨ੍ਤਿ ਪਾਤਕਿਨਸ੍ਤੇषੁ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਭੋਗਿਨਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਵਾਚ ਨਾਨਾਪੁਰਾਣੇਤਿਹਾਸਪਾਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਕਃ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਰਾਣਿਆਂ, ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਤੇ ਪਾਂਚਰਾਤਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸਾਰਭੂਤਂ ਯਤ੍ਸਰ੍ਵੇष੍ਟਂ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਮਤਮ੍
ਜੋ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮੂਲ ਹੈ, ਸਭ ਦੀ ਚਾਹਤ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਯਸ਼ਃਪ੍ਰਦਂ ਧਰ੍ਮਦਂ ਚ ਸਰ੍ਵਮਂਗਲਮਂਗਲਮ੍
ਜੋ ਇੱਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨੇਕ ਰਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ੁਭਤਾ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ,
ਕੁਣ੍ਡਾਨਿ ਚ ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਨੈਵ ਪਤਂਤਿ ਚ
ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖੱਡ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।
ਕਿਮਾਕਾਰਾਣਿ ਕੁਣ੍ਡਾਨਿ ਕਾਨਿ ਤੇषਾਂ ਮਤਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਖੱਡਾਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਰਾਏ ਹੈ?
ਸ੍ਵਦੇਹੇ ਭਸ੍ਮਸਾਦ੍ਭੂਤੇ ਯਾਂਤਿ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰਂ ਨਰਾਃ
ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਰਾਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਜਹਾਨਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਚਿਰਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ਭੋਗੇਨ ਕਥਂ ਦੇਹੋ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ ਵੀ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ?
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਕਥਾਂ ਕਥਿਤੁਮਾਰੇਭੇ ਗੁਰੁਂ ਨਤ੍ਵਾ ਚ ਨਾਰਦ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਯਮ ਉਵਾਚ ਪੁਰਾਣੇष੍ਵਿਤਿਹਾਸੇषੁ ਪਾਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਾਦਿਕੇषੁ ਚ
ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੁਰਾਣਿਆਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਕਿਆਂ ਤੇ ਪਾਂਚਰਾਤਰ ਆਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ,
ਅਨ੍ਯੇषੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਵੇਦਾਂਗੇषੁ ਚ ਸੁਵ੍ਰਤੇ 2.32.
ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਹੇ ਨੇਕ ਆਤਮਾ,
ਜਨ੍ਮਮृਤ੍ਯੁਜਰਾਰੋਗਸ਼ੋਕਸਨ੍ਤਾਪਤਾਰਣਮ੍
ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪਾ, ਰੋਗ, ਗਮ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਰਸਤਾ,
ਕਾਰਣਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧੀਨਾਂ ਨਰਕਾਰ੍ਣਵਤਾਰਣਮ੍
ਸਭ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਤੇ ਨਰਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ,
ਗੋਲੋਕਮਾਰ੍ਗਸੋਪਾਨਮਵਿਨਾਸ਼ਿਪਦਪ੍ਰਦਮ੍
ਗੋਲੋਕ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਰਾਹ ਤੇ ਅਟੱਲ ਅਵਸਥਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਕੁਣ੍ਡਾਨਿ ਯਮਦੂਤਂ ਚ ਯਮਂ ਚ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰਾਨ੍
ਉਹ ਖੱਡਾਂ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ, ਯਮ ਆਪ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਨੌਕਰ,
ਹਰਿਵ੍ਰਤਂ ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਗृਹਿਣਃ ਕਰ੍ਮਭੋਗਿਨਃ
ਜੋ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਹਰੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਪ੍ਰਣਮਂਤਿ ਹਰਿਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਰ੍ਯ੍ਯਰ੍ਚਾਂ ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਚ
ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਤ੍ਰਿਸਨ੍ਧ੍ਯਪੂਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਚਾਰਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ,
ਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਭੋਗਿਨੋऽਨ੍ਯੇ ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਦੇਵਾਨ੍ਯਕਿਂਕਰਾਃ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਂ ਨ ਹਿ ਲਿਪ੍ਸਨ੍ਤਿ ਕृष੍ਣਸੇਵਾਂ ਵਿਨਾ ਨਰਾਃ
ਉਹ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਨੌਕਰ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮ੍ਮਨਿਰਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਵਿਰਤਾਸ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟੇ ਹੋਏ ਹਨ,
ਭੀਤਾਃ ਕृष੍ਣੋਪਾਸਕਾਚ੍ਚ ਵੈਨਤੇਯਾਦਿਵੋਰਗਾਃ 2.32.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਆਦਿਕ ਸੱਪ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਾਸ੍ਯਸੀਤਿ ਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਹਰਿਭਕ੍ਤਾਸ਼੍ਰਮਂ ਵਿਨਾ
ਹਰ ਥਾਂ, ਪਰ ਮਾਧਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਤੂੰ ਚਲਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਕਰੋਤਿ ਨਖਰਾਞ੍ਜਲ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਭੀਤਵਤ੍
ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਡਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਲਂਘ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਚ ਗੋਲੋਕੇ ਗਚ੍ਛਤਾਂ ਸਤਾਮ੍
ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਗੋਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।