ਦੇਵਤਾਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗੁਰੁਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਸਤਿ
ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—
ਨ ਦਦਾਤ੍ਯਾਸ਼ਿषਂ ਕੋਪਾਤ੍ਪ੍ਰਣਤਾਯ ਚ ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਏ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ—
ਗੋਹਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਚ ਕਥਿਤਾ ਚਾਤਿਦੇਸ਼ਿਕੀ
ਗਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ—
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਵਾਚ ਨ੍ਯੂਨਾਧਿਕੇ ਚ ਕੋ ਭੇਦਸ੍ਤਨ੍ਮਾਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਘੱਟ ਤੇ ਵੱਧ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦੇ।
ਯਮ ਉਵਾਚ ਕੁਤ੍ਰਾਤਿਦੇਸ਼ਿਕਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਾਸ੍ਤਵੋ ਨ੍ਯੂਨ ਏਵ ਚ
ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕਿੱਥੇ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਘੱਟ ਹੈ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਅਸਲ ਵੱਧ ਹੈ?
ਕੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸਮਤਾ ਸਾਧ੍ਵਿ ਤਯੋਰ੍ਵੇਦਪ੍ਰਮਾਣਤਃ
ਹੇ ਚੰਗੀ ਔਰਤ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਦੱਸ, ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਬਰਾਬਰੀ ਹੈ?
ਪੁਰਾ ਪਰਿਚਿਤੇ ਵਿਪ੍ਰੇ ਵਿਦ੍ਯਾਮਨ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਦਾਤਰਿ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਮੰਤਰ ਦਿੱਤੇ—
ਪਿਤੁਃ ਸ਼ਤਗੁਣਾ ਮਾਤਾ ਮਾਤੁਃ ਸ਼ਤਗੁਣਸ੍ਤਥਾ
ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿਉ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ।
ਗੁਰੁਤੋ ਗੁਰੁਪਤ੍ਨੀ ਚ ਗੌਰਵੇ ਚ ਗਰੀਯਸੀ ।। 2.30.
ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ।
ਵਿਪ੍ਰਃ ਸ਼ਿਵਸਮੋ ਯਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਿਵ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਗਙ੍ਗਾਸਮਂ ਤੋਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਵ੍ਯਾਸਸਮਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹਰ ਪਾਣੀ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਆਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ।
ਆਤਿਦੇਸ਼ਿਕਹਤ੍ਯਾਯਾ ਵਾਸ੍ਤਵਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਃ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਸਧਾਰਣ ਹੱਤਿਆ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਤਿਦੇਸ਼ਿਕਹਤ੍ਯਾਯਾ ਭੇਦਸ਼੍ਚ ਕਥਿਤਃ ਸਤਿ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਬਾਰੇ ਫਰਕ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੀ ਗਮ੍ਯਾ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਿਤਿ ਵੇਦੇ ਨਿਰੂਪਿਤਾ
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਉਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਯੋਗ ਹੈ।
ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ਼ੇषਂ ਸ਼ृਣੁ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਜੋ ਕੁਝ ਆਮ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਖਾਸ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ, ਸੋਹਣੀਏ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿਪ੍ਰਪਤ੍ਨੀ ਚ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਕਾਮਿਨੀ
ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਸ਼ੂਦਰ ਮਹਿਲਾ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ਼੍ਚੇਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀਂ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਸ਼ਤਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ੂਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਲਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਵ੍ਰਜੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰੋ ਵृषਲੀਪਤਿਰੇਵ ਸਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੂਦਰ ਮਹਿਲਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਚੁੱਟੜੀ ਦੀ ਪਤੀ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਠਾਸਮਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਪਿਂਡੋ ਮੂਤ੍ਰਤੁਲ੍ਯਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣਮ੍ 2.30.
ਉਸਦਾ ਭੋਜਨ ਵਿਸ਼ਟਾ ਵਰਗਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਰਪਣ ਮੂਤ ਵਰਗੀ ਮੰਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੋਟਿਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਰ੍ਚਾਤਪਸਾऽਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਕੋਟੀਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਪੂਣ, ਜੋ ਸੰਧਿਆ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਮਿਲੀ,
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਪੀਤੀ ਵਿਡ੍ਭੋਜੀ ਵृषਲੀਪਤਿਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ, ਗੰਦ ਖਾਂਦਾ ਜਾਂ ਚੁੱਟੜੀ ਦੀ ਪਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ—
ਗੁਰੁਪਤ੍ਨੀਂ ਰਾਜਪਤ੍ਨੀਂ ਸਪਤ੍ਨੀਮਾਤਰਂ ਪ੍ਰਸੂਮ੍
ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸਹੇਲੀ ਦੀ ਮਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ,
ਸੋਦਰਭ੍ਰਾਤृਜਾਯਾਂ ਚ ਮਾਤੁਲਾਨੀਂ ਪਿਤृਪ੍ਰਸੂਮ੍
ਸੱਗੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮਾਮੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਪਿਉ ਦੀ ਪਤਨੀ,
ਸ਼ਿष੍ਯਾਂ ਚ ਸ਼ਿष੍ਯਪਤ੍ਨੀਂ ਚ ਭਗਿਨੇਯਸ੍ਯ ਕਾਮਿਨੀਮ੍
ਛੇਲੇ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਛੇਲੀ ਜਾਂ ਭੈਣ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ—
ਏਤਾਸ੍ਵੇਕਾਮਨੇਕਾਂ ਵਾ ਯੋ ਵ੍ਰਜੇਨ੍ਮਾਨਵੋऽਧਮਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਹਿਲਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਆਦਮੀ ਹੈ।
ਅਕਰ੍ਮ੍ਮਾਰ੍ਹੋऽਪਿ ਸੋऽਸ੍ਪृਸ਼੍ਯੋ ਲੋਕੇ ਵੇਦੇऽਤਿ ਨਿਨ੍ਦਿਤਃ
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਛੂਤ ਤੇ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਾ ਜੋਗ ਹੈ।
ਕਰੋਤ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਚ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਵਾ ਨ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ,
ਵੈष੍ਣਵਂ ਚ ਤਥਾ ਸ਼ੈਵਂ ਸ਼ਾਕ੍ਤਂ ਸੌਰਂ ਚ ਗਾਣਪਮ੍
ਵੈਸ਼ਨਵ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ, ਸ਼ਾਕਤ, ਸੂਰਜ ਭਗਤ ਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਭਗਤ ਵੀ,
ਪ੍ਰਵਾਹਮਵਧਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਾਵਦ੍ਧਸ੍ਤਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ 2.30.
ਜਿਵੇਂ ਚਾਰ ਹੱਥਾਂ ਜਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਤੱਕ ਧਾਰਾ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਤਤ੍ਰ ਨਾਰਾਯਣਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਹਰੇਃ ਪਦੇ
ਉਥੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ,