ਸਰ੍ਵਦੇਵੀਸ੍ਵਰੂਪਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਾਦ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਵਨ੍ਦਿਤਾਮ੍
ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ,
ਕृष੍ਣਜਨ੍ਮਾष੍ਟਮੀਂ ਰਾਮਨਵਮੀਂ ਪੁਣ੍ਯਦਾਂ ਪਰਾਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਅੱਠਵੇਂ ਤਿਥੀ ਤੇ ਜਨਮ, ਰਾਮ ਦਾ ਨੌਵੇਂ ਤੇ ਜਨਮ, ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ,
ਪਞ੍ਚਪਰ੍ਵਾਣਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਯੇ ਨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦੇ,
ਅਮ੍ਬੁਵੀਚ੍ਯਾਂਬੁਖਨਨੇ ਜਲੇ ਸ਼ੌਚਾਦਿਕਂ ਚ ਯੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਪਾਣੀ, ਲਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਚਤਾ ਆਦਿ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ,
ਗੁਰੁਂ ਚ ਮਾਤਰਂ ਤਾਤਂ ਸਾਧ੍ਵੀਂ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਸੁਤਂ ਸੁਤਾਮ੍
ਗੁਰੂ, ਮਾਂ, ਪਿਓ, ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧੀ,
ਵਿਵਾਹੋ ਯਸ੍ਯ ਨ ਭਵੇਨ੍ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸੁਤਂ ਚ ਯਃ
ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਜੋ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ,
ਹਰੇਰਨੈਵੇਦ੍ਯਭੋਜੀ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਨ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਰੀ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,
ਆਹਾਰਂ ਕੁਰ੍ਵਤੀਂ ਗਾਂ ਚ ਪਿਬਨ੍ਤੀਂ ਯੋ ਨਿਵਾਰਯੇਤ੍
ਜੋ ਗਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਾ ਖਾਣ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ,
ਦਣ੍ਡੈਰ੍ਗਾਸ੍ਤਾਡਯੇਨ੍ਮੂਢੋ ਯੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵृषਵਾਹਕਃ
ਜੋ ਮੂਰਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵੱਛੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਦਦਾਤਿ ਗੋਭ੍ਯ ਉਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਯੋਜਯੇਦ੍ਵृषਵਾਹਕਮ੍ ।। 2.30.
ਜੋ ਗਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਲਈ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵृषਲੀਪਤਿਂ ਯਾਜਯੇਦ੍ਯੋ ਭੁਂਕ੍ਤੇऽਨ੍ਨਂ ਤਸ੍ਯ ਯੋ ਨਰਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦੀ ਔਰਤ ਦੇ ਪਤੀ ਲਈ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰੋਂ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—
ਪਾਦਂ ਦਦਾਤਿ ਵਹ੍ਨੌ ਚ ਗਾਸ਼੍ਚ ਪਾਦੇਨ ਤਾਡਯੇਤ੍
ਜੋ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ—
ਯੋ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਪਾਦੇਨ ਸ਼ੇਤੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਂਘ੍ਰਿਰੇਵ ਚ
ਜੋ ਤੇਲ ਲੱਗੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤੇਲ ਲੱਗੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਅਵੀਰਾਨ੍ਨਂ ਚ ਯੋ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਯੋਨਿਜੀਵੀ ਚ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਜਾਂ ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮੰਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਦਾ ਹੈ—
ਪਿਤॄਂਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਕਾਲੇ ਚ ਤਿਥਿਕਾਲੇ ਚ ਦੇਵਤਾਮ੍
ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਤਿਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਸ੍ਵਭਰ੍ਤਰਿ ਚ ਕृष੍ਣੇ ਚ ਭੇਦਬੁਦ੍ਧਿਂ ਕਰੋਤਿ ਯਾ
ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਕਰਦੀ ਹੈ—
ਗੋਮਾਰ੍ਗਖਨਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਪਤੇ ਸਸ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਜੋ ਗਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਖੋਦ ਕੇ ਉੱਥੇ ਫ਼ਸਲ ਵਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਰਾਜਕੇ ਦੈਵਕੇ ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਗੋਸ੍ਵਾਮੀ ਗਾਂ ਨ ਪਾਤਯੇਤ੍
ਚਾਹੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਪਣੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਡਿੱਗਣ ਨਾ ਦੇਵੇ—
ਪ੍ਰਾਣਿਨਂ ਲਂਘਯੇਦ੍ਯੋ ਹਿ ਦੇਵਾਰ੍ਚਾਯਾਂ ਰਤਂ ਜਲਮ੍ ।।2.30.
ਜੋ ਕੋਈ ਜੀਵ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਰੱਖੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਸ਼ਸ਼੍ਵਨ੍ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਵਾਦੀ ਯੋ ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਦੀ ਪ੍ਰਤਾਰਕਃ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਦੇਵਤਾਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗੁਰੁਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਸਤਿ
ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—
ਨ ਦਦਾਤ੍ਯਾਸ਼ਿषਂ ਕੋਪਾਤ੍ਪ੍ਰਣਤਾਯ ਚ ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਏ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ—
ਗੋਹਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਚ ਕਥਿਤਾ ਚਾਤਿਦੇਸ਼ਿਕੀ
ਗਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ—
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਵਾਚ ਨ੍ਯੂਨਾਧਿਕੇ ਚ ਕੋ ਭੇਦਸ੍ਤਨ੍ਮਾਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਘੱਟ ਤੇ ਵੱਧ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦੇ।
ਯਮ ਉਵਾਚ ਕੁਤ੍ਰਾਤਿਦੇਸ਼ਿਕਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਾਸ੍ਤਵੋ ਨ੍ਯੂਨ ਏਵ ਚ
ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕਿੱਥੇ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਘੱਟ ਹੈ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਅਸਲ ਵੱਧ ਹੈ?
ਕੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸਮਤਾ ਸਾਧ੍ਵਿ ਤਯੋਰ੍ਵੇਦਪ੍ਰਮਾਣਤਃ
ਹੇ ਚੰਗੀ ਔਰਤ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਦੱਸ, ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਬਰਾਬਰੀ ਹੈ?
ਪੁਰਾ ਪਰਿਚਿਤੇ ਵਿਪ੍ਰੇ ਵਿਦ੍ਯਾਮਨ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਦਾਤਰਿ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਮੰਤਰ ਦਿੱਤੇ—
ਪਿਤੁਃ ਸ਼ਤਗੁਣਾ ਮਾਤਾ ਮਾਤੁਃ ਸ਼ਤਗੁਣਸ੍ਤਥਾ
ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿਉ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ।
ਗੁਰੁਤੋ ਗੁਰੁਪਤ੍ਨੀ ਚ ਗੌਰਵੇ ਚ ਗਰੀਯਸੀ ।। 2.30.
ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ।
ਵਿਪ੍ਰਃ ਸ਼ਿਵਸਮੋ ਯਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਿਵ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।