ਕੁਮ੍ਭੀਪਾਕੇ ਸ ਚ ਵਸੇਦ੍ਯਾਵਦਿਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਉਹ 'ਕੁੰਭੀਪਾਕ' ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪਤਤਿ ਵਹ੍ਨੌ ਚ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪਤਤਿ ਕਣ੍ਟਕੇ
ਕਦੇ ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਕਾਂਟਿਆਂ ਉੱਤੇ,
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚ ਤਪ੍ਤਪਾषਾਣੇ ਤਪ੍ਤਲੋਹੇ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਤਃ
ਕਦੇ ਗਰਮ ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਗਰਮ ਲੋਹੇ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਕਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਾਨਿ ਸਰ੍ਪਸ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਸੁ
ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਕਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਸੱਪ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਭਵੇਤ੍ਸ ਵृषਣੋ ਗਲਤ੍ਕੁष੍ਠੀ ਦਰਿਦ੍ਰਕਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਨਪੁੰਸਕ, ਕੋੜ੍ਹੀ ਤੇ ਗਰੀਬ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਵਾਚ ਕਾ ਵਾ ਨृਣਾਮਗਮ੍ਯਾ ਵਾ ਕੋ ਵਾ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਵਿਹੀਨਕਃ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਮਨ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਣ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?
ਅਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਪੁਮਾਨ੍ਕੋ ਵਾ ਕੋ ਵਾ ਤੀਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹੀ
ਕੌਣ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਦীক্ষਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਤੇ ਕੌਣ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਦਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸੂਪਕਾਰਃ ਕਃ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋ ਵृषਲੀਪਤਿਃ
ਕੌਣ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਰੋਟੀ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਸੁਸਤ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਣ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦੀ ਔਰਤ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ?
ਯਮ ਉਵਾਚ ਸ਼ਿਵੇ ਚ ਸ਼ਿਵਲਿਙ੍ਗੇ ਵਾ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯੇ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਮਣੌ ਤਥਾ
ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚਾਹੇ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਣੀ ਵਿੱਚ,
ਗਣੇਸ਼ੇ ਵਾ ਤਦਰ੍ਚ੍ਚਾਯਾਮੇਵਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸੁਨ੍ਦਰਿ 2.30.
ਜਾਂ ਗਣੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ—ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਏ।
ਸ੍ਵਗੁਰੌ ਸ੍ਵੇष੍ਟਦੇਵੇ ਵਾ ਜਨ੍ਮਦਾਤਰਿ ਮਾਤਰਿ
ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਦੇਵਤੇ ਵਿੱਚ, ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਿਉ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਾਂ ਵਿੱਚ,
ਵੈष੍ਣਵੇष੍ਵਨ੍ਯਭਕ੍ਤੇषੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇष੍ਵਿਤਰੇषੁ ਚ
ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਯੋ ਮੂਢੋ ਵਿष੍ਣੁਨੈਵੇਦ੍ਯੇ ਚਾਨ੍ਯਨੈਵੇਦ੍ਯਕੇ ਤਥਾ ਕਰੋਤਿ ਸਮਤਾਂ ਯੋ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਂ ਲਭੇਤ੍ਤੁ ਸਃ
ਜੋ ਮੂਰਖ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੋਈ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਨਾਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕਤਲ ਵਰਗੀ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰੇ ਕृष੍ਣੇ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਕਾਰਣੇ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ,
ਮਾਯਯਾऽਨੇਕਰੂਪੇ ਵਾऽਪ੍ਯੇਕ ਏਵ ਹਿ ਨਿਰ੍ਗੁਣੇ
ਜੋ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ,
ਪਿਤृਦੇਵਾਰ੍ਚਨਾਂ ਪੌਰ੍ਵਾਪਰਾਂ ਵੇਦਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾਮ੍
ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ, ਵੇਦਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ,
ਯੇ ਨਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਤਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੋਪਾਸਕਂ ਤਥਾ
ਜੋ ਲੋਕ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਿਵਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਕृष੍ਣਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਮੰਗਲ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰਾ ਹੈ,
ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਵ੍ਯਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ,
ਯੇ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾਂ ਨਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਂ ਸਤੀਮ੍ 2.30.
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ,
ਸਰ੍ਵਦੇਵੀਸ੍ਵਰੂਪਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਾਦ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਵਨ੍ਦਿਤਾਮ੍
ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ,
ਕृष੍ਣਜਨ੍ਮਾष੍ਟਮੀਂ ਰਾਮਨਵਮੀਂ ਪੁਣ੍ਯਦਾਂ ਪਰਾਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਅੱਠਵੇਂ ਤਿਥੀ ਤੇ ਜਨਮ, ਰਾਮ ਦਾ ਨੌਵੇਂ ਤੇ ਜਨਮ, ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ,
ਪਞ੍ਚਪਰ੍ਵਾਣਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਯੇ ਨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦੇ,
ਅਮ੍ਬੁਵੀਚ੍ਯਾਂਬੁਖਨਨੇ ਜਲੇ ਸ਼ੌਚਾਦਿਕਂ ਚ ਯੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਪਾਣੀ, ਲਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਚਤਾ ਆਦਿ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ,
ਗੁਰੁਂ ਚ ਮਾਤਰਂ ਤਾਤਂ ਸਾਧ੍ਵੀਂ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਸੁਤਂ ਸੁਤਾਮ੍
ਗੁਰੂ, ਮਾਂ, ਪਿਓ, ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧੀ,
ਵਿਵਾਹੋ ਯਸ੍ਯ ਨ ਭਵੇਨ੍ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸੁਤਂ ਚ ਯਃ
ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਜੋ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ,
ਹਰੇਰਨੈਵੇਦ੍ਯਭੋਜੀ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਨ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਰੀ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,
ਆਹਾਰਂ ਕੁਰ੍ਵਤੀਂ ਗਾਂ ਚ ਪਿਬਨ੍ਤੀਂ ਯੋ ਨਿਵਾਰਯੇਤ੍
ਜੋ ਗਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਾ ਖਾਣ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ,
ਦਣ੍ਡੈਰ੍ਗਾਸ੍ਤਾਡਯੇਨ੍ਮੂਢੋ ਯੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵृषਵਾਹਕਃ
ਜੋ ਮੂਰਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵੱਛੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਦਦਾਤਿ ਗੋਭ੍ਯ ਉਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਯੋਜਯੇਦ੍ਵृषਵਾਹਕਮ੍ ।। 2.30.
ਜੋ ਗਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਲਈ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।