ਲਾਲਾਕੁਣ੍ਡਮਸਿਕੁਣ੍ਡਂ ਚੂਰ੍ਣਕੁਣ੍ਡਂ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍
ਥੁੱਕ ਦਾ ਖੱਡ, ਰਾਖ ਦਾ ਖੱਡ, ਪਿਸੇ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਖੱਡ — ਇਹ ਸਭ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ।
ਜ੍ਵਾਲਕੁਣ੍ਡਂ ਭਸ੍ਮਕੁਣ੍ਡਂ ਪੂਤਿਕੁਣ੍ਡਂ ਚ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਅੱਗ ਦਾ ਖੱਡ, ਰਾਖ ਦਾ ਖੱਡ, ਸੜਨ ਵਾਲਾ ਖੱਡ ਵੀ, ਸੁੰਦਰਿ, ਇਹ ਸਭ ਹਨ।
ਗੋਧਾਮੁਖਂ ਨਕ੍ਰਮੁਖਂ ਗਜਦਂਸ਼ਂ ਚ ਗੋਮੁਖਮ੍
ਗੋਧੀ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਮਗਰਮੱਛ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਕੱਟ, ਤੇ ਗਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ।
ਪਾਂਸ਼ੁਭੋਜਂ ਪਾਸ਼ਵੇष੍ਟਂ ਸ਼ੂਲਪ੍ਰੋਤਂ ਪ੍ਰਕਮ੍ਪਨਮ੍
ਮਿੱਟੀ ਖਾਣਾ, ਫੰਦੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣਾ, ਬੀਲ ਨਾਲ ਛੇਦੀ ਹੋਣਾ, ਤੇ ਕੰਪਣਾ।
ਜਾਲਬਨ੍ਧਂ ਦੇਹਚੂਰ੍ਣਂ ਦਲਨਂ ਸ਼ੋषਣਙ੍ਕਰਮ੍ 2.29.
ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਣਾ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਪਿਸ ਕੇ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਣਾ, ਤੇ ਸੁੱਕ ਜਾਣਾ।
ਕੁਣ੍ਡਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਾਵਿਤ੍ਰਿ ਪਾਪਿਨਾਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ਦਾਨਿ ਚ
ਸਾਵਿਤਰੀ, ਇਹ ਖੱਡ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਦਣ੍ਡਹਸ੍ਤੈਃ ਸ਼ੂਲਹਸ੍ਤੈਃ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤੈਰ੍ਭਯਙ੍ਕਰੈਃ
ਲਾਠੀਆਂ, ਬੀਲਾਂ, ਤੇ ਫੰਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਡਰਾਉਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ।
ਤਮੋਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਦਯਾਹੀਨੈਰ੍ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ, ਦਇਆ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਔਖਾ।
ਯੋਗਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧਯੋਗੈਰ੍ਨਾਨਾਰੂਪਧਰੈਰ੍ਵਰੈਃ
ਯੋਗ ਵਿਚ ਰਤੇ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੰਗੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਰਤੈਃ ਸ਼ੈਵੈਃ ਸ਼ਾਕ੍ਤੈਃ ਸੌਰੈਸ਼੍ਚ ਗਾਣਪੈਃ
ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ, ਸ਼ਕਤੀ ਭਗਤ, ਸੂਰਿਆ ਭਗਤ, ਤੇ ਗਣਪਤੀ ਭਗਤ।
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮ੍ਮਨਿਰਤੈਰ੍ਵਾऽਪਿ ਵਿਰਤੈਰ੍ਵਾ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਕੈਃ
ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਜਾਂ ਵਿਰਕਤ ਹੋਏ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਵਾਲੇ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਸਾਧ੍ਵਿ ਕੁਣ੍ਡਸਂਖ੍ਯਾਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਸਾਧਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਖੱਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਨਾਰਦਨਾਰਾਯਣਸਂਵਾਦੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਖਣ੍ਡੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਯਮਸਾਵਿਤ੍ਰੀਸਂਵਾਦੇ ਨਰਕਕੁਣ੍ਡਸਂਖ੍ਯਾਨਂ ਨਾਮੈਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣ 'ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ' ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ-ਖੰਡ ਵਿਚ, ਨਾਰਦ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਯਮ ਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ, ਨਰਕ ਦੇ ਖੱਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਉਨਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
2.30 ਯਮ ਉਵਾਚ ਤਪਸ੍ਵੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਚ ਨ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਯਤਿਃ
ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
ਕਟੁਵਾਚਾ ਬਾਨ੍ਧਵਾਂਸ਼੍ਚ ਖਲਤ੍ਵੇਨ ਚ ਯੋ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੜੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮੰਦ ਕਰਤੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗਾਤ੍ਰਲੋਮਪ੍ਰਮਾਣਾਬ੍ਦਂ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਹੁਤਾਸ਼ਨੇ
ਉਹ ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ ਹੈ, ਲੋਮ ਉੱਗਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਤृषਿਤਂ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਂ ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਂ ਗृਹਮਾਗਤਮ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਿਆਸਾ, ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਪਦਾ ਹੋਇਆ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਲੋਮਪ੍ਰਮਾਣਾਬ੍ਦਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਚ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਉਹ ਉਥੇ, ਲੋਮ ਉੱਗਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਥੇ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਵਿਵਾਰਾਰ੍ਕਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾਮਮਾਯਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਵਾਸਰੇ
ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਾਸੀ ਬਦਲਣ ਵੇਲੇ, ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਜਾਂ ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਦਿਨ—
ਸ ਯਾਤਿ ਕ੍ਸ਼ਾਰਕੁਣ੍ਡਂ ਚ ਸੂਤ੍ਰਮਾਨਾਬ੍ਦਮੇਵ ਚ
—ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਉੱਤੇ ਐਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੜਵੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਦਤ੍ਤਾਂ ਪਰਦਤ੍ਤਾਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵृਤ੍ਤਿਂ ਹਰੇਤ੍ਤੁ ਯਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
षष੍ਟਿਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਡ੍ਭੋਜੀ ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ
—ਉਹ ਉਥੇ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਗੰਦ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਕੀਯਤਡਾਗੇ ਚ ਤਡਾਗਂ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਚ 2.30.
ਜੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਤਲਾਬ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਤਲਾਬ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਤਦ੍ਰੇਣੁਮਾਨਵਰ੍षਂ ਚ ਤਦ੍ਭੋਜੀ ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ
—ਉਹ ਉਥੇ, ਉਸ ਤਲਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਖਾਂਦਿਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਕੀ ਮਿष੍ਟਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਕੁਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਸੁਆਦਲਾ ਖਾਣਾ ਇਕੱਲਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਫ਼ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਣਮਬ੍ਦਸ਼ਤਂ ਚੈਵ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਭਾਰਤੇ ਭਵੇਤ੍
ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤਰਂ ਮਾਤਰਂ ਚੈਵ ਗੁਰੁਂ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਸੁਤਂ ਸੁਤਾਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਅਧਿਆਪਕ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਧੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਪੂਰ੍ਣਮਬ੍ਦਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਤਦ੍ਭੋਜੀ ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ
—ਉਹ ਉਥੇ ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਖਾਂਦਿਆਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾਤਿਥਿਂ ਵਕ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਕਰੋਤਿ ਯੋ ਹਿ ਮਾਨਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—
ਯਾਨਿ ਕਾਨਿ ਚ ਪਾਪਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਕਾਨਿ ਚ
—ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪਾਪ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਤ—