ਹਰਿਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਰੂਪੇਕ੍ਸ਼ਣ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ ਭ੍ਰਮਤਿ ਭੂਤਲੇ
ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ, ਹਰੀ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਨ੍ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪृष੍ਟਂ ਜ੍ਞਾਤਂ ਸਰ੍ਵਮਭੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਜਾਣ ਲਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਮਨ ਚਾਹਿਆ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਪੁਰਾਣੋਪਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਭ੍ਰਮਭਞ੍ਜਨਮ੍
ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ, ਉਪਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਮਿਨਾਂ ਕਾਮਦਂ ਚੇਦਂ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੂਣਾਂ ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਮ੍
ਇਹ ਕਾਮਨਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਣ੍ਡਂ ਸਰ੍ਵਬੀਜਂ ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੰਬੰਧੀ ਭਾਗ ਸਭ ਕੁਝ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੀਜ ਹੈ ਤੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ।
ਵੈष੍ਣਵਾ ਯੋਗਿਨਃ ਸਨ੍ਤੋ ਨ ਚ ਭਿਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੌਨਕ
ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ, ਵੈਸ਼ਨਵ, ਜੋਗੀ ਤੇ ਨੇਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਸ ਵਿਚੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ।
ਸਨ੍ਤੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਸਙ੍ਗਾਦ੍ਯੋਗਿਸਂਗੇਨ ਯੋਗਿਨਃ
ਨੇਕ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋਗੀ ਜੋਗੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ।
ਯਤ੍ਰੋਦ੍ਭਵਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦੇਵੀਨਾਂ ਸਰ੍ਵਜੀਵਿਨਾਮ੍
ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੇਵੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੀਵਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੇ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਉਥੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਤ੍ਰ ਕਲਾਂਸ਼ਾਨਾਂ ਨਿਰੂਪਣਮ੍ 1.1.
ਉਥੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੁਕृਤੀਨਾਂ ਦੁष੍ਕृਤੀਨਾਂ ਯਦ੍ਯਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਉਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤੋ ਗਣੇਸ਼ਖਣ੍ਡੇ ਚ ਤਜ੍ਜਨ੍ਮ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਗਣੇਸ਼ ਸੰਬੰਧੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਣੇਸ਼ਭृਗੁਸਂਵਾਦੇ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਗਣੇਸ਼ ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਜਨ੍ਮਖਣ੍ਡਂ ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਸੰਬੰਧੀ ਭਾਗ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭੁਵੋ ਭਾਰਾਵਤਰਣਂ ਕ੍ਰੀਡਾਕੌਤੁਕਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣਾ, ਇੱਕ ਖੇਡ, ਅਚੰਭਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਪੁਰਾਣਪ੍ਰਵਰਂ ਪਰਮ੍
ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਉੱਚਾ ਪੁਰਾਣਾ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮੀਪ੍ਸਿਤਂ ਸ਼੍ਰੀਦਂ ਸਰ੍ਵਾਸ਼ਾਪੂਰ੍ਣਕਾਰਣਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਲਾਭ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਆਸ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਰਭੂਤਂ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਕੇਵਲਂ ਵੇਦਸਂਮਿਤਮ੍
ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੂਲ ਭਾਗ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤਕਂ ਤੇਨ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਪੁਰਾਵਿਦਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰਾਮਯੇ ਚ ਗੋਲੋਕੇ ਕृष੍ਣੇਨ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਾ 1.1.
ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮੇਣ ਦਤ੍ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਾਯ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਨਾਰਾਯਣਾਯ ਚ
ਧਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਰਦੋ ਵ੍ਯਾਸਦੇਵਾਯ ਪ੍ਰਦਦੌ ਜਾਹ੍ਨਵੀਤਟੇ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਿਆਸਦੇਵ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿੱਤਾ।
ਮਹ੍ਯਂ ਦਦੌ ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਪੁਣ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਿੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਤੇ, ਸੁਹਾਵਣੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ।
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਵ੍ਯਾਸੇਨੇਦਂ ਪੁਰਾਣਕਮ੍ ਤਤ੍ਫਲਂ ਲਭਤੇ ਨੂਨਮਧ੍ਯਾਯਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਚ
ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ, ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਿਆਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਸਦੇ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਯ ਸਂਵ੍ਯਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਣ੍ਡਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਖੰਡ।
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਹਰਿਂ ਦੇਵਾਨ੍ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਨਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸਨਾਤਨਾਨ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹਰੀ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਦੇ ਧਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਵ੍ਯਾਸਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਣ੍ਡਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਖੰਡ, ਜੋ ਵਿਆਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।
ਜ੍ਯੋਤਿਃਸਮੂਹਂ ਪ੍ਰਲਯੇ ਪੁਰਾऽऽਸੀਤ੍ਕੇਵਲਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਤਦ ਸਿਰਫ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਇਕ ਸਮੂਹ ਸੀ।
ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਮਯਸ੍ਯ ਚ ਵਿਭੋਸ੍ਤਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰੁਜ੍ਜ੍ਵਲਂ ਮਹਤ੍
ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਵੱਡੀ ਜੋਤ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੀ।
ਤੇषਾਮੁਪਰਿ ਗੋਲੋਕਂ ਨਿਤ੍ਯਮੀਸ਼੍ਵਰਵਦ੍ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਗੋਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ।