ਕੋ ਵਾ ਕਂ ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਕਿਯਨ੍ਤਂ ਤੇषੁ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਕੌਣ ਕਿਹੜੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਯਦ੍ਯਦਸ੍ਤਿ ਮਯਾ ਪृष੍ਟਂ ਤਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦੇ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ।। ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਯਮਃ । ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤੁਮਾਰੇਭੇ ਕਰ੍ਮਪਾਕਂ ਚ ਜੀਵਿਨਾਮ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਯਮ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਯਮ ਉਵਾਚ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤੇ ਪੂਰ੍ਵਵਿਦੁषਾਂ ਯੋਗਿਨਾਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਪਰਮ੍
ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਣੇ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਯੋਗੀਆਂ ਤੇ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ—
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਵਰਦਾਨੇਨ ਤ੍ਵਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਕਲਾ ਸਤਿ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈਂ।
ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੀਃ ਸ਼੍ਰੀਪਤੇਃ ਕ੍ਰੋਡੇ ਭਵਾਨੀ ਚ ਭਵੋਰਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਲੱਖਮੀ ਸ੍ਰੀਪਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਹੈ, ਤੇ ਭਵਾਨੀ ਭਵ ਦੇ ਸੀਨੇ ਤੇ ਹੈ,
ਧਰ੍ਮੋਰਸਿ ਯਥਾ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਮਨੌ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ ਤੇ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਮਨੂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ,
ਅਦਿਤਿਃ ਕਸ਼੍ਯਪੇ ਚਾਪਿ ਯਥਾऽਹਲ੍ਯਾ ਚ ਗੌਤਮੇ
ਜਿਵੇਂ ਅਦਿਤੀ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਅਹਲਿਆ ਗੌਤਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ,
ਯਥਾ ਰਤਿਃ ਕਾਮਦੇਵੇ ਯਥਾ ਸ੍ਵਾਹਾ ਹੁਤਾਸ਼ਨੇ
ਜਿਵੇਂ ਰਤੀ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ਅੱਗ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ,
ਵਰੁਣਾਨੀ ਚ ਵਰੁਣੇ ਯਜ੍ਞੇ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਵਰੁਣਾਨੀ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਯਜਨ ਵਿਚ ਹੈ,
ਸੌਭਾਗ੍ਯਾ ਸੁਪ੍ਰਿਯਾ ਤ੍ਵਂ ਚ ਭਵ ਸਤ੍ਯਵਤਿ ਪ੍ਰਿਯੇ ਵृਣੁ ਦੇਵਿ ਮਹਾਭਾਗੇ ਸਰ੍ਵਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਸਤਯਵਤੀ, ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ ਤੇ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਉਹ ਮੰਗੋ; ਹੇ ਮਹਾ ਭਾਗਿਆ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਕੁ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਵਾਚ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹਾਭਾਗ ਵਰਮੇਤਨ੍ਮਦੀਪ੍ਸਿਤਮ੍ ।। 2.26.
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾ ਭਾਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।
ਮਤ੍ਪਿਤੁਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਕਂ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਸ੍ਯ ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਸੁਰ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਪਸ ਆਵੇ।
ਅਨ੍ਤੇ ਸਤ੍ਯਵਤਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਹਰਿਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਅੰਤ ਵਿਚ, ਸਤਯਵਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਜੀਵਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕਂ ਚ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਚ ਮੇ
ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਸੁਣਨ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ।
ਯਮ ਉਵਾਚ ਜੀਵਕਰ੍ਮ੍ਮਵਿਪਾਕਂ ਚ ਕਥਯਾਮਿ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਸ਼ੁਭਾਨਾਮਸ਼ੁਭਾਨਾਂ ਚ ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾਂ ਜਨ੍ਮ ਭਾਰਤੇ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਜਨਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਰਾ ਦੈਤ੍ਯਾ ਦਾਨਵਾਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਦਯਃ
ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਰਾਖਸ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ—
ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਜੀਵਿਨਃ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਸਰ੍ਵਯੋਨਿषੁ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਚ ਕਰ੍ਮ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਜਿਤਂ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਜਾਂ ਸਹੇੜਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾ ਚਾਸ਼ੁਭੇਨੈਵ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਨਰਕੇषੁ ਚ
ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਹ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣਰੂਪਾ ਸੇਵਾ ਚ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ 2.26.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਜੀਵੀ ਚ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਯੁਃ ਸੁਖੀ ਦੁਃਖੀ ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਕੋਈ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਸੁਖੀ ਜਾਂ ਦੁਖੀ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਕृष੍ਟੇਨ ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸਫਲਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਂ ਸੁਭੋਗ੍ਯਂ ਚ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਸ਼੍ਰੁਤਿष੍ਵਪਿ
ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਮਾਨਵੀ ਜਾਤਿਃ ਸਰ੍ਵਜਾਤਿषੁ ਭਾਰਤੇ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾ ਜਾਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਚੈਵ ਗਰੀਯਾਨ੍ਭਾਰਤੇ ਤਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਕਾਮਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਧਾਨਸ਼੍ਚ ਨਿष੍ਕਾਮੋ ਭਕ੍ਤ ਏਵ ਚ
ਚਾਹੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਕਾਮ, ਸਿਰਫ ਭਗਤ ਹੀ—
ਸ ਯਾਤਿ ਦੇਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਚ ਪਦਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਿਰਾਮਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਸੇਵਨ੍ਤੇ ਚ ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਕृष੍ਣਮਾਤ੍ਮਾਨਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—