ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਮਮਰਤ੍ਵਂ ਲਭੇਦ੍ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਪੱਕਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਤ੍ਵਂ ਚ ਮੁਕ੍ਤਤ੍ਵਂ ਚ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ 2.24.
ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਚ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਤਪਸ੍ਵਿਤ੍ਵਂ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡਾ ਮੁਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਤਪਸਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਚੈਵ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਯਜਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੂਦਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਮਨ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਚ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਤ੍ਵਂ ਲਭਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਚ ਸ਼ੈਲਤ੍ਵਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਹਾੜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਰੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਜਨ੍ਤੁਃ ਕृਮਿਤ੍ਵਂ ਚ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਛੋਟਾ ਜੀਵ ਜਾਂ ਕੀੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਤ੍ਵਂ ਕਿਨ੍ਨਰਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਾਂ ਕਿਨਨਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਚ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਵੇਤਾਲਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਭੂਤ ਜਾਂ ਵੇਤਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੈਤ੍ਯਤ੍ਵਂ ਦਾਨਵਤ੍ਵਂ ਚਾਪ੍ਯਸੁਰਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਅਸੁਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਸੁਨ੍ਦਰੋऽਰੋਗੀ ਮਹਾਰੋਗੀ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਨਰਕਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਜੀਵਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ 2.24.
ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੀਵ ਨਰਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਵਰਗ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਂ ਚ ਵਹ੍ਨਿਲੋਕਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਕੁਬੇਰਲੋਕਂ ਚ ਨਰੋ ਯਾਤਿ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਤਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਲੋਕਂ ਚ ਸਤ੍ਯਲੋਕਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਚ ਪਾਤਾਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਯਾਤਿ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਗੋਲੋਕਂ ਚ ਨਿਰਾਮਯਮ੍
ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵੈਕੁੰਠ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਗੋਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਕੋਟਿਕਲ੍ਪਾਯੁਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਯੁਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁੰਦਰਿ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਰਾ ਤੱਤ ਤੇ ਸੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤੁष੍ਟਾਵ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਮੁਵਾਚ ਮਨਸ੍ਵਿਨੀ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ, ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਔਰਤ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਵਾਚ ਕਰ੍ਮ ਨਿਰ੍ਮੂਲਯਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਕੇਨ ਵਾ ਸਾਧਵੋ ਜਨਾਃ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਲੇ ਲੋਕ ਕਰਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਉਖਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਬੀਜਰੂਪਃ ਕਃ ਕੋ ਵਾ ਕਰ੍ਮ੍ਮਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਕਰਮ ਦਾ ਬੀਜ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ?
ਕੋ ਵਾ ਕਰ੍ਮਫਲਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਕੋ ਵਾ ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤ ਏਵ ਚ
ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਕੌਣ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਣ ਉਸ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਕਿਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕੇ ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍
ਵਿਦਿਆ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਕੌਣ ਹਨ?
ਭੋਕ੍ਤਾ ਭੋਜਯਿਤਾ ਕੋ ਵਾ ਕੋ ਭੋਗਃ ਕਾ ਚ ਨਿष੍ਕृਤਿਃ
ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਭੋਗ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਭੋਗ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਕੀ ਹੈ?
ਯਮ ਉਵਾਚ ਅਵੈਦਿਕਂ ਤੁ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਤਦੇਵਾਸ਼ੁਭਮੇਵ ਚ
ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਕਰਮ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਸ਼ੁਭ ਹੈ।
ਅਹੈਤੁਕੀ ਵਿष੍ਣੁਸੇਵਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਰਹਿਤਾ ਸਤਾਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ, ਜੋ ਭਲੇ ਲੋਕ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਹਰਿਭਕ੍ਤੋ ਨਰੋ ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਚ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਧਾ ਸਾਧ੍ਵਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਮਤਾ 2.25.
ਸੁਧਾਰਮਣੀ, ਮੁਕਤੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਹਰਿਭਕ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪਾਂ ਚ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵੈष੍ਣਵਾਃ
ਵੈਸ਼ਨਵ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਹਰੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।