ਰੁਦਤੀਮਭਿਮਾਨੇਨ ਮਾਨਿਨੀਂ ਮਾਨਪੂਜਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਰੋਂਦੀ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਵੇਖਿਆ।
ਭਾਰਤ੍ਯਾਜ੍ਞਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਸ੍ਵਾਲਯਂ ਚ ਯਯੌ ਹਰਿਃ
ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।
ਵਰਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਦਦੌ ਤਸ੍ਯੈ ਵਿਸ਼੍ਵਪੂਜ੍ਯਾ ਭਵੇਤਿ ਚ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਾਸਿਤ ਹੋਵੇਂ।'
ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਰੇਣ ਸਾ ਦੇਵੀ ਪਰਿਤੁष੍ਟਾ ਬਭੂਵ ਹ 2.22.
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਗਙ੍ਗਾ ਸਸ੍ਮਿਤਾ ਤਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਲਿष੍ਯ ਚ ਨਾਰਦ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਗੰਗਾ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
ਵृਨ੍ਦਾਂ ਵृਨ੍ਦਾਵਨੀਂ ਵਿਸ਼੍ਵਪਾਵਨੀਂਵਿਸ਼੍ਵਪੂਜਿਤਾਮ੍
ਵ੍ਰਿੰਦਾ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਾਸਿਤ।
ਏਤਨ੍ਨਾਮਾष੍ਟਕਂ ਚੈਤ ਤ੍ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਨਾਮਾਰ੍ਥਸਂਯੁਤਮ੍
ਇਹ ਅਠ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਇਹ ਭਜਨ, ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੀਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਂ ਚ ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਜਨ੍ਮ ਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਨਮ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਯਃ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਾਂ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਪਾਵਨੀਮ੍
ਉਸ ਦਿਨ ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਂ ਵਿष੍ਣਵੇ ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਚ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਅਪੁਤ੍ਰੋ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਿਯਾਹੀਨੋ ਲਭੇਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੋਗੀ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ਰੋਗਾਦ੍ਬਦ੍ਧੋ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਬਨ੍ਧਨਾਤ੍
ਰੋਗੀ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਪ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਧ੍ਯਾਨਪੂਜਾਵਿਧਿਂ ਸ਼ृਣੁ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣ।
ਯਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਾਂ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚਾਵਾਹਨਂ ਵਿਨਾ 2.22.
ਜੋ ਮੈਂ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਆਵਾਹਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਤੁਲਸੀਂ ਪੁष੍ਪਸਾਰਾਂ ਚ ਸਤੀਂ ਪੂਜ੍ਯਾਂ ਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਤੁਲਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸਰੂਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪੂਜਣਯੋਗ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੈ।
ਪੁष੍ਪੇषੁ ਤੁਲਨਾਪ੍ਯਸ੍ਯਾ ਨਾਸੀਦ੍ਦੇਵੀषੁ ਵਾ ਮੁਨੇ
ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਸ਼ਿਰੋਧਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੀਪ੍ਸਿਤਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਪਾਵਨੀਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਨਣਯੋਗ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹੀ ਦਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ।
ਇਤਿ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਚ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਰਣਮੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਯਤ੍ਤੁ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਤਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਓ।
ਪੁਰਾ ਯੇਨ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਸਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਿਪ੍ਰਸੂਃ
ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੁਣੀ ਗਈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਜਨਨੀ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਚ ਦੇਵਗਣੈਸ੍ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਦੁषਾਂ ਗਣੈਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੂਜੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ,
ਤਥਾ ਚਾਸ਼੍ਵਪਤਿਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਭਾਰਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਸਰ੍ਵਪੂਜ੍ਯਾ ਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਤਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਵਿਤਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ—ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਓ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਵੈਰਿਣਾਂ ਬਲਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਦੁਃਖਨਾਸ਼ਨਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਸੀਤ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਰਾਜ੍ਞੀ ਮਹਿषੀ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀ
ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਸਾ ਚ ਰਾਜ੍ਞੀ ਮਹਾਸਾਧ੍ਵੀ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਤਃ
ਉਹ ਰਾਣੀ ਬਹੁਤ ਨੇਕ ਸੀ, ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਟ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਦੇਸ਼ਂ ਨ ਸਾ ਪ੍ਰਾਪ ਮਹਿषੀ ਨ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਾਮ੍
ਪਰ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਰਾਜਾ ਤਾਂ ਦੁਃਖਿਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬੋਧਯਿਤ੍ਵਾ ਨਯੇਨ ਵੈ 2.23.
ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਇਆ।
ਤਪਸ਼੍ਚਚਾਰ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਯਤਃ ਸ਼ਤਵਤ੍ਸਰਮ੍
ਉਥੇ ਹੀ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੌ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਿਆ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵਾਕਾਸ਼ਵਾਣੀਂ ਚ ਨृਪੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚਾਸ਼ਰੀਰਿਣੀਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ, ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ।