ਨਿਰ੍ਵਾਣਮੁਕ੍ਤਿਂ ਲਭਤੇ ਕਰ੍ਮਭੋਗਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਂ ਧृਤ੍ਵਾ ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਦਂ ਵਦੇਤ੍ਤੁ ਯਃ
ਜੋ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਫੜ ਕੇ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵੀਕਾਰਂ ਯੋ ਨ ਪਾਲਯੇਤ੍
ਜੋ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ,
ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰ ਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮੇ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ,
ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਸ਼ਂਖੇ ਯੋ ਹਿ ਕਰੋਤਿ ਚ
ਜੋ ਸ਼ੰਖ ਲਈ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਂ ਚ ਤੁਲਸੀਂ ਸ਼ਂਖਮੇਕਤ੍ਰ ਏਵ ਚ
ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ, ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਸ਼ੰਖ—ਜੇ ਤਿੰਨੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ,
ਸਕृਦੇਵ ਹਿ ਯੋ ਯਸ੍ਯਾਂ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਧਾਨਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਇਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀਰਯ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,
ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸ਼ਂਖਚੂਡਸ੍ਯ ਚੈਕਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਵਧਿ
ਤੂੰ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੂੰ ਇਕ ਮਨਵੰਤਰੀ ਲਈ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਹਰਿਸ੍ਤਾਂ ਚ ਵਿਰਰਾਮ ਚ ਸਾਦਰਮ੍ 2.21.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਚੁੱਪ ਕਰ ਲਈ।
ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸਾ ਚਾਪ੍ਯੁਵਾਸ ਹਰਿਵਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਜੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੀ ਹਰੀ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਰਹੀ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਗਙ੍ਗਾ ਤੁਲਸੀ ਚਾਪਿ ਨਾਰਦ
ਨਾਰਦ ਜੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਵੀ—
ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਦੇਹਜਾਤਾ ਚ ਬਭੂਵ ਗਣ੍ਡਕੀ ਨਦੀ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਗੰਡਕੀ ਨਦੀ ਜਨਮੀ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਕੀਟਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਲਾਂ ਬਹੁਵਿਧਾਂ ਮੁਨੇ
ਉਥੇ, ਮুনি ਜੀ, ਕੀੜੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਥਰਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਲਸ੍ਥਾਃ ਪਿਙ੍ਗਲਾ ਜ੍ਞੇਯਾਸ਼੍ਚੋਪਤਾਪਾਦ੍ਧਰੇਰਿਤਿ
ਜੋ ਪੱਥਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਿੰਗਲਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਚ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਕਿਂ ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਢੰਗ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ।
ਕੇਨ ਪੂਜ੍ਯਾ ਸ੍ਤੁਤਾ ਕੇਨ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰਥਮਤੋ ਮੁਨੇ
ਮੁਨੀ ਜੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਕਥਾਂ ਕਥਿਤੁਮਾਰੇਭੇ ਪੁਣ੍ਯਰੂਪਾਂ ਪੁਰਾਤਨੀਮ੍
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗੇ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਰਮਾਸਮਾਂ ਤਾਂ ਸੌਭਾਗ੍ਯਾਂ ਚਕਾਰ ਗੌਰਵੇਣ ਚ
ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੂੰ ਰਮਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੇਹੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚ ਗਂਗਾ ਚ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨਵਸਂਗਮਮ੍
ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਸਹਿ ਲਿਆ।
ਸਾ ਤਾਂ ਜਘਾਨ ਕਲਹੇ ਮਾਨਿਨੀ ਹਰਿਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਉਹ ਮਾਣੀਵਾਨ, ਹਰੀ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ, ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧੇਸ਼੍ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਜ੍ਞਾਨਿਨੀ ਸਿਦ੍ਧਯੋਗਿਨੀ
ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਯੋਗਿਨੀ ਹੈ।
ਹਰਿਰ੍ਨ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁਲਸੀਂ ਬੋਧਯਿਤ੍ਵਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍
ਹਰੀ ਨੇ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ।
ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਚ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚ ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਤੁਲਸੀਂ ਸਤੀਮ੍
ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਸੱਚੀ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮਾਯਾਕਾਮਵਾਣੀਬੀਜਪੂਰ੍ਵਂ ਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ 2.22.
ਲਕਸ਼ਮੀ, ਮਾਇਆ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਵਾਣੀ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦਸ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ—
ਸ਼੍ਰੀਂ ਹ੍ਰੀਂ ਕ੍ਲੀਂ ਐਂ ਵृਨ੍ਦਾਵਨ੍ਯੈ ਸ੍ਵਾਹਾ ਪੂਜਯੇਚ੍ਚ ਵਿਧਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਂ ਲਭੇਨ੍ਨਰਃ
“ਸ਼੍ਰੀੰ ਹ੍ਰੀੰ ਕਲੀੰ ਐੰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨਯੈ ਸਵਾਹਾ”—ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਘृਤਦੀਪੇਨ ਧੂਪੇਨ ਸਿਨ੍ਦੁਰਚਨ੍ਦਨੇਨ ਚ
ਘੀ ਦੇ ਦੀਵੇ, ਧੂਪ, ਸਿੰਧੂਰ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ—
ਹਰਿਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣ ਤੁष੍ਟਾ ਸਾ ਚਾਵਿਰ੍ਭੂਯ ਮਹੀਰੁਹਾਤ੍
ਹਰੀ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਰੁੱਖ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਵਰਂ ਤਸ੍ਯੈ ਦਦੌ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜਗਤ੍ਪੂਜ੍ਯਾ ਭਵੇਤਿ ਚ
ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੂਜੀ ਜਾਵੇ।'
ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਵਾਂ ਧਾਰਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸੁਰਾਦਯਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਮੱਥੇ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪ ਚੁੱਕਣਗੇ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਤੁਲਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗ ਤਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਭਾਗੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸੋ।