ਨ੍ਯਸ੍ਤਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦਾਨਵਃ
ਦੋਵੇਂ, ਭਗਵਾਨ ਤੇ ਦੈਤ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ਤਕਮੁਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਚ ਬਭੂਵ ਹ
ਦੈਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੌ ਬਹੁਤ ਘਮੰਡੀ ਉੱਭਰ ਆਏ।
ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹਾਮਾਯੋ ਵृਦ੍ਧਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਰੂਪਧृਕ੍
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਵਾਲਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਵृਦ੍ਧਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਦਾਂ ਦਾਤਾ ਯਨ੍ਮੇ ਮਨਸਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਹੈ।
ਨਿਰਾਹਾਰਾਯ ਵृਦ੍ਧਾਯ ਤृषਿਤਾਯਾਤੁਰਾਯ ਚ
ਉਹ ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦਾ, ਪਿਆਸਾ ਤੇ ਦੁਖੀ ਸੀ,
ਓਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨੇਕ੍ਸ਼ਣਃ 2.20.
ਰਾਜਾ ਨੇ ਖਿੜੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ 'ਓਮ' ਉਚਾਰਿਆ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਾਨਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਦਦੌ ਕਵਚਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਵਧੀਆ ਕਵਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡਸ੍ਯ ਰੂਪੇਣ ਜਗਾਮ ਤੁਲਸੀਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਤੁਲਸੀ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਅਥ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਹਰੇਃ ਸ਼ੂਲਂ ਦਾਨਵਾਰ੍ਥਂ ਸਮਗ੍ਰਹੀਤ੍
ਫਿਰ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਦੈਤਿਆ ਲਈ ਹਰੀ ਦਾ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਨਾਰਾਯਣਾਧਿष੍ਠਿਤਾਗ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਧਿष੍ਠਿਤਮਧ੍ਯਮਮ੍
ਉਸ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੀ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੀ।
ਕਿਰਣਾਵਲਿਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਲਯਾਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖੋਪਮਮ੍
ਉਹ ਕਈ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤੇਜਸਾ ਚਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਘਾਤਕਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਚੱਕਰ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਧਨੁਸ੍ਸਹਸ੍ਰਂ ਦੈਰ੍ਘ੍ਯੇਣ ਵਿਸ੍ਤृਤ੍ਯਾ ਸ਼ਤਹਸ੍ਤਕਮ੍
ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਲੰਬਾ ਤੇ ਸੌ ਹੱਥ ਚੌੜਾ ਸੀ।
ਸਂਹਰ੍ਤੁਂ ਸਰ੍ਵਵਿਧ੍ਯਣ੍ਡਮੇਕਦਾ ਦੈਵਲੀਲਯਾ
ਉਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਦਿਵਯ ਖੇਡ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।
ਰਾਜਾ ਚਾਪਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਚਰਣਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਸ਼ੂਲਂ ਚ ਭ੍ਰਮਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨ੍ਯਪਤਦ੍ਦਾਨਵੋਪਰਿ 2.20.
ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੈਤਿਆ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਰਾਜਾ ਧृਤ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਂ ਬਾਲਕਂ ਗੋਪਵੇषਕਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਗੋਪ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਪਹਿਨ ਕੇ,
ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਸੁਭੂषਾਢ੍ਯਗੋਪਕੋਟਿਭਿਰਾਵृਤਮ੍
ਅਨੇਕ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਣਗਿਣਤ ਗੋਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗਤ੍ਵਾ ਨਨਾਮ ਸ਼ਿਰਸਾ ਰਾਧਾਮਾਧਵਯੋਰ੍ਮੁਨੇ ਸੁਦਾਮਾਨਂ ਤੌ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨ ਵਦਨੇਕ੍ਸ਼ਣੌ
ਉਹ ਰਾਧਾ ਤੇ ਮਾਧਵ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ, ਹੇ ਮੁਨੀ। ਸੁਦਾਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਖਿੜੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ,
ਤਦਾ ਚ ਚਕ੍ਰਤੁਃ ਕ੍ਰੋਡੇ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਪਰਿਸਂਪ੍ਲੁਤੌ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਲਿਆ।
ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ੂਲੇਨ ਦਾਨਵਸ੍ਯਾਸ੍ਥਿਜਾਲਕਮ੍
ਉਸ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਦੈਤਿਆ ਦੀ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਢਾਂਚਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਚ ਪ੍ਰੇਰਯਾਮਾਸ ਲਵਣੋਦੇ ਚ ਸਾਗਰੇ
ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਰੂਪਾ ਚ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਪੂਤਾ ਸੁਰਾਰ੍ਚਨੇ
ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਗੇ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਤੋਯਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਵਿਨਾ
ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਰਗਾ ਰੂਪ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਸ੍ਨਾਤਃ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਯਃ ਸ੍ਨਾਤਃ ਸ਼ਂਖਵਾਰਿਣਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝੋ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਤਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਦੂਰੀਭੂਤਮਮਙ੍ਗਲਮ੍ ਭੀਤਾ ਰੁष੍ਟਾ ਯਾਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸ੍ਥਲਮਨ੍ਯਂ ਸ੍ਥਲਾਤ੍ਤਤਃ ।।2.20.
ਉਥੇ ਸਦਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚ ਦਾਨਵਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਲੋਕਂ ਜਗਾਮ ਸਃ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਸੁਰਾਃ ਸ੍ਵਵਿषਯਂ ਪ੍ਰਾਪੁਃ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਸਂਯੁਤਾਃ
ਦੇਵਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਗਏ।
ਬਭੂਵ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯੋਪਰਿ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਕੇਨ ਰੂਪੇਣ ਤਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੁਲਸੀ ਜੀ ਕਿਹੜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।