ਅਹਂ ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯੋ ਯਸ੍ਮਾਦਸਂਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਲਯਮ੍
ਮੈਂ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਣਗਿਣਤ ਵਾਰ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਲੈ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਸ ਚ ਪ੍ਰਕृਤਿਰੂਪਸ਼੍ਚ ਸ ਏਵ ਪੁਰੁषਃ ਸ੍ਮृਤਃ 2.18.
ਉਹੀ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਪੁਰਖ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰੋਤਿ ਸਤਤਂ ਯੋ ਹਿ ਤਨ੍ਨਾਮਗੁਣਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਗੁਣ ਸਦਾ ਜਪਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਕृਤੋ ਵਿਧਿਸ੍ਤੇਨ ਪਾਤਾ ਵਿष੍ਣੁਃ ਕृਤੋ ਭਵੇ
ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਚਿਆ।
ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰੁਦ੍ਰਂ ਸਂਹਾਰੇ ਨਿਯੁਜ੍ਯ ਵਿषਯੇ ਨृਪ
ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਕਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੰਹਾਰ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਤੇਨ ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯੋऽਹਂ ਚ ਜ੍ਞਾਨੇਨਾਨੇਨ ਨਿਰ੍ਭਯਃ
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਸ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਚ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਭਾਵਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ,
ਰਾਜਾ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਂਖਚੂਡ ਉਵਾਚ ਤਥਾऽਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਯਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਮਨ੍ਨਿਵੇਦਨਮ੍
ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ ਵੀ, ਕੁਝ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ—ਮੇਰਾ ਅਰਜ਼ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤਿਦ੍ਰੋਹੇ ਮਹਤ੍ਪਾਪਂ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਮਧੁਨਾ ਤ੍ਰਯਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਦੱਸੇ ਹਨ।
ਸਭ੍ਰਾਤृਕੋ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਃ ਕਥਂ ਦੇਵੈਸ਼੍ਚ ਹਿਂਸਿਤਃ 2.18.
ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਦੁੱਖੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ?
ਪੁਰਾ ਸਮੁਦ੍ਰਮਥਨੇ ਪੀਯੂषਂ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਸੁਰੈਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਵੇਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ।
ਕ੍ਰੀਡਾਭਾਣ੍ਡਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਦੇਵਦਾਨਵਯੋਰ੍ਵਾਦਃ ਸ਼ਸ਼੍ਵਨ੍ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਃ ਸਦਾ
ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਝਗੜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਦੇ ਕਦੇ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਵਯੋਰ੍ਵਿਰੋਧੇ ਚ ਗਮਨਂ ਨਿष੍ਫਲਂ ਤਵ
ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਰੋਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਆਉਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਅਰਥ ਰਹੇਗਾ।
ਜਾਯਤੇ ਮਹਤੀ ਲਜ੍ਜਾ ਸ੍ਪਰ੍ਦ੍ਧਾऽਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸਹਾਧੁਨਾ
ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਲਾਜ ਅਤੇ ਔਖਾ ਸਮਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਂਖਚੂਡਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯਾਹ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ
ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਿਆ:
ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ ਕਾ ਲਜ੍ਜਾ ਮਹਤੀ ਰਾਜਨ੍ਨਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਵਾ ਪਰਾਜਯੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਨ! ਹਾਰ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਵੱਡੀ ਲਾਜ ਜਾਂ ਬਦਨਾਮੀ ਹੈ?
ਯੁਦ੍ਧਮਾਦੌ ਹਰੇਰੇਵ ਮਧੁਨਾ ਕੈਟਭੇਨ ਚ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਅਤੇ ਮਧੁ-ਕੈਟਭ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਜੰਗ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਯੁਦ੍ਧਂ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤੇਨ ਗਦਾਭृਤਾ
ਹਿਰਣ੍ਯਾਖ੍ਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਜੰਗ ਹੋਈ, ਫਿਰ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ।
ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਮਾਤੁਃ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਬਭੂਵ ਹ 2.18.
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਰਵਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਮਾਤਾ, ਸਭ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ।
ਪਾਰ੍षਦਪ੍ਰਵਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਤੂੰ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਥੀ ਹੈਂ।
ਕਾ ਲਜ੍ਜਾ ਮਹਤੀ ਰਾਜਨ੍ਮਮ ਯੁਦ੍ਧੇ ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ
ਰਾਜਨ! ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਵੱਡੀ ਲਾਜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਦੇਹਿ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਾਗ੍ਵ੍ਯਯੇ ਕਿਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਦੇ ਦੇ, ਬੇਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ?
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਰਰਾਮ ਚ ਨਾਰਦ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਉਥੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਸਮਾਰੁਰੋਹ ਯਾਨਂ ਚ ਸ੍ਵਾਮਾਤ੍ਯੈਃ ਸਹ ਸਤ੍ਵਰਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਬਭੂਵੁਸ੍ਤੇ ਚ ਸਂਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾऽਰ੍ਦਿਤਾਸ੍ਤਦਾ
ਉਹ ਸਭ ਸਕੰਦ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਘਬਰਾ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਆ ਗਈ।
ਸ੍ਕਨ੍ਦਸ੍ਯੋਪਰਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਮਰੇ ਚ ਭਯਙ੍ਕਰੇ
ਉਥੇ, ਉਸ ਡਰਾਉਣੀ ਜੰਗ ਵਿਚ, ਸਕੰਦ ਦੇ ਉੱਤੇ—
ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਯਕਰਂ ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਂ ਲਯਮ੍
—ਉਹ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਐਸਾ ਨਾਸ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਲੈ।
ਨृਪਸ੍ਯ ਸ਼ਰਵृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਘਨਵृष੍ਟਿਰ੍ਯਥਾ ਤਥਾ
ਰਾਜੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਐਸੇ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੀ ਭਾਰੀ ਵਰਖਾ ਹੋਵੇ।