ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਸ਼ਨਿਰੀਸ਼ਾਨਃ ਕਾਮਦੇਵਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਵਾਨ੍
ਧਰਮ, ਸ਼ਨੀ, ਈਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਾਮਦੇਵ ਵੀ ਹਨ।
ਰਕ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਰਪਰੀਧਾਨਾ ਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਾ 2.17.
ਉਹ ਲਾਲ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੋਣ ਲਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਅਭਯਂ ਦਦਤੀ ਭਕ੍ਤਮਭਯਾ ਸਾ ਭਯਂ ਰਿਪੁਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਡਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਖਰ੍ਪਰਂ ਵਰ੍ਤੁਲਾਕਾਰਂ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਯੋਜਨਾਯਤਮ੍
ਉਹ ਗੋਲ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਖੋਪੜੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸ਼ਂਖਂ ਚਕ੍ਰਂ ਗਦਾਂ ਪਦ੍ਮਂ ਸ਼ਰਾਂਸ਼੍ਚਾਪਂ ਭਯਂਕਰਮ੍
ਉਹ ਸਾਂਪ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ, ਕਮਲ, ਤੀਰ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵੈष੍ਣਵਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵਾਰੁਣਾਸ੍ਤ੍ਰਮਾਗ੍ਨੇਯਂ ਨਾਗਪਾਸ਼ਕਮ੍
ਵੈਸ਼ਣਵ ਅਸਤਰ, ਵਾਰੁਣ ਅਸਤਰ, ਅੱਗ ਦਾ ਅਸਤਰ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੀ ਫਾਂਸ ਵੀ ਹਨ।
ਪਾਰ੍ਜਨ੍ਯਂ ਵੈ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਜृਮ੍ਭਣਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਪਾਰ੍ਵਤਮ੍ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨ੍ਯਾਯੁਧਾਨਿ ਦਿਵ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਤਕਂ ਪਰਮ੍
ਪਾਰਜਨਿਆ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ, ਜ੍ਰੰਭਣ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤ ਅਸਤਰ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਵਿਆਸਤਰ, ਸੌ ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰ ਹਨ।
ਆਗਤ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਥੌ ਸਾ ਯੋਗਿਨੀਨਾਂ ਤ੍ਰਿਕੋਟਿਭਿਃ
ਉਹ ਉਥੇ ਆ ਕੇ, ਤੀਹ ਲੱਖ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ।
ਭੂਤਪ੍ਰੇਤਪਿਸ਼ਾਚਾਸ਼੍ਚ ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸਾਚ, ਕੁਸ਼ਮਾਂਡ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਹਨ।
ਤਾਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹ ਸ੍ਕਨ੍ਦੋ ਨਤ੍ਵਾ ਵੈ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਕੰਦ ਨੇ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਅਥ ਦੂਤੇ ਗਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਂਖਚੂਡਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਫਿਰ, ਜਦ ਦੂਤ ਉਥੇ ਤੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਕਤਵਰ ਸ਼ੰਖਚੂੜ—
ਰਣਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾਂ ਚ ਸਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁष੍ਕਕਣ੍ਠੋष੍ਠਤਾਲੁਕਾ 2.17.
ਲੜਾਈ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ, ਹੋਠ ਅਤੇ ਜੀਭ ਸੁੱਕ ਗਏ।
ਤੁਲਸ੍ਯੁਵਾਚ ਹੇ ਪ੍ਰਾਣਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵ ਰਕ੍ਸ਼ ਮੇ ਜੀਵਨਂ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਬਚਾ ਲੈ।
ਭੁਂਕ੍ਸ਼੍ਵ ਜਨ੍ਮਸੁ ਭੋਗ੍ਯਂ ਤਦ੍ਯਦ੍ਵੈ ਮਨਸਿ ਵਾਂਛਿਤਮ੍
ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਭੋਗ।
ਆਨ੍ਦੋਲਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਾ ਮੇ ਮਨੋ ਦਗ੍ਧਂ ਚ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹਿਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤੁਲਸੀਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਨृਪੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਪੀ ਕੇ—
ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡ ਉਵਾਚ ਸ਼ੁਭਂ ਹਰ੍षਂ ਸੁਖਂ ਦੁਃਖਂ ਭਯਂ ਸ਼ੋਕਮਮਂਗਲਮ੍
ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੰਗੀ ਵਸਤੂ, ਖੁਸ਼ੀ, ਸੁਖ, ਦੁੱਖ, ਡਰ, ਗਮ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ—all ਕੁਝ—
ਕਾਲੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਖਾਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕਾਲਤਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਫਲਾਨਿ ਪਕ੍ਵਾਨਿ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਕਾਲਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਕਦੇ ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਭਵਨ੍ਤਿ ਕਾਲੇ ਭੂਤਾਨਿ ਕਾਲੇ ਕਾਲਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਚ
ਜੀਵ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਚ ਕਾਲੇ ਸृਜਤਿ ਪਾਤਾ ਪਾਤਿ ਚ ਕਾਲਤਃ
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦੀਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਃ।। ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਪਾਤਾ ਚ ਸਂਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂਸ਼ੇਨ ਸਰ੍ਵਦਾ।2.17.
ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ; ਉਹ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲੇ ਸ ਏਵ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਨਿਰ੍ਮਾਯ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹੈ।
ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਤਂਬਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤ੍ਰਿਮਮੇਵ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਦੀ ਪੱਤੀ ਤੱਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਹੈ।
ਭਜ ਸਤ੍ਯਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਰਾਧੇਸ਼ਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤ੍ਪਰਮ੍
ਸੱਚੇ, ਸਰਵੋਚ ਬ੍ਰਹਮ—ਰਾਧਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ—ਜੋ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ।
ਜਲਂ ਜਲੇਨ ਸृਜਤਿ ਜਲਂ ਪਾਤਿ ਜਲੇਨ ਯਃ
ਉਹ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਵਾਤਿ ਵਾਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾਮੀ ਚ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਹਵਾ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਗਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਰ੍षਤੀਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚਰਤਿ ਜਨ੍ਤੁषੁ
ਹਰ ਪਲ ਇੰਦਰ ਮੀਂਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੌਤ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦੀ ਹੈ।
ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਮੂਲਂ ਕਾਲਮੂਲਂ ਯਮਸ੍ਯ ਚ ਯਮਂ ਪਰਮ੍
ਮੌਤ ਦਾ ਮੂਲ ਸਮਾਂ ਹੈ; ਸਮੇਂ ਦਾ ਮੂਲ ਯਮ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਸਵਾਮੀ ਹੈ।
ਸਂਹਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਚ ਸਂਹਰ੍ਤੁਸ੍ਤਂ ਕृष੍ਣਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜ
ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ।