ਏਕਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਰਾਜਰਾਜੇਸ਼੍ਵਰੋ ਬਲੀ
ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਮਨਵੰਤਰੀ, ਵੱਡਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਂ ਕਿਨ੍ਨਰਾਣਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤਿਦਃ
ਉਸ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਕਿਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕੀਤੀ।
ਪੂਜਾਹੋਮਾਦਿਕਂ ਤੇषਾਂ ਜਹਾਰ ਵਿषਯਂ ਬਲਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਹੋਮ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਹੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖੋਹ ਲਏ।
ਨਿਰੁਦ੍ਯਮਾਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚਿਤ੍ਰਪੁਤ੍ਤਲਿਕਾ ਯਥਾ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਜਿਵੇਂ ਰੰਗੀ ਹੋਈਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ।
ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਕਥਯਾਮਾਸੂ ਰੁਰੁਦੁਸ਼੍ਚ ਭृਸ਼ਂ ਮੁਹੁਃ
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦੇ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਦੇ ਰਹੇ।
ਸਰ੍ਵਂ ਸਂਕਥਯਾਮਾਸ ਵਿਧਾਤਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰਮ੍
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਚੰਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ।
ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਂ ਪਰਂ ਧਾਮ ਜਰਾਮृਤ੍ਯੁਹਰਂ ਪਰਮ੍ 2.16.
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਵਿਰਲਾ ਥਾਂ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬੁੱਢਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਾਂਸ਼੍ਚ ਰਤ੍ਨਸਿਂਹਾਸਨਸ੍ਥਿਤਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਦਰਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਵਨਮਾਲਾਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸ਼੍ਯਾਮਸੁਨ੍ਦਰਵਿਗ੍ਰਹਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵੇਖਿਆ।
ਸਸ੍ਮਿਤਾਨ੍ਪਦ੍ਮਵਕ੍ਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਪਦ੍ਮਨੇਤ੍ਰਾਨ੍ਮਨੋਹਰਾਨ੍
ਉਹ ਹੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਮੋਹਣੀਆਂ ਸਨ।
ਤੇऽਨੁਜ੍ਞਾਂ ਚ ਦਦੁਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਤਦਾਜ੍ਞਯਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਗਿਆ।
ਦੇਵਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤਾਨਤੀਤ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹਰੇਃ ਸਭਾਮ੍
ਦੇਵਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਵਰੂਪੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੈਃ ਕੌਸ੍ਤੁਭਭੂषਿਤੈਃ
ਸਾਰੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਤੇ ਕਉਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਮਣੀਨ੍ਦ੍ਰਸਾਰਨਿਰ੍ਮਾਣਾਂ ਹੀਰਾਸਾਰਸੁਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਸਭਾ ਕੀਮਤੀ ਮਣਕਿਆਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮਾਣਿਕ੍ਯਮਾਲਾਜਾਲਾਢ੍ਯਾਂ ਮੁਕ੍ਤਾਪਂਕ੍ਤਿਵਿਭੂषਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਾਣਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਭਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਰੇਖਾਭਿਰ੍ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਰਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁੰਦਰ ਲਕੀਰਾਂ ਤੇ ਨਾਨਾ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਜੀਬ ਨਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੋਪਾਨਸ਼ਤਕੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਸ੍ਯਮਨ੍ਤਕਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤੈਃ 2.16.
ਉਹ ਸਯਮੰਤਕ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ, ਸੌ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਮਣਿਸ੍ਤਮ੍ਭੈਰ੍ਵੇष੍ਟਿਤਾਂ ਸੁਮਨੋਰਮਾਮ੍
ਇੰਦਰਨੀਲ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਤੰਭਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀ।
ਪਾਰਿਜਾਤਪ੍ਰਸੂਨਾਨਾਂ ਮਾਲਾਜਾਲੈਰ੍ਵਿਰਾਜਿਤਾਮ੍
ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸੁਸਂਸ੍ਕृਤਾਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਾਸਿਤਾ ਗਨ੍ਧਵਾਯੁਨਾ
ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਸੁਗੰਧੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਹਿਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਹਸ੍ਰਯੋਜਨਾਯਾਮਾਂ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਾਂ ਚ ਕਿਂਕਰੈਃ
ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਵਸਨ੍ਤਂ ਤਨ੍ਮਧ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਤਾਰਕਾਵृਤਮ੍
ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਕਿਰੀਟਿਨਂ ਕੁਣ੍ਡਲਿਨਂ ਵਨਮਾਲਾਵਿਭੂषਿਤਮ੍
ਸਿਰ 'ਤੇ ਤਾਜ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ, ਤੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਵਨਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ।
ਨਵੀਨਨੀਰਦਸ਼੍ਯਾਮਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਨਵੇਂ ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ।
ਚਨ੍ਦਨੋਕ੍ਸ਼ਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਬਿਭ੍ਰਤਂ ਕੇਲਿਪਙ੍ਕਜਮ੍
ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਗਾਈ ਹੋਈ, ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਗਙ੍ਗਯਾ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੇਵਿਤਂ ਸ਼੍ਵੇਤਚਾਮਰੈਃ 2.16.
ਗੰਗਾ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਚਿੱਟੇ ਚਮਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ।
ਏਵਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਂ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤਮਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਉਹ ਵੱਖਰੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ,
ਪੁਲਕਾਙ੍ਕਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਾਃ ਸਾਸ਼੍ਰੁਨੇਤ੍ਰਾਃ ਸਗਦ੍ਗਦਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕੰਪ ਗਏ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ, ਤੇ ਬੋਲੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪੁਟਾਞ੍ਜਲਿਯੁਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਤਾ ਜਗਤਾਮਪਿ
ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਰਿਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਭਾਵਵਿਤ੍
ਹਰੀ ਨੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸਭ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,