ਬਭੂਵ ਸਾ ਨਮ੍ਰਮੁਖੀ ਨਵਸਙ੍ਗਮਲਜ੍ਜਿਤਾ
ਉਹ ਲਜਜਤ ਹੋ ਗਈ, ਮੁਖ ਨੀਵਾਂ ਕਰਕੇ, ਨਵੇਂ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਾਈ ਹੋਈ।
ਪਿਬਨ੍ਤੀ ਤਨ੍ਮੁਖਾਮ੍ਭੋਜਂ ਲੋਚਨਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ-ਕਮਲ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ।
ਪੁष੍ਪਚਨ੍ਦਨਤਲ੍ਪਸ੍ਥਾਂ ਵਸਨ੍ਤੀਂ ਵਾਸਸਾ ਵृਤਾਮ੍
ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀਆਂ ਸੇਜਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਲਪਟੀ ਹੋਈ।
ਸੁਪੀਨਕਠਿਨਸ਼੍ਰੋਣੀਂ ਪੀਨੋਨ੍ਨਤਪਯੋਧਰਾਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਤਨ ਗੋਲ ਤੇ ਉਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪਕ੍ਵਬਿਮ੍ਬਾਧਰੋष੍ਠੀਂ ਚ ਸੁਨਾਸਾਂ ਸੁਨ੍ਦਰੀਂ ਵਰਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਪੱਕੇ ਬਿੰਬਾ ਫਲ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਸਨ, ਨੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਹਣੀ ਔਰਤ ਸੀ।
ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ ਪਰਿਵृਤਾਂ ਸੁਖਦृਸ਼੍ਯਾਂ ਮਨੋਰਮਾਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਾਈ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ।
ਸਿਨ੍ਦੂਰਬਿਨ੍ਦੁਨਾ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਸੀਮਨ੍ਤਾਧਃਸ੍ਥਲੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੇਠ ਸਦਾ ਚਮਕਦਾ ਸਿੰਦੂਰ ਦਾ ਟਿਕਾ ਸੀ।
ਕਰਪਦ੍ਮਤਲਾਰਕ੍ਤਾਂ ਨਖਚਨ੍ਦ੍ਰੈਰ੍ਵਿਭੂषਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਹਥੇਲੀ ਲੋਟਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਸਨ, ਤੇ ਨਖ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਆਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਂ ਲਲਿਤਮਲਕ੍ਤਕਸਮਪ੍ਰਭਮ੍ 2.16.
ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਗੁਲਾਬੀ ਸੀ, ਨਰਮ ਲਾਲ ਲੱਕ ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗਾ।
ਸ਼ਰਦਿਨ੍ਦੁਵਿਨਿਨ੍ਦ੍ਯੈਕਨਖੇਨ੍ਦ੍ਵੋਘਵਿਰਾਜਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਨਖ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਝੁੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮਣੀਨ੍ਦ੍ਰਮੁਖ੍ਯਖਚਿਤਕ੍ਵਣਨ੍ਮਞ੍ਜੀਰਰਞ੍ਜਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਵਧੀਆ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਘੁੰਘਰੂ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਰੰਗੀਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਦਧਤੀਂ ਕਬਰੀਭਾਰਂ ਮਾਲਤੀਮਾਲ੍ਯਸਂਯੁਤਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਲਟ ਨੂੰ ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਚਿਤ੍ਰਕੁਣ੍ਡਲਯੁਗ੍ਮਸ਼੍ਰੀਸੁषੁਮਾਪਰਿਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਕੁੰਡਲਾਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਰਤ੍ਨਕਂਕਣਕੇਯੂਰਸ਼ਂਖਭੂषਣਭੂषਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਕੰਗਣ, ਬਾਂਹਬੰਦ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀਆਂ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਲਲਿਤਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਸੁਸ਼ੀਲਾਂ ਸੁਦਤੀਂ ਸਤੀਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਜੋ ਨਰਮ, ਸੋਹਣੀ, ਚੰਗੀ ਸੁਭਾਵ ਦੀ, ਸੁੰਦਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ—
ਸ਼ਂਖਚੂਡ ਉਵਾਚ ਕਾ ਤ੍ਵਂ ਕਾਮਿਨਿ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਕਲ੍ਯਾਣਦਾਯਿਨਿ
ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਔਰਤ, ਜੋ ਸਭ ਮੰਗਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
ਸ੍ਵਰ੍ਗਭੋਗਾਦਿਸਰਿਤਿਵਿਹਾਰੇ ਹਾਰਰੂਪਿਣਿ
ਤੂੰ ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਕਾਮਾ ਵਾਮਲੋਚਨਾ 2.16.
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਸੋਹਣੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ—
ਤੁਲਸ੍ਯੁਵਾਚ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਹ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ।
ਕਾਮਿਨੀਂ ਕੁਲਜਾਤਾਂ ਚ ਰਹਸ੍ਯੇਕਾਕਿਨੀਂ ਸਤੀਮ੍
ਇੱਕ ਔਰਤ, ਜੋ ਉੱਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਇਕੱਲੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਗੁਪਤ ਥਾਂ 'ਤੇ।
ਲਮ੍ਪਟੋऽਸਤ੍ਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਹ ਕਾਮੀ ਹੈ, ਨੀਵੀਂ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਮਝੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈ।
ਆਪਾਤ ਮਧੁਰਾਮਨ੍ਤੇ ਚਾਨ੍ਤਕਾਂ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਤਾਮ੍
ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹृਦਯੇ ਕ੍ਸ਼ੁਰਧਾਰਾਭਾਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਨ੍ਮਧੁਰਭਾषਿਣੀਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਉਸਤਰੇ ਦੀ ਧਾਰ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਪਰ ਮੂੰਹੋਂ ਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਸ੍ਵਾਮਿਵਸ਼ਗਾਮਨ੍ਯਥੈਵਾਵਸ਼ਾਂ ਸਦਾ
ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਉਹ ਮਾਲਕ ਦੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਪੁਰਾਣੇ ਯਾਸਾਂ ਚ ਚਰਿਤ੍ਰਮਨਿਰੂਪਿਤਮ੍
ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਤਾਸਾਂ ਕੋ ਵਾ ਰਿਪੁਰ੍ਮਿਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਤੀਂ ਨਵਂ ਨਵਮ੍
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੌਣ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਕੌਣ ਮਿੱਤਰ ਹੈ?
ਬਾਹ੍ਯੇ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਸਤੀਤ੍ਵਂ ਚ ਜ੍ਞਾਪਯਨ੍ਤੀਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹ੍ਯੇ ਛਲਾਚ੍ਛਾਦਯਨ੍ਤੀਂ ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਮੈਥੁਨਲਾਲਸਾਮ੍ 2.16.
ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਝੂਠ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਤਲਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਨਿਨੀਂ ਮੈਥੁਨਾਭਾਵੇ ਕੋਪਿਨੀਂ ਕਲਹਾਂਕੁਰਾਮ੍
ਉਹ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੈ, ਮਿਲਾਪ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਤੇ ਝਗੜਿਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ।
ਸੁਮृष੍ਟਾਨ੍ਨਂ ਸ਼ੀਤਤੋਯਮਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੀਂ ਚ ਮਾਨਸੇ
ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਤੇ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।