ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਰਾਮੋ ਜਾਨਕ੍ਯਾ ਰਕ੍ਸ਼ਣੇ ਵਨੇ
ਰਾਮ ਨੇ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਵੈ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਯਾਮृਗਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਝੂਠਾ ਹਿਰਨ 'ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਭੁਲਾਵਾ ਪਾਇਆ।
ਵੈਕੁਣ੍ਠਸ੍ਯ ਮਹਾਦ੍ਵਾਰਂ ਕਿਙ੍ਕਰੋ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਯੋਃ 2.14.
ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ, ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੌਕਰ ਸੀ।
ਸ਼ਾਪੇਨ ਸਨਕਾਦੀਨਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਂ ਤਨੁਮ੍
ਸਨਕ ਆਦਿ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ।
ਅਥ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਚ ਸਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਚ ਵਿਕ੍ਲਵਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ 'ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਦੀ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ।
ਗਤੇ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇ ਰਾਮਂ ਰਾਵਣੋ ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰਣਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਰਾਵਣ ਜੋ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ।
ਵਿषਸਾਦ ਚ ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਵਨੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੁਚਿਰਂ ਵਿਲਲਾਪ ਭृਸ਼ਂ ਪੁਨਃ
ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਗਹਿਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਕਾਲੇ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਦ੍ਵਾਰ੍ਤਾਂ ਗृਧਦ੍ਵਾਰਾ ਨਦੀਤਟੇ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਗਿੱਧ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ।
ਲਙ੍ਕਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ਼੍ਚਾਵਧੀਤ੍ਸਾਯਕੇਨ ਚ
ਲੰਕਾ ਜਾ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਂ ਚ ਵਹ੍ਨਿਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਵ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਵਾਈ।
ਛਾਯਾ ਚੋਵਾਚ ਵਹ੍ਨਿਂ ਚ ਰਾਮਂ ਚ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਛਾਂ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵਹ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਪਸ੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਭਵਿष੍ਯਸਿ ।। 2.14.
ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਹੀ ਤਪ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗੀ।
ਸਾ ਚ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤੇਪੇ ਪੁष੍ਕਰੇ ਤਪਃ
ਉਹ ਨੇ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾ ਚ ਕਾਲੇਨ ਤਪਸਾ ਯਜ੍ਞਕੁਣ੍ਡਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਉਹ ਯਜਨ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਕृਤੇ ਯੁਗੇ ਵੇਦਵਤੀ ਕੁਸ਼ਧ੍ਵਜਸੁਤਾ ਸ਼ੁਭਾ
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧੀ ਵੇਦਵਤੀ ਸੀ।
ਤਚ੍ਛਾਯਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇਵੀ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਦ੍ਰੁਪਦਾਤ੍ਮਜਾ
ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਡਰੌਪਦੀ ਦੇਵੀ ਬਣੀ, ਜੋ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਵੈ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਦੇਹਂ ਦੂਰੀਕੁਰੁ ਮਹਾਪ੍ਰਭੋ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰ ਲੋ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਰੂਪਯੌਵਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਛਾਯਾ ਸਾ ਬਹੁਵਿਹ੍ਵਲਾ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਛਾਂ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹੀ।
ਰਾਮਾਗ੍ਨ੍ਯੋਰਾਜ੍ਞਯਾ ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯਾਚੇ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਵਰਮ੍
ਰਾਮ ਤੇ ਅਗਨਿ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।
ਪਤਿਂ ਦੇਹਿ ਪਤਿਂ ਦੇਹਿ ਪਤਿਂ ਦੇਹਿ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ
ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਦੋ, ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਦੋ, ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਦੋ, ਹੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ!'
ਸ਼ਿਵਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਸ੍ਮਿਤੋ ਰਸਿਕੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਸ ਦੀ ਮੰਗ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਸ਼ਿਵ ਹੱਸ ਪਏ।
ਤੇਨਾਸੀਤ੍ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਚ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਕਾਮਿਨੀ ਪ੍ਰਿਯਾ 2.14.
ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।
ਅਥ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਸੀਤਾਂ ਰਾਮੋ ਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਏਕਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਬ੍ਦਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਭਾਰਤੇ
ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਕਮਲਾਂਸ਼ਾ ਵੇਦਵਤੀ ਕਮਲਾਯਾਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਸਾ
ਵੇਦਵਤੀ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਕਮਲਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਈ।
ਸਤਤਂ ਮੂਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰ ਏਵ ਚ
ਚਾਰੋ ਵੇਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਕੁਸ਼ਧ੍ਵਜਸੁਤਾਖ੍ਯਾਨਮੁਕ੍ਤਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਸ੍ਤਵ
ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਨृਪੇਣ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਾ ਰਾਗਾਦ੍ਰੇਮੇ ਵੈ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨੇ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ।
ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਰਤਿਕਰੀਂਕृਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਪਚਨ੍ਦਨਚਰ੍ਚਿਤਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵਿਲਾਸ ਦੀ ਸੇਜ ਬਣਾਈ।