ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਃਪਾਲਨਾਰ੍ਥਂ ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧੋ ਰਘੂਤ੍ਤਮਃ
ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ, ਰਘੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸੱਚਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਥੌ ਸਮੁਦ੍ਰਨਿਕਟੇ ਸੀਤਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਚ
ਉਹ ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਤਂ ਰਾਮਂ ਦੁਃਖਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਚ ਦੁਃਖੀ ਬਭੂਵ ਹ
ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਹ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਸੀਤਾਹਰਣਕਾਲੋऽਯਂ ਤਵੈਵ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ ।। 2.14.
ਅੱਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਦੈਵਂ ਚ ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਵੈ ਨ ਚ ਦੈਵਾਤ੍ਪਰਂ ਬਲਮ੍
ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ।
ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸੀਤਾਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਚ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਸਮਯੇ ਪੁਨਃ
ਮੈਂ ਪਰਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਫੇਰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਰਾਮਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼੍ਯ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।
ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਯੋਗੇਨ ਸੀਤਾਵਨ੍ਮਾਯਾਸੀਤਾਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਅੱਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਦੀ ਝੂਠੀ ਰੂਪ ਬਣਾਈ ਗਈ।
ਸੀਤਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸ ਯਯੌ ਗੋਪ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨਿषੇਧ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਰਾਮੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਕਨਕਂ ਮृਗਮ੍
ਇਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹਿਰਨ ਵੇਖਿਆ।
ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਰਾਮੋ ਜਾਨਕ੍ਯਾ ਰਕ੍ਸ਼ਣੇ ਵਨੇ
ਰਾਮ ਨੇ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਵੈ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਯਾਮृਗਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਝੂਠਾ ਹਿਰਨ 'ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਭੁਲਾਵਾ ਪਾਇਆ।
ਵੈਕੁਣ੍ਠਸ੍ਯ ਮਹਾਦ੍ਵਾਰਂ ਕਿਙ੍ਕਰੋ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਯੋਃ 2.14.
ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ, ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੌਕਰ ਸੀ।
ਸ਼ਾਪੇਨ ਸਨਕਾਦੀਨਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਂ ਤਨੁਮ੍
ਸਨਕ ਆਦਿ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ।
ਅਥ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਚ ਸਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਚ ਵਿਕ੍ਲਵਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ 'ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਦੀ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ।
ਗਤੇ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇ ਰਾਮਂ ਰਾਵਣੋ ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰਣਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਰਾਵਣ ਜੋ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ।
ਵਿषਸਾਦ ਚ ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਵਨੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੁਚਿਰਂ ਵਿਲਲਾਪ ਭृਸ਼ਂ ਪੁਨਃ
ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਗਹਿਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਕਾਲੇ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਦ੍ਵਾਰ੍ਤਾਂ ਗृਧਦ੍ਵਾਰਾ ਨਦੀਤਟੇ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਗਿੱਧ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ।
ਲਙ੍ਕਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ਼੍ਚਾਵਧੀਤ੍ਸਾਯਕੇਨ ਚ
ਲੰਕਾ ਜਾ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਂ ਚ ਵਹ੍ਨਿਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਵ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਵਾਈ।
ਛਾਯਾ ਚੋਵਾਚ ਵਹ੍ਨਿਂ ਚ ਰਾਮਂ ਚ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਛਾਂ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵਹ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਪਸ੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਭਵਿष੍ਯਸਿ ।। 2.14.
ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਹੀ ਤਪ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗੀ।
ਸਾ ਚ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤੇਪੇ ਪੁष੍ਕਰੇ ਤਪਃ
ਉਹ ਨੇ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾ ਚ ਕਾਲੇਨ ਤਪਸਾ ਯਜ੍ਞਕੁਣ੍ਡਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਉਹ ਯਜਨ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਕृਤੇ ਯੁਗੇ ਵੇਦਵਤੀ ਕੁਸ਼ਧ੍ਵਜਸੁਤਾ ਸ਼ੁਭਾ
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧੀ ਵੇਦਵਤੀ ਸੀ।
ਤਚ੍ਛਾਯਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇਵੀ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਦ੍ਰੁਪਦਾਤ੍ਮਜਾ
ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਡਰੌਪਦੀ ਦੇਵੀ ਬਣੀ, ਜੋ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਵੈ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਦੇਹਂ ਦੂਰੀਕੁਰੁ ਮਹਾਪ੍ਰਭੋ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰ ਲੋ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਰੂਪਯੌਵਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਛਾਯਾ ਸਾ ਬਹੁਵਿਹ੍ਵਲਾ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਛਾਂ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹੀ।
ਰਾਮਾਗ੍ਨ੍ਯੋਰਾਜ੍ਞਯਾ ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯਾਚੇ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਵਰਮ੍
ਰਾਮ ਤੇ ਅਗਨਿ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।