ਸਰ੍ਵਾਰਾਧ੍ਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਮ੍
ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ।
ਕਥਮੇਤਾਦृਸ਼ੀ ਦੇਵੀ ਵृਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਂ ਸਮਵਾਪ ਹ
ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਦੇਵੀ ਕਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ?
ਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਂ ਮੇ ਮਨੋ ਲੋਲਂ ਪ੍ਰੇਰਯੇਨ੍ਮਾਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ।। ਛੇਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸਨ੍ਦੇਹਂ ਸਰ੍ਵਸਨ੍ਦੇਹਭਞ੍ਜਨਾ
ਮੇਰਾ ਮਨ ਸੰਦੇਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਚੰਚਲ ਹੈ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ, ਹੇ ਸਭ ਸੰਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਕੀਰ੍ਤਿਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿष੍ਣੋਰਂਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।
ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਧਰ੍ਮਸਾਵਰ੍ਣਿਰ੍ਧਰ੍ਮਿष੍ਠੋ ਵੈष੍ਣਵਃ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਸਾਵਰਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ।
ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਦੇਵਸਾਵਰ੍ਣਿਰ੍ਵਿष੍ਣੁਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਃ
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਸਾਵਰਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਵृषਧ੍ਵਜਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਵृषਧ੍ਵਜਪਰਾਯਣਃ 2.13.
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਸੀ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪੁਤ੍ਰਾਦਪਿ ਪਰਃ ਸ੍ਨੇਹੋ ਨृਪੇ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਛਿਵਸ੍ਯ ਚ
ਉਸ ਲਈ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਿਆਰ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ।
ਪੂਜਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਦੂਰੀਭੂਤਾਂ ਚਕਾਰ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਮਾਘੇ ਸਰਸ੍ਵਤੀਪੂਜਾਂ ਦੂਰੀਭੂਤਾਂ ਚਕਾਰ ਸਃ
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਨ ਕੋऽਪਿ ਦੇਵੋ ਭੂਪੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਸ਼ਿਵਕਾਰਣਾਤ੍
ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੂਲਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਂ ਧृਤਵਾਚ੍ਛਙ੍ਕਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਆਪ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਹਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਯਯੌ ਕ੍ਰੁਧਾ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਸ਼ੂਲਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਧृਤਵਾਞ੍ਛਙ੍ਕਰੋ ਰਵਿਮ੍
ਉਥੇ ਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
ਨਾਰਾਯਣਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਤੇ ਯਯੁਃ ਸ਼ਰਣਂ ਭਿਯਾ
ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਏ।
ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਵੇਦਨਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਭਿਯਸ੍ਤੇ ਕਾਰਣਂ ਹਰੌ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣਾ ਡਰ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਰੀ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ।
ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ਚ ਕृਪਯਾऽਭਯਂ ਤੇਭ੍ਯੋ ਦਦੌ ਮੁਨੇ 2.13.
ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਸ੍ਮਰਨ੍ਤਿ ਯੇ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਮਾਂ ਵਿਪਤ੍ਤੌ ਭਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਡਰੇ ਹੋਏ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਪਾਤਾऽਹਂ ਜਗਤਾਂ ਦੇਵਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾऽਹਂ ਸਤਤਂ ਸਦਾ
ਮੈਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹਾਂ।
ਸ਼ਿਵੋऽਹਂ ਤ੍ਵਮਹਂ ਚਾਪਿ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯੋऽਹਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤ੍ਮਕਃ
ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਵੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਯੂਯਂ ਗਚ੍ਛਤ ਭਦ੍ਰਂ ਵੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਭਯਂ ਕੁਤਃ
ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ—ਡਰਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਆਸ਼ੁਤੋषਃ ਸ ਭਗਵਾਞ੍ਛਰਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਤਾਂ ਗਤਿਃ
ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸੌਖਾ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮੰਜਿਲ ਹੈ।
ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚੈਵ ਮਮ ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕਪ੍ਰਿਯੌ
ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।
ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਕੋਟਿਂ ਚ ਲੀਲਯਾ
ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹ੍ਯਜ੍ਞਾਨਂ ਤਨ੍ਨ ਕਿਂਚਿਦ੍ਧ੍ਯਾਯਤੋ ਮਾਂ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਜੋ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਬਾਹਰਲਾ ਗਿਆਨ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਅਹਮੇਵ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਿ ਤਤ੍ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਮੈਂ ਖੁਦ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਵਰੂਪੋ ਭਗਵਾਞ੍ਛਿਵਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵਤਾ 2.13.
ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਮੁੱਖ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਹਨ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਚਾਗਮਚ੍ਛਙ੍ਕਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਓਥੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਖੁਦ ਆ ਗਏ।
ਅਵਰੁਹ੍ਯ ਵृषਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਾਤ੍ਮਕਨ੍ਧਰਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਲਦ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਤਰ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਲਿਆ।
ਰਤ੍ਨਸਿਂਹਾਸਨਸ੍ਥਂ ਚ ਰਤ੍ਨਾਲਙ੍ਕਾਰਭੂषਿਤਮ੍
ਉਹਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।