ਯੋਜਨੈष੍षष੍ਟਿਸਾਹਸ੍ਰੈਰ੍ਦੈਰ੍ਘ੍ਯੇ ਦਸ਼ਗੁਣਾ ਤਤਃ
ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਦੈਰ੍ਘ੍ਯੇ षਙ੍ਗੁਣਿਤਾ ਤਤਃ
ਇਹ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਛੇ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ।
ਦਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ੈ ਰ੍ਯੋਜਨੈਰ੍ਯਾ ਦੈਰ੍ਘ੍ਯੇ ਪਞ੍ਚਗੁਣਾ ਤਤਃ
ਇਹ ਦਸ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਯੋਜਨਾ ਯਾ ਚ ਦੈਰ੍ਘ੍ਯੇ ਸਪ੍ਤਗੁਣਾ ਤਤਃ
ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਯੋਜਨਾऽऽਯਾਮੇ ਦੈਰ੍ਘ੍ਯੇ ਸਪ੍ਤਗੁਣਾ ਤਤਃ
ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲੇ ਯਾ ਭੋਗਵਤੀ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਦਸ਼ਯੋਜਨਾ
ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭੋਗਵਤੀ ਦੱਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰੋਸ਼ੈਕਮਾਤ੍ਰਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾ ਨ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ 2.10.
ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕੋਸ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਹਰ ਥਾਂ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯੇ ਯਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਵਰ੍ਣਾ ਚ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਮਿਨ੍ਦੁਸਨ੍ਨਿਭਾ
ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੂਧ ਵਾਂਗ ਸਫੈਦ ਹੈ, ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਜਲਪ੍ਰਭਾ ਕਲੌ ਯਾ ਚ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ।
ਯਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੁਲਃ ਪੁਰਾਣੇ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਤ੍ਤੋਯਕਣਿਕਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਃ ਪਾਪਿਨਾਂ ਚ ਪਿਤਾਮਹ
ਇਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਦਾ ਛੂਹਾ ਵੀ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਗਂਗਾਪਦ੍ਯੈਕਵਿਂਸ਼ਤਿਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀਆਂ ਇਕਵੀਹ ਪਦੀਆਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਯੋ ਹਿ ਪਠੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਚ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਪਦੀਆਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਅਪੁਤ੍ਰੋ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਭਾਰ੍ਯਾਹੀਨੋ ਲਭੇਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਜਿਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਪष੍ਟਕੀਰ੍ਤਿਃ ਸੁਯਸ਼ਾ ਮੂਰ੍ਖੋ ਭਵਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਃ
ਜਿਸਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੂਰਖ ਵੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭਂ ਭਵੇਤ੍ਤੁ ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਗਙ੍ਗਾਸ੍ਨਾਨਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਮੰਦਾ ਸੁਪਨਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਜਗਾਮ ਤਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਯਤ੍ਰ ਨष੍ਟਸ਼੍ਚ ਸਾਗਰਾਃ ।। 2.10.
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਸਾਗਰਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਤੇ ਯਯੁਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਗਙ੍ਗਾਯਾਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਾਯੁਨਾ
ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਛੂਹੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਵੈਕੁੰਠ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਗਙ੍ਗੋਪਾਖ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੋਹਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਦ੍ਰਵਤਾਂ ਚ ਗਤਾਯਾਂ ਚ ਰਾਧਾਯਾਂ ਕਿਂ ਬਭੂਵ ਹ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਦੋਂ ਰਾਧਾ ਚਲੀ ਗਈ, ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਇਆ?
ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਜਨਾ ਯੇ ਯੇ ਤੇ ਚ ਕਿਂ ਚਕ੍ਰੁਰੁਦ੍ਯਮਮ੍
ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਕृष੍ਣਃ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਤਾਂ ਰਾਧਾਮਵਸਦ੍ਰਾਸਮਣ੍ਡਲੇ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਾਧਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਰਸ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਕृष੍ਣੇਨ ਪੂਜਿਤਾਂ ਤਾਂ ਤੁ ਸਂਪੂਜ੍ਯਾਦृਤਮਾਨਸਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਰਾਧਾ ਵਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਕृष੍ਣ ਸਂਗੀਤਂ ਚ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਇਸ ਵੇਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਇਕੱਠੇ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤੁष੍ਟੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਦੌ ਤਸ੍ਯੈ ਮਹਾਰਤ੍ਨਾਢ੍ਯਮਾਲਿਕਾਮ੍
ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਕृष੍ਣਃ ਕੌਸ੍ਤੁਭਰਤ੍ਨਂ ਚ ਸਰ੍ਵ ਰਤ੍ਨਾਤ੍ਪਰਂ ਵਰਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ਚ ਭਗਵਨ੍ਵਨਮਾਲਾਂ ਮਨੋਹਰਾਮ੍ 2.10.
ਨਾਰਾਇਣ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਵਨ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾ ਭਗਵਤੀ ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰੀ
ਵਿਸ਼ਨੁਮਾਇਆ, ਜੋ ਭਗਵਤੀ, ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਬੁਦ੍ਧਿਂ ਚ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਿਪੁਲਂ ਭਵੇ
ਧਰਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨੇਕ-ਰਾਹ ਦੀ ਸਮਝ ਤੇ ਵੱਡਾ ਯਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਮੁਹੁਃ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।